Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Kraków Business Park

01 Październik 2020 
PKP Polskie Linie Kolejowe ogłosiły przetarg na przebudowę przystanku Kraków Business...

Osiągnij Sukces z PPP

01 Październik 2020 
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej ogłosiło konkurs „Osiągnij Sukces z PPP”.

Fundusz Dróg Samorządowych

01 Październik 2020 
Fundusz Dróg Samorządowych (FDS) stanowi kompleksowy instrument wsparcia realizacji zadań...

Odpowiedzialność za naruszenia dfp

Data publikacji: 01-10-2020 Autor: Krzysztof Puchacz

Sytuacja epidemiologiczna w Polsce w roku 2020 doprowadziła do zasadniczych zmian w systemie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Jak zmiany te wpłynęły na rynek zamówień publicznych?

 

Rozwiązania prawne wprowadzone w reakcji na sytuację epidemiologiczną w Polsce miały na celu ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności pracowników administracji publicznej za delikty dyscyplinarne popełnione w związku z koniecznością ograniczenia negatywnych skutków pandemii spowodowanej wirusem SARS-Cov-2. Wprowadzone rozwiązania miały przyczynić się do wyeliminowania obaw pracowników sektora finansów publicznych związanych z ponoszeniem odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych w związku z podejmowanymi przez nich działaniami. Należy podkreślić, że działania te często nie były poprzedzone wnikliwą analizą wszystkich ryzyk i zagrożeń oraz nie były objęte typowym procesem decyzyjnym uwzględniającym wszystkie istniejące w tym zakresie procedury. Przyczyną tego stanu rzeczy była często presja czasu oraz konieczność efektywnej walki ze skutkami pandemii, stanowiącej zagrożenie dla zdrowia i życia.


Zmiany w systemie odpowiedzialności dyscyplinarnej wprowadzano w czterech etapach (wskazane poniżej akty prawne określane są w dalszej części tekstu jako „tarcze antykryzysowe”):

 

  1. ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (DzU z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa z 2 marca 2020);
  2. ustawą z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (DzU z 2020 r., poz. 695 ze zm.);
  3. ustawą z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020 r. (DzU z 2020 r., poz. 694 ze zm.);
  4. ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (DzU z 2020 r., poz. 1086).

 

Zakres podmiotowy odpowiedzialności dyscyplinarnej

 

Przepisy tzw. tarcz antykryzysowych nie zmieniły katalogu osób podlegających odpowiedzialności dyscyplinarnej, wskazanego w art. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 1440 ze zm.; dalej: uondfp). Oznacza to, że odpowiedzialność dyscyplinarną ponoszą nadal kierownicy jednostek sektora finansów publicznych oraz pracownicy tych jednostek, którym odrębną ustawą lub na jej podstawie powierzono wykonywanie obowiązków, których niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi delikt dyscyplinarny.


Zakres przedmiotowy odpowiedzialności dyscyplinarnej w odniesieniu do zamówień publicznych


Katalog naruszeń dyscypliny finansów publicznych w zakresie zamówień publicznych określony w art. 17 uondfp nie uległ zasadniczym zmianom. Wprowadzenie nowych przepisów w ramach tarcz antykryzysowych spowodowało jednak rozszerzenie katalogu potencjalnych naruszeń dyscyplinarnych (wprowadzono nowe wyłączenie ustawowe, pojawiły się dodatkowe przesłanki zmian umowy oraz nowe zasady dochodzenia roszczeń z umów o zamówienia publiczne) oraz wyłączenie odpowiedzialności dyscyplinarnej w sytuacjach uzasadnionych stanem epidemii.

 

Naruszenie dyscypliny w zakresie stosowania wyłączeń ustawowych


Zgodnie z art. 17 ust. 1b uondfp naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest udzielenie zamówienia publicznego wykonawcy, który nie został wybrany w trybie określonym w przepisach o zamówieniach publicznych. Czynem takim jest bezpodstawne zastosowanie wyłączenia określonego w art. 6 ustawy z 2 marca 2020. W przepisie tym wyłączono stosowanie pzp do zamówień na usługi lub dostawy niezbędne do przeciwdziałania COVID-19, jeżeli zachodzi wysokie prawdopodobieństwo szybkiego i niekontrolowanego rozprzestrzeniania się choroby lub jeżeli wymaga tego ochrona zdrowia publicznego. Wyłączenie to ma charakter przedmiotowy i nie ma ograniczeń wartościowych, więc znajduje zastosowanie do wszystkich zamówień, których wartość przekracza próg stosowania pzp wyrażony w art. 4 pkt 8 tej ustawy. Zamawiający, chcąc powołać się na tę przesłankę, musi wykazać łączne spełnienie następujących warunków:

 

  1. zamówienie obejmuje dostawy lub usługi;
  2. zamówienie jest niezbędne do przeciwdziałania COVID-19;
  3. zachodzi wysokie prawdopodobieństwo szybkiego i niekontrolowanego rozprzestrzeniania się choroby lub wymaga tego ochrona zdrowia publicznego.

 

Przesłanka druga wymaga od zamawiającego wykazania związku między zakupem a przyszłym efektem w postaci przeciwdziałania chorobie. Do 31 marca 2020 przesłanka ta miała charakter nieostry, z dniem 31 marca w art. 2 pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 ustawodawca zdefiniował „przeciwdziałanie COVID-19” jako wszelkie czynności związane:

 

  • ze zwalczaniem zakażenia;
  • z zapobieganiem rozprzestrzenianiu się choroby;
  • z profilaktyką choroby;
  • ze zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych choroby.

 

Przesłanka trzecia wskazuje, że dla zastosowania wyłączenia stosowania przepisów o zamówieniach publicznych zamawiający musi wykazać co najmniej jedną z dwóch okoliczności:

 

  • występowanie wysokiego prawdopodobieństwa szybkiego i niekontrolowanego rozprzestrzeniania się choroby;
  • wystąpienie sytuacji, w której ochrona zdrowia publicznego wymaga dokonania zakupu poza przepisami o zamówieniach publicznych.

 

Jak wskazuje UZP w opinii dotyczącej możliwości zastosowania art. 6 ustawy z 2 marca 20201, wyłączenie, o którym mowa w art. 6 tej ustawy, jest możliwe w szczególności w przypadku zamówień na:

 

  • zakup sprzętu medycznego;
  • zakup wyrobów medycznych;
  • zakup środków ochrony indywidualnej;
  • zakup preparatów do dezynfekcji;
  • dostawy sprzętu IT;
  • usługi z zakresu IT;
  • zakupy, których przedmiotem jest wyposażenie stanowiska pracy (np. zakup laptopów, telefonów) do pracy zdalnej;
  • dostosowanie infrastruktury informatycznej zamawiającego w celu wprowadzenia i wykonywania pracy zdalnej.

 

Urząd Zamówień Publicznych podkreśla jednocześnie, że wyłączenie wskazane w art. 6 ustawy z 2 marca 2020 nie ma charakteru automatycznego. W każdym przypadku konieczne jest ustalenie, że w stanie faktycznym konkretnej sprawy zaistniały wszystkie przesłanki zastosowania tego przepisu. W związku z tym niezbędna jest każdorazowa analiza dokonana przez zamawiającego2. Jednocześnie ustawodawca – zakładając, że nieostre przesłanki wskazane w art. 6 ustawy z 2 marca 2020 mogą być przeszkodą w stosowaniu tego wyłączenia, a tym samym reakcja administracji publicznej na stan epidemii mogłaby zostać opóźniona – w art. 10c ustawy z 2 marca 2020 wyłączył odpowiedzialność karną i dyscyplinarną z tytułu naruszenia art. 6 ustawy pod pewnymi warunkami. Wskazał w tej regulacji, że nie popełnia przestępstwa oraz deliktu dyscyplinarnego ten, kto w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, nabywając towary lub usługi niezbędne dla zwalczania tej choroby zakaźnej, narusza obowiązki służbowe lub obowiązujące w tym zakresie przepisy, jeżeli działa w interesie społecznym, a bez dopuszczenia się tych naruszeń nabycie tych towarów lub usług nie mogłoby zostać zrealizowane albo byłoby istotnie zagrożone. Należy zauważyć, że przesłanki wyłączające odpowiedzialność z tytułu naruszenia art. 6 ustawy z 2 marca 2020, które miały wyeliminować negatywne skutki braku precyzji zapisów art. 6 ustawy, same mają charakter nieostry, co niewątpliwie wpłynie na praktykę orzeczniczą. Zgodnie bowiem z art. 76 ust. 3 uondfp wszystkie niedające się usunąć wątpliwości podczas postępowania dyscyplinarnego rozstrzyga się na korzyść obwinionego.

 

[...]

 

Prawnik, wykładowca akademicki, specjalista z zakresu finansów publicznych, kontroli zarządczej, zamówień publicznych i odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych; akredytowany Ekspert ©KFE; były wieloletni pracownik RIO w Lublinie.

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne