Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Ratowanie zabytkowych kopalni

03 Czerwiec 2020 
Na stronach Rządowego Centrum Legislacji zamieszczono przygotowany przez Ministerstwo...

Unijna pomoc w dobie kryzysu

03 Czerwiec 2020 
Podczas debaty „Unia Europejska – odpowiedź na kryzys”, która odbyła się pierwszego dnia...

Kolejne zmiany w zamówieniach...

03 Czerwiec 2020 
Rada Ministrów 20 maja przyjęła projekt ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów...

Zmiana umowy o zamówienie publiczne w obliczu pandemii

Data publikacji: 03-06-2020 Autor: Wojciech Piórkowski

Specustawa, obowiązująca w Polsce w związku z panującym stanem epidemii, wprowadza przepisy dotyczące zmiany umów o zamówienie publiczne, odpowiedzialności wykonawcy za należyte wykonanie zamówienia oraz zmiany umów podwykonawczych.

 

Na mocy ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (dalej: specustawa) wprowadzone zostały przepisy dotyczące zmiany umów o zamówienie publiczne, odpowiedzialności wykonawcy za należyte wykonanie zamówienia oraz zmiany umów podwykonawczych.


Cel ustawy


Wprowadzone przez ustawodawcę przepisy stanowią odpowiedź na palącą potrzebę uregulowania wpływu epidemii na proces realizacji umów o zamówienie publiczne. W przypadku bowiem tego rodzaju umów obowiązujące przepisy w istocie wykluczają swobodne dokonywanie zmian na podstawie obowiązującej w prawie cywilnym zasady swobody umów, o której mowa w art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: kc).


W uzasadnieniu do projektu specustawy1 wskazano, że sytuacja epidemiologiczna spowodowana COVID-19 może wywierać negatywny wpływ na prawidłowe wykonanie umów w sprawie zamówień publicznych. Występujące ograniczenia w dostępie do materiałów niezbędnych do realizacji zamówień czy też brak wystarczającej liczby pracowników to tylko dwa z wielu skutków pojawienia się COVID-19. Obniżają one zdolność wykonawców do prawidłowego spełnienia świadczeń wynikających z umów w sprawie zamówień publicznych. Ewentualne naruszenia przez wykonawców obowiązków umownych, np. w zakresie terminu spełnienia świadczenia, mogą być kwalifikowane przez zamawiających jako niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Może to oznaczać przypisywanie wykonawcom odpowiedzialności odszkodowawczej, uprawniającej np. do egzekwowania przewidzianych kar umownych, w sytuacji gdy nieprawidłowe wykonanie umów spowodowane było przez okoliczności związane bezpośrednio z występowaniem COVID-19, a więc niezależne od wykonawców i zewnętrzne wobec nich.


Uprawnienia i obowiązki


Mając na uwadze powyższe, w art. 15r specustawy ustanowiona została procedura zmiany umowy o zamówienie publiczne, precyzyjnie określająca uprawnienia obu stron w zakresie inicjatywy zmiany umowy, ale i obowiązki oraz terminy z tym związane. Procedura ta może się okazać bardzo pomocna dla obu stron umowy, gdyż w praktyce dostrzec można różne zachowania wykonawców, którzy – zanim uchwalono art. 15r – w pismach kierowanych do zamawiających w sposób jednostronny dokonywali zmian w zawartych umowach, np. w zakresie: cen asortymentu, braku dotrzymania terminu czy zawieszenia realizacji umowy. Przy tym często jedynym uzasadnieniem jest powołanie się przez wykonawcę na istniejącą obecnie epidemię, bez wskazania związku między jej wystąpieniem a realizacją umowy o zamówienie publiczne.
Z drugiej strony bywa, że słuszne i usprawiedliwione wnioski wykonawców spotykają się z daleko idącą niechęcią zamawiających, spowodowaną właś­nie brakiem odpowiednich regulacji czy wytycznych określających należyte zachowanie się w sytuacji wystąpienia siły wyższej, jak i obawą przed odpowiedzialnością za naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: pzp).


Jednocześnie podkreślić należy, że powyższy przepis art. 15r nie stanowi samodzielnej przesłanki zmiany umowy, lecz odsyła do znanej już na gruncie pzp instytucji zmiany umowy. Możliwość dostosowania treści łączącego strony stosunku prawnego do zmian warunków społeczno-gospodarczych wywołanych przez COVID-19 wynikać będzie z przesłanek wymienionych w art. 144 ust. 1 pkt 3 pzp.


Dokonanie istotnych zmian zawartej umowy jest więc możliwe, jeśli zostały spełnione łącznie następujące warunki:

 

  1. konieczność zmiany umowy lub umowy ramowej spowodowana jest okolicznościami, których zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć,
  2. wartość zmiany nie przekracza 50% wartości zamówienia określonej pierwotnie w umowie lub umowie ramowej.


Przepis art. 144 ust. 1 pkt 3 pzp został wprowadzony do polskiego porządku prawnego wskutek implementacji postanowień art. 72 ust. 1 lit. c dyrektywy 2014/24/UE oraz art. 89 ust. 1 lit. c dyrektywy 2014/25/UE. Cel wprowadzenia powołanej normy prawnej objaśniony został w motywie 109 preambuły do dyrektywy 2014/24/UE. Zwrócono w nim uwagę, że instytucje zamawiające mogą napotkać okoliczności zewnętrzne, których nie mogły przewidzieć w momencie udzielania zamówienia, w szczególności gdy zamówienie jest wykonywane przez dłuższy czas. W takim przypadku – jak wskazuje ustawodawca unijny – niezbędny jest pewien stopień elastyczności w celu dostosowania umowy do tych okoliczności bez konieczności przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia. Pojęcie niemożliwych do przewidzenia okoliczności odnosi się do sytuacji, których nie można było przewidzieć, mimo odpowiedniego starannego przygotowania pierwotnego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przez instytucję zamawiającą, z uwzględnieniem dostępnych jej środków, charakteru i cech tego konkretnego projektu, dobrych praktyk w danej dziedzinie oraz konieczności zagwarantowania odpowiedniej relacji między zasobami wykorzystanymi na przygotowanie postępowania a jego przewidywalną wartością.

 

[...]

 

Wojciech Piórkowski
radca prawny, wspólnik kierujący departamentem prawa zamówień publicznych w Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych Sowisło & Topolewski S.K.A.; autor publikacji, trener oraz wykładowca akademicki

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne