Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Radiotelefony dla SW

22 Lipiec 2020 
Służba Więzienna (SW) planuje zakup 1241 sztuk radiotelefonów przenośnych wraz z...

Funduszowy pakiet...

22 Lipiec 2020 
Podmioty korzystające z projektów współfinansowanych ze środków unijnych, których...

Tarcza 4.0

22 Lipiec 2020 
Ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych...

Zwrot wadium na gruncie nowego pzp

Data publikacji: 22-07-2020 Autor: Grzegorz Mazurek

Zasady zwrotu wadium w nowej ustawie Prawo zamówień publicznych zostały w istotny sposób zmienione w stosunku do dotychczas obowiązujących przepisów. Powstaje pytanie, czy zmiany te będą miały przełożenie na praktykę zamawiających.

 

Analiza art. 98 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (DzU z 2019 r., poz. 2019; dalej: nowe pzp) i porównanie tego przepisu z regulacjami wciąż stosowanej ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 1843 ze zm.; dalej: obecnie obowiązujące pzp) prowadzą do trzech ważnych wniosków:

 

 

  1. Ustanowiono dwa katalogi przypadków zwrotu wadium. Pierwszy dotyczy zwrotu wadium w sposób automatyczny wskutek zaistnienia jednej z określonych sytuacji, a drugi – zwrotu wadium na wniosek wykonawcy. W tym drugim przypadku zwrot wadium uwarunkowany jest nie tylko ustawowymi przesłankami, ale dodatkowo również złożeniem przez wykonawcę wniosku w przedmiocie zwrotu wadium. Co istotne – wprowadzono nową regulację przewidującą utratę możliwości korzystania ze środków ochrony prawnej przez wykonawcę, który złoży wniosek o zwrot wadium.
  2. Określono 7-dniowy termin zwrotu wadium od wystąpienia okoliczności powodującej zwrot lub złożenia wniosku przez wykonawcę.
  3. Wprowadzono instytucję oświadczenia o zwolnieniu wadium – odnoszącą się do gwarancji i poręczeń.

 

Automatyczny zwrot wadium bez wniosku wykonawcy


Zamawiający zobowiązany jest zwrócić wadium wykonawcom w przypadku zajścia którejkolwiek z trzech sytuacji wskazanych w art. 98 ust. 1 nowego pzp:

 

  • jeżeli upłynął termin związania ofertą;
  • jeżeli zawarta została umowa w sprawie zamówienia publicznego;
  • w przypadku prawomocnego unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia.

 

Wyłącznie wystąpienie powyższych okoliczności implikuje obowiązek zamawiającego w postaci zwrotu wadium wykonawcy.

 

Zwrot wadium wszystkim wykonawcom następuje w dwóch sytuacjach: zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego oraz prawomocnego unieważnienia postępowania. Co prawda w przepisie nie użyto sformułowania „wszystkim wykonawcom”, niemniej jednak – biorąc pod uwagę treść obydwu powyższych przesłanek zwrotu wadium – należy wskazać, że ich skutki oddziałują na ogół wykonawców biorących udział w postępowaniu, co oznacza, że obowiązek zwrotu wadium spowodowany wystąpieniem którejś z tych sytuacji również dotyczy ogółu wykonawców.

 

Inaczej jest z przesłanką upływu terminu związania ofertą. Dotyczy ona bowiem sytuacji indywidualnej każdego z wykonawców biorących udział w postępowaniu. Upływ terminu związania ofertą stwarza obowiązek zwrotu wniesionego wadium w stosunku do tego konkretnego wykonawcy, którego oferta przestała być wiążąca.


Zwrot wadium na wniosek wykonawcy


Jak już wcześniej wskazano, zwrot wadium na wniosek wykonawcy uwarunkowany jest nie tylko ustawowymi przesłankami, ale dodatkowo również złożeniem przez wykonawcę wniosku w przedmiocie zwrotu wadium.


Przesłankami zwrotu wadium na wniosek wykonawcy są cztery następujące okoliczności:

 

  • wycofanie przez wykonawcę oferty przed terminem składania ofert;
  • odrzucenie oferty wykonawcy;
  • wybór najkorzystniejszej oferty (z wyjątkiem wykonawcy, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza);
  • nieprawomocne unieważnienie postępowania.


Ustawodawca nie wskazuje żadnego maksymalnego terminu na złożenie przez wykonawcę wniosku w przedmiocie zwrotu wadium – nie zachodzi bowiem taka potrzeba. Przepis art. 98 ust. 2 umożliwia wykonawcy wcześniejsze odzyskanie wadium niż przewidziane w ust. 1 tego artykułu. Ostatecznie zamawiający dokonuje bowiem zwrotu wadium wszystkim wykonawcom – automatycznie po zawarciu umowy w sprawie zamówienia albo po prawomocnym unieważnieniu postępowania – a zatem po zakończeniu postępowania o udzielenie zamówienia. Możliwość wcześniejszego zwrotu wadium niektórym wykonawcom następuje wówczas, gdy wykonawcy ci wyrażą chęć skorzystania z uprawnienia i złożą wniosek o zwrot wadium w jednej z sytuacji opisanych w art. 98 ust. 2 nowego pzp.


Skutkiem złożenia wniosku o zwrot wadium w trybie art. 98 ust. 2 nowego pzp jest rozwiązanie stosunku prawnego z wykonawcą przy jednoczesnej utracie przez niego prawa do korzystania ze środków ochrony prawnej. Uregulowanie to stanowi nowość w stosunku do obecnie obowiązującego pzp, którego przepisy nie przewidywały takiego skutku.


Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu nowego pzp: „Zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego jest na gruncie ustawy warunkiem rozwiązującym stosunek przetargowy, wyznacza zatem moment zakończenia postępowania o udzielenie zamówienia”1. Jednocześnie dookreślono, że złożenie wniosku o zwrot wadium należy traktować na równi z brakiem zainteresowania dalszym udziałem w postępowaniu: „wystąpienie wykonawcy z wnioskiem o zwrot wadium (…) będzie równoznaczne z deklaracją braku zainteresowania dalszym udziałem w postępowaniu”2. Wykonawca, który nie jest zainteresowany wzięciem udziału w dalszej części postępowania, może zareagować w taki sposób, że złoży wniosek o zwrot wadium.


Należy jednak mieć na względzie, że na podstawie obecnych przepisów zwrot wadium następuje automatycznie po wyborze oferty najkorzystniejszej i wykonawcy nie mają ograniczenia w korzystaniu ze środków ochrony prawnej. Konieczność utrzymywania wadium przez wszystkich wykonawców, którzy będą chcieli skorzystać ze środków ochrony prawnej, może być uznana przede wszystkim za wzrost kosztu ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego.


Dla zobrazowania tej kwestii warto podkreślić, że na podstawie obecnych przepisów wykonawca, który uplasował się na 2., 3. czy 4. pozycji, otrzymuje zwrot wadium niezwłocznie po wyborze oferty najkorzystniejszej i mimo to może korzystać ze środków ochrony prawnej bez ograniczeń. Nie musi ponosić kosztów polisy wadialnej na dalszy – często długi okres. Natomiast treść art. 98 ust. 3 nowego pzp i nowe zasady zwrotu wadium powodują, że każdy wykonawca, który zamierza „pozostać w grze” o zamówienie, będzie musiał ponieść koszt przedłużenia takiej polisy wadialnej.


Warto również zwrócić uwagę, że zwrot wadium na wniosek dotyczy wykonawcy, którego oferta została odrzucona, natomiast nie dotyczy wykonawcy, którego zamawiający wykluczył z postępowania. Jeśli więc zamawiający wykluczy wykonawcę z postępowania na podstawie przesłanek obligatoryjnych (art. 108 nowego pzp) lub fakultatywnych (art. 109 nowego pzp), to ten wykonawca nie ma podstaw do złożenia wniosku o zwrot wadium. Jest to po części zrozumiałe, o ile wykluczenie nastąpi po wezwaniu wykonawcy do uzupełnienia dokumentów, gdyż nieuzupełnienie dokumentów stanowi przesłankę zatrzymania wadium.

 

[...]

 

Grzegorz Mazurek
adwokat, prowadzi własną kancelarię prawną; były wiceprezes Krajowej Izby Odwoławczej i arbiter

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne