Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Modyfikacje systemu...

31 Grudzień 2020 
Od 14 grudnia ub.r. zamawiający i wykonawcy mogą korzystać ze zmienionego systemu do...

Kanał przez Mierzeję Wiślaną

31 Grudzień 2020 
Budową drugiego etapu budowy kanału żeglugowego przez Mierzeję Wiślaną, drogi wodnej z...

Fundusz Inwestycji Lokalnych

31 Grudzień 2020 
Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych – czyli program bezzwrotnego wsparcia dla...

Naruszenie procedur przy przygotowaniu zamówienia publicznego

Data publikacji: 01-04-2020 Autor: Małgorzata Filipek

Nieprzestrzeganie zasad postępowania przy przygotowaniu, przeprowadzaniu oraz udzieleniu zamówienia publicznego może skutkować naruszeniem dyscypliny finansów publicznych.

 

W art. 17 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: uondfp) ustawodawca określił dość szeroki katalog czynów, które stanowią zachowania niezgodne z prawem i podlegają odpowiedzialności. W niniejszym artykule zostaną omówione zagadnienia związane z grupą nieprawidłowości, które mogą się pojawić na etapie przygotowania postępowania.

 

Osoby odpowiedzialne

 

Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 18 pzp podmiotem odpowiedzialnym za przygotowanie i przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia jest kierownik zamawiającego, czyli osoba lub organ, który zgodnie z obowiązującymi przepisami, statutem lub umową jest uprawniony do zarządzania zamawiającym, z wyłączeniem pełnomocników ustanowionych przez zamawiającego (zob. art. 2 pkt 3 pzp). Przywołana zasada ma swoje odzwierciedlenie także w przepisach uondfp – krąg osób, które podlegają dyscyplinie finansów publicznych, wskazano w art. 4 tej ustawy.

W przypadku naruszeń dotyczących zamówień publicznych (art. 17 uondfp) do odpowiedzialności może zostać pociągnięta także osoba, która jest zobowiązana lub upoważniona do działania w imieniu podmiotu publicznego lub prywatnego oferujących pomocnicze działania zakupowe na rynku i której kierownik zamawiającego powierzył przygotowanie lub przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, jeżeli zamawiający należy do sektora finansów publicznych lub udzielane zamówienie publiczne jest finansowane ze środków publicznych.

Warunkiem dochodzenia odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych jest skuteczność powierzonych czynności. Zgodnie z orzecznictwem Głównej Komisji Orzekającej (GKO) z art. 18 ust. 1 pzp wynika, że to kierownik zamawiającego jest odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Zasadnicze znaczenie może mieć jednak fakt, że zgodnie z art. 18 ust. 2 pzp za przygotowanie i przeprowadzenie takiego postępowania odpowiadają także inne osoby – w zakresie, w jakim powierzono im czynności w postępowaniu oraz czynności związane z przygotowaniem postępowania. W razie braku powierzenia wymienionych czynności za stwierdzone naruszenia odpowiada – na zasadach ogólnych – kierownik jednostki (orzeczenie GKO z 26 kwietnia 2018 r., BDF1.4800.13.2018).

W swoich orzeczeniach GKO przypomina też, że powierzenie powinno wskazywać zakres wykonywanych czynności oraz mieć charakter zindywidualizowany. Przekazanie obowiązków nie może być zbyt ogólne, a zatem nie może następować poprzez formułowanie regulaminów lub upoważnień niewskazujących konkretnych osób, którym powierza się określone czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego (takie jak zatwierdzanie odrzucenia oferty, wybór najkorzystniejszej oferty, zawarcie umowy). Przeciwne podejście prowadziłoby do nieuprawnionego wniosku, że kierownik jednostki może tak ogólnie ukształtować regulaminy (a nawet upoważnienia) w jednostce, że zostanie w konsekwencji zwolniony z odpowiedzialności za ich niezgodność z przepisami prawa (orzeczenie GKO z 10 października 2013 r., BDF1/4900/70/74/13/RWPD-53271).

Jednocześnie GKO podkreśla, że powierzenie czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego musi nastąpić w formie pisemnej. Również pracownik powinien na piśmie potwierdzić przyjęcie obowiązków i odpowiedzialności. Powierzenie obowiązków może nastąpić także poprzez wprowadzenie odpowiednich zapisów w regulaminie organizacyjnym. Takie zapisy mają prawny skutek w postaci przeniesienia odpowiedzialności z zakresu dyscypliny finansów publicznych, pod warunkiem że dotyczą stanowisk:

  1. spersonalizowanych;
  2. wyraźnie indywidualnie opisanych w regulaminie;
  3. pełnionych wyłącznie przez konkretne osoby (orzeczenie GKO z 16 listopada 2017 r., BDF1.4800.69.2017).


Niespełnienie wymienionych warunków prawidłowego powierzenia czynności związanych z przygotowaniem, przeprowadzeniem i udzieleniem zamówienia publicznego skutkuje brakiem możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności osób, które realizowały takie czynności.
 

Odpowiedzialność za przygotowanie postępowania

 

Ustawodawca jednoznacznie wskazał, które zachowania niezgodne z przepisami o zamówieniach publicznych stanowią czyny naruszające dyscyplinę finansów publicznych (zob. art. 17 ust. 1 pkt 1–4 i 5b uondfp) – obejmują one również nieprawidłowości związane z przygotowaniem postępowania o udzielenie zamówienia. Ryzyko ich popełnienia jest znaczne, zwłaszcza że procedury dotyczące przygotowania postępowań nie należą do łatwych i wymagają dobrej znajomości pzp oraz obowiązującego orzecznictwa.

 

Nieprawidłowe opisanie przedmiotu zamówienia

 

Jednym z naruszeń wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 1 uondfp jest opisanie przedmiotu zamówienia w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję. Zasady formułowania opisu zamówienia zostały określone w art. 29–30b pzp, a norma wskazująca na konieczność zachowania uczciwej konkurencji – w art. 7 ust. 1 pzp. W jednym z orzeczeń GKO podkreślono, że jeśli niedokładne i niepełne opisywanie przedmiotu zamówienia powtarzało się już w przeszłości (nie było zaś zdarzeniem incydentalnym), nie można uznać, że taki czyn w niewielkim tylko stopniu naruszył przepisy i stanowił jedynie potencjalne naruszenie konkurencji. Sformułowanie takiego opisu jest samoistnym naruszeniem przepisów pzp. Oceniając stopień naruszenia i jego skutki, nie można było zlekceważyć faktu, że w analizowanej przez GKO sprawie zamawiający otrzymał ofertę od jednego tylko wykonawcy, który wiedzę o zakresie zamówienia czerpał z innych źródeł niż dokumentacja przetargowa (orzeczenie GKO z 29 października 2018 r., DF1.4800.81.2018).

 

[...]

 

Małgorzata Filipek
praktyk z wieloletnim doświadczeniem w stosowaniu przepisów pzp i uondfp; autorka wielu publikacji i szkoleń

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne