Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Zmiany w ufp

29 Maj 2019 
Ministerstwo Finansów chce zmienić przepisy dotyczące kontroli zarządczej i audytu...

Raport o stanie polskiego...

29 Maj 2019 
Na Platformie Partnerstwa Publiczno-Prywatnego udostępniono raport dotyczący rynku PPP za...

Ustawa zapewniająca...

29 Maj 2019 
4 maja 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw...

Informacja publiczna

Data publikacji: 29-05-2019 Autor: Krzysztof Wygoda

Jakie są granice jawności działania administracji publicznej i jak powinno wyglądać udostępnianie wiedzy na ten temat.

 

Udostępnianie wiedzy zapewniającej transparentne funkcjonowanie władz publicznych jest jednym z istotnych atrybutów demokratycznego państwa prawnego. Założenie to znajduje oczywiście potwierdzenie w rozwiązaniach prawnych przyjętych na gruncie Konstytucji RP, a szczególnie jej art. 61, oraz ustaw mających wdrożyć w życie zasady jawności działania administracji publicznej. Chodzi oczywiście o akty obowiązujące obecnie – na czele z ustawą z dnia 6 wrześ­nia 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: udip) – jak i te, które są obecnie przedmiotem prac parlamentarnych.

Nie budzi większych wątpliwości, że nawet przed ustanowieniem obecnego standardu konstytucyjnego istniały różnorakie formy i kanały wymiany informacji pomiędzy władzami a obywatelami. Wszelkiego rodzaju komunikaty, doroczne sprawozdania, transmisje posiedzeń lub wystąpień organów nie mogą być jednak uznane za wystarczające w państwie demokratycznym, którego obywatele mają sprawować swego rodzaju kontrolę społeczną działań władz. Zatem rozszerzenie wachlarza możliwości pozyskiwania wszelkiej wiedzy o interesujących społeczeństwo zjawiskach należy niewątpliwie uznać za uzasadnione.

Wyważenie wartości konstytucyjnych

Funkcjonowanie państwa demokratycznego nie może być całkowicie transparentne. Bez względu na to, jak mają wyglądać granice dopuszczalnego upubliczniania wiedzy o działaniu władzy i czy przesłanki ograniczeń będą miały głównie charakter temporalny czy również merytoryczny, tworzenie systemu dostępowego wymaga wyważenia wartości konstytucyjnych. Co istotne, w przypadku gdy upubliczniana wiedza obejmuje informacje o osobach fizycznych, należy również brać pod uwagę warunki dopuszczalności ograniczenia wolności i praw wskazane w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zanim jednak rozważać się będzie wartości stojące za koniecznością wprowadzenia ograniczenia, należy zbadać przesłanki formalne (w szczególności rangę aktu je ustanawiającego). Wszystkie te zabiegi zakończyć należy zbadaniem wprowadzonych rozwiązań pod kątem ich proporcjonalności.

Ewolucja orzecznictwa

Oczywiście analiza pełnego spektrum wątpliwości w zakresie udostępniania informacji publicznej przekracza ramy tego krótkiego tekstu, dlatego też zgłaszane uwagi dotyczyć będą jedynie jej bardzo wąskiego wycinka, jakim jest upublicznianie informacji o szeroko ujętych wynagrodzeniach osób pełniących funkcje publiczne. W obszarze tym widoczne są bowiem nie tylko gwałtowne działania prawotwórcze, ale również następuje ewolucja orzecznictwa – ma ona przy tym miejsce w odniesieniu do obszaru regulacji niepodlegającego zmianom prawnym (zob. np. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1380/17; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 27 września 2018 r., II SAB/Rz 71/18, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 grudnia 2018 r., II SA/Wa 1139/18).

Wątpliwości podnoszone w kontekście starszych i nowszych orzeczeń mają oczywiście różną naturę. Można je jednak podzielić na dwie grupy:

 

  • pierwsza ma charakter głównie systemowy;
  • druga związana jest raczej z samą interpretacją obowiązujących przepisów.


W grupie wątpliwości systemowych należy wskazać, że czym innym jest ustawowy dostęp do abstrakcyjnie ujętej informacji publicznej, która w rozwinięciu ustawowym traktowana jest jako odpowiednik występującego na całym świecie dostępu do dokumentów urzędowych (choć zdecydowanie podkreśla się jej szerszy charakter), a czym innym konstytucyjny wymóg zapewnienia obywatelom możliwości „uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne”.

 

[...]

 

Krzysztof Wygoda
doktor prawa; pracownik Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego 

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne