Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Rozporządzenie ws. inwestycji...

29 Październik 2020 
Rząd pracuje nad rozporządzeniem, które określi listę inwestycji towarzyszących, która...

Projekt nowelizacji ustawy o...

29 Październik 2020 
Klub KO przygotował projekt nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu i zwalczaniu COVID-19,...

Przesunięcie terminu wejścia...

29 Październik 2020 
Związek Powiatów Polskich alarmuje, że choć nowe Prawo zamówień publicznych ma zacząć...

Likwidacja barier

Data publikacji: 02-10-2019 Autor: Andrzej Polaszek

Jednym z kluczowych zadań państwa jest usuwanie barier i zapewnienie dostępności przestrzeni publicznej oraz usług sektora publicznego wszystkim obywatelom, a w szczególności osobom doświadczającym trudności w mobilności czy percepcji.

 

Uchwałą Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2018 r. przyjęto rządowy Program Dostępność Plus, który stanowi pierwsze kompleksowe ujęcie tematyki dostępności w Polsce. W diagnozie programu wskazano, że Polska jako jedno z zaledwie czterech państw europejskich nie posiada prawnie przyjętych standardów dostępności dla przestrzeni publicznej. Wychodząc naprzeciw zdiagnozowanym problemom, autorzy Programu zapowiedzieli uchwalenie kompleksowej ustawy o dostępności, która ma być „kluczowym narzędziem wdrażania artykułu 9 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych w Polsce”.

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, zwana potocznie ustawą o dostępności, została podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 14 sierpnia 2019 r. Nowa regulacja weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów wymienionych w art. 73 ustawy, dla których przewidziano dłuższe vacatio legis. Prace nad ustawą przebiegały wyjątkowo sprawnie i spokojnie: rządowy projekt wpłynął do Sejmu w dniu 28 czerwca 2019 r., za przyjęciem ustawy głosowało 415 posłów (dwóch wstrzymało się od głosu, nikt nie głosował przeciwko przyjęciu ustawy), Senat nie wniósł poprawek, a ustawa w dniu 5 sierpnia znalazła się na biurku Prezydenta. Świadczy to o wysokim poziomie konsensusu politycznego w kwestiach objętych regulacją.

Uzasadnienie ustawy

W uzasadnieniu projektu ustawy1 wskazano, że jednym z kluczowych zadań państwa jest usuwanie barier i zapewnienie dostępności przestrzeni publicznej i usług sektora publicznego wszystkim obywatelom, a w szczególności osobom ,,doświadczającym trudności w mobilności czy percepcji”. Zdaniem projektodawców dotychczasowe regulacje w tym względzie były rozproszone i niewystarczająco skuteczne, a podejmowane przez administrację publiczną działania miały „charakter najczęściej interwencyjny, doraźny, a nawet niespójny i pomimo często istotnych nakładów finansowych docelowo nie przyniosły oczekiwanych społecznie efektów”.

W dotychczasowym stanie prawnym brakowało nawet minimalnych wymogów zapewniających dostępność budynków użyteczności publicznej. W konsekwencji infrastruktura nowa lub modernizowana często nie spełniały kryteriów dostępności. Projektodawcy powoływali się m.in. na raport Najwyższej Izby Kontroli z 30 października 2018 r. pn. „Dostępność przestrzeni publicznej dla osób starszych i niepełnosprawnych”, z którego wynika, że „żaden z 94 obiektów w 24 skontrolowanych gminach nie był wolny od barier lub niefunkcjonalnych rozwiązań, które uniemożliwiały osobom niepełnosprawnym swobodne korzystanie z tych obiektów”.

Celem ustawy jest stopniowa poprawa dostępności podmiotów publicznych, dzięki której osoby ze szczególnymi potrzebami w sposób możliwie samodzielny będą mogły korzystać z usług publicznych. Ustawodawca nakłada w tym zakresie szereg obowiązków na tzw. podmioty publiczne, do których zalicza jednostki sektora finansów publicznych, inne państwowe jednostki organizacyjne oraz osoby prawne utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym niemających charakteru przemysłowego ani handlowego, kontrolowane lub finansowane w przeważającej części przez jednostki sektora finansów publicznych lub inne jednostki państwowe. Podmioty publiczne mają zapewnić osobom ze szczególnymi potrzebami dostępność architektoniczną, cyfrową oraz informacyjno-komunikacyjną co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania określone ustawą.

Podmiot publiczny, który zleca lub powierza na podstawie umowy realizację zadań publicznych finansowanych z udziałem środków publicznych lub udziela zamówień publicznych podmiotom innym niż podmioty publiczne, jest obowiązany do określenia w treści umowy warunków służących zapewnieniu dostępności. W tym zakresie ustawodawca wprowadził 24-miesięczne vacatio legis.

Począwszy od projektu

Zapewnienie dostępności powinno następować na etapie planowania, projektowania i tworzenia infrastruktury. Służy temu „uniwersalne projektowanie”. Termin ten ustawodawca zaczerpnął z art. 2 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (DzU z 2012 r., poz. 1169 ze zm.; dalej: Konwencja). Oznacza on „projektowanie produktów, środowiska, programów i usług w taki sposób, by były użyteczne dla wszystkich, w możliwie największym stopniu, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania”.

W uzasadnieniu projektu ustawy o dostępności istotę koncepcji uniwersalnego projektowania wyjaśniono za pomocą następujących zasad:

1. Elastyczność użycia (ang. flexibility in use) – projektując działanie lub produkt, należy uwzględnić w jak największym stopniu preferencje i możliwości różnych grup użytkowników, a także zapewnić możliwość personalizacji efektów i zastosowań, m.in. możliwość wyboru metody użycia oraz zróżnicowanie tempa interakcji.

2. Dostępność i czytelność informacji (ang. perceptible information) – należy zapewnić skuteczny przepływ informacji o przedsięwzięciu lub produkcie do każdego potencjalnego użytkownika, niezależnie od jego możliwości percepcyjnych, a zatem przewidzieć różne metody prezentacji istotnych informacji.

3. Niski poziom wysiłku fizycznego (ang. low physical effort) – podejmowane przez użytkowników działania mające na celu wejście w interakcje nie mogą prowadzić do znacznego wysiłku fizycznego. Należy minimalizować koszty wykorzystania efektów projektu lub produktu.

4. Odpowiednie wymiary i przestrzeń (ang. size and space for approach and use) – projektowany produkt lub przestrzeń interakcji mają mieć odpowiednie rozmiary (należy zagwarantować przestrzeń potrzebną do nawiązania kontaktu i obsługi, niezależnie od postury, mobilności czy innych cech użytkownika).

5. Prosta i intuicyjna obsługa (ang. simple and intuitive) – należy tak zaprojektować produkt, aby korzystanie z niego nie nastręczało dużych trudności, tzn. zasady użytkowania powinny być zrozumiałe niezależnie od doświadczenia i zakresu umiejętności użytkownika. Według tej zasady nie powinno już być konieczności dodatkowej adaptacji produktu do potrzeb poszczególnych grup osób z niepełnosprawnościami. Ale – uwaga! – nie należy ustanawiać rozwiązań przeznaczonych specjalnie dla tych grup, nie powinno się też podkreślać w żaden sposób, że produkt został zaprojektowany specjalnie na potrzeby osób z niepełnosprawnością.

 

[...]

 

Andrzej Polaszek
radca prawny, partner w Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych Polaszek & Rosada sp.p.; specjalizuje się w prawie budowlanym, posiada bogate doświadczenie w obsłudze projektów finansowanych ze środków UE 

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne