Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Rozporządzenie ws. inwestycji...

29 Październik 2020 
Rząd pracuje nad rozporządzeniem, które określi listę inwestycji towarzyszących, która...

Projekt nowelizacji ustawy o...

29 Październik 2020 
Klub KO przygotował projekt nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu i zwalczaniu COVID-19,...

Przesunięcie terminu wejścia...

29 Październik 2020 
Związek Powiatów Polskich alarmuje, że choć nowe Prawo zamówień publicznych ma zacząć...

Zamówienie z wolnej ręki w nowym pzp

Data publikacji: 29-10-2020 Autor: Joanna Hołowińska, Łukasz Krawczyk

Omawiamy tryb zamówienia z wolnej ręki, który – jako tryb szczególny – może być stosowany jedynie w sytuacji wystąpienia konkretnych przesłanek określonych w ustawie.

 

Wiele osób zajmujących się na co dzień zamówieniami publicznymi stawia sobie pytanie, jaki skutek będzie miało wprowadzenie nowej ustawy. Czy w sposób zauważalny wpłynie ona na rynek zamówień publicznych w Polsce, czy usprawni przebieg postępowań? Czy może wręcz przeciwnie – nowe przepisy wprowadzą niejasności i wątpliwości, które przez kolejne lata będą wyjaśniane przez praktyków oraz rozstrzygane na salach rozpraw Krajowej Izby Odwoławczej? Z pewnością jedną z kwestii, które uregulowano odmiennie w ustawie z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: nowe pzp), są przepisy dotyczące trybów udzielania zamówień publicznych, w tym trybu zamówienia z wolnej ręki.


Warto na wstępie zaznaczyć, że choć tryb zamówienia z wolnej ręki jest trybem szczególnym i najbardziej ograniczającym konkurencję, to jednak jest przy tym drugim najczęściej stosowanym trybem w polskich zamówieniach publicznych, zaraz po niekwestionowanym liderze, jakim jest tryb najbardziej konkurencyjny. Zgodnie ze statystykami Urzędu Zamówień Publicznych zamieszczonymi w sprawozdaniu Prezesa UZP o funkcjonowaniu systemu zamówień publicznych w 2019 r.1 w trybie przetargu nieograniczonego zostało udzielonych 88,97% wszystkich zamówień, natomiast postępowania prowadzone w trybie zamówienia z wolnej ręki stanowiły 8,65% wszystkich zamówień udzielonych w Polsce w roku 2019 (jest to wielkość zbliżona do lat poprzednich). Co ciekawe, wartość zamówień udzielonych w trybie z wolnej ręki stanowiła 13,8% wartości wszystkich zamówień udzielonych w 2019 r. A z trybu tego zamawiający przeważnie korzystają przy udzielaniu zamówień dodatkowych, nazywanych „uzupełniającymi” przed nowelizacją, która weszła w życie 28 lipca 2016 r.


Uzasadnienie


Nowe pzp, które wejdzie w życie już niebawem, nie wprowadza rewolucyjnych zmian w zakresie regulacji dotyczących trybu udzielania zamówień z wolnej ręki. Z pewnością jednak porządkuje i doprecyzowuje niektóre z dotychczas obowiązujących przepisów. Jak stwierdził ustawodawca w uzasadnieniu do projektu nowej ustawy, tryb zamówienia z wolnej ręki ma negatywny wpływ na konkurencję, dlatego zamawiający będą mogli jak dotychczas stosować go tylko w ściśle określonych przypadkach wskazanych w ustawie. Przesłanki możliwości skorzystania z omawianego trybu zostały określone tak samo jak te dotychczas obowiązujące. W uzasadnieniu do nowej ustawy wskazano ponadto na rezygnację z określania w ustawie szczegółów postępowania w trybie zamówienia z wolnej ręki oraz na odformalizowanie tego trybu, m.in. poprzez rezygnację z obowiązku żądania przez zamawiającego od wykonawcy jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia.


Co się zmieniło?


Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że ustawodawca odrębnie uregulował zasady udzielania zamówień w trybie z wolnej ręki w postępowaniach klasycznych w zależności od ich wartości. Przepisy regulujące udzielanie zamówienia w trybie z wolnej ręki powyżej progów unijnych zostały ustanowione w art. 213–217 nowego pzp, natomiast zasadą jest, że do zamówień poniżej progów stosuje się te przepisy ze zmianami wynikającymi z art. 304–306 nowego pzp.


Przebieg postępowania


Dla zobrazowania formalnego przebiegu prowadzenia postępowania w trybie zamówienia z wolnej ręki warto prześledzić regulacje nowego pzp w zakresie dotyczącym postępowań klasycznych powyżej progów. Zgodnie z art. 213 ust. 1 nowego pzp zamówienie – tak jak dotychczas – będzie udzielane po negocjacjach z jednym wykonawcą. Niezmiennie będzie ono wszczynane w momencie skierowania do wykonawcy zaproszenia do negocjacji, w którym zamawiający przekazuje wykonawcy informacje niezbędne do przeprowad zenia postępowania, w tym projektowane postanowienia umowne, które zostaną wprowadzone do treści finalnie zawieranej umowy, co wynika z art. 217 ust. 1 nowego pzp. Nowe pzp nie dookreśla zatem szczegółów postępowania w trybie zamówienia z wolnej ręki, pozostawiając w tym zakresie swobodę zamawiającym, co jest zgodne z przepisami dyrektyw unijnych (które również nie określają przebiegu postępowania w tym trybie).


Dążąc do odformalizowania postępowania w trybie zamówienia z wolnej ręki, ustawodawca umożliwił zamawiającym odstąpienie od żądania złożenia przez wykonawcę oświadczenia w formie jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia, na co wskazał bezpośrednio w art. 217 ust. 3 nowego pzp. Z art. 217 ust. 2 nowego pzp wynika natomiast, że nie zmienił się obowiązek polegający na konieczności złożenia przez wykonawcę, nie później niż wraz z zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego, podmiotowych środków dowodowych potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu oraz niepodleganie wykluczeniu z postępowania.


Kolejną zmianą w zakresie udzielania zamówienia w trybie z wolnej ręki jest odstąpienie od obowiązku zawiadamiania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o wszczęciu postępowania. Przypomnijmy, że dotychczas zamawiający był zobowiązany przekazać takie zawiadomienie w terminie 3 dni od wszczęcia postępowania, co wynika z art. 67 ust. 2 obowiązującej jeszcze ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: obecnie obowiązujące pzp).


Natomiast kwestię przekazania do publikacji Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej ogłoszenia o zamiarze zawarcia umowy nowe pzp reguluje podobnie jak obecnie (art. 213 ust. 2 nowego pzp). Zamawiający, co prawda, nadal nie będzie miał takiego obowiązku, jednak niewysłanie ogłoszenia w dalszym ciągu będzie miało wpływ na termin na wniesienie odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej (będzie on w takim wypadku dłuższy niż w przypadku przekazania takiego ogłoszenia).


Powyższe zmiany w zakresie formalnym nie stanowią rewolucji w prowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia z wolnej ręki.

 

[...]

 

Joanna Hołowińska
partner, adwokat z Kancelarii CZUBLUN TRĘBICKI

Łukasz Krawczyk
radca prawny z Kancelarii CZUBLUN TRĘBICKI

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne