Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Konferencja „Przeszłość dla...

10 Lipiec 2019 
10 czerwca 2019 r. w Warszawie odbyła się konferencja „Przeszłość dla przyszłości....

Projekt nowego pzp przyjęty

10 Lipiec 2019 
19 czerwca 2019 r. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt nowej ustawy – Prawo...

Mosty zero waste

10 Lipiec 2019 
W Krakowie trwa budowa mostów kolejowych przez Wisłę. Nowe przeprawy zastąpią użytkowany...

System kwalifikowania wykonawców

Data publikacji: 10-07-2019 Autor: Agata Nowaczewska, Maciej Kuczkowski
Tagi:    warunki podmiotowe

Zamawiający sektorowi mogą znacznie usprawnić prowadzone przez siebie postępowania dzięki systemowi kwalifikowania wykonawców. Jest to rozwiązanie wciąż dosyć nowe, a przy tym niezupełnie odkryte na rynku zamówień publicznych.

 

Instytucja systemu kwalifikowania wykonawców obowiązuje na gruncie polskiego prawa zamówień publicznych od 20 lutego 2013 r., kiedy to weszła w życie ustawa implementująca pierwszą tzw. dyrektywę sektorową (dyrektywa 2004/17/WE). Od tamtego czasu zdążyła się już jednak pojawić nowa dyrektywa sektorowa (dyrektywa 2014/25/UE), a wraz z nią regulacje, za sprawą których kwestia systemów kwalifikowania została jeszcze bardziej rozwinięta. Obecne przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych w tym zakresie (art. 134a–134d) obowiązują od lipca 2016 roku.

Systemy kwalifikacji wykonawców zaistnieć mogą wyłącznie w reżimie zamówień sektorowych – w dyrektywie klasycznej (dyrektywa 2014/25/UE) nie odnajdziemy odpowiednika systemu kwalifikowania, jaki został uregulowany w dyrektywach sektorowych.

Sposób działania systemów kwalifikowania wykonawców

System kwalifikowania wykonawców polega na prowadzeniu przez zamawiającego, który jest tym zainteresowany, wykazu podmiotów właściwych dla wykonania zamówień sektorowych. Zamówienia te ujęte są w konkretnych kategoriach, wyszczególnionych z uwagi na ich przedmiot. Prowadzenie systemu kwalifikowania wykonawców nie jest oczywiście obowiązkiem zamawiającego, ale jedynie opcją, która ma ułatwić proces udzielania zamówień. Wykonawcy kwalifikowani są do wykazu przez zastosowanie odpowiednich procedur. Docelowo wykaz taki ma zawierać listę przedsiębiorców, którzy spełniają warunki podmiotowe określone przez zamawiającego prowadzącego system. Jeśli więc przedsiębiorca znajdzie się w wykazie, oznacza to pozytywną ocenę jego zdolności do wykonania zamówień ujętych w danej kategorii zamówień sektorowych. Zamawiający w ten sposób tworzy dla siebie zbiór potencjalnych oferentów przyszłych postępowań przetargowych.

Jak ustanowić system?

Aby ustanowić system kwalifikowania wykonawców, należy zamieścić ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i bazie danych TED oraz na własnej stronie internetowej. Najpóźniej od dnia wysłania zaproszenia do składania ofert lub zaproszenia do negocjacji udostępnia się też specyfikację istotnych warunków zamówienia. Wprawdzie nie ma takiego obowiązku, jednak ze względu na przejrzystość systemu sugeruje się, by w odniesieniu do każdej kategorii zamówień publikowane było oddzielne ogłoszenie o ustanowieniu systemu kwalifikowania. Zasady publikacji ogłoszeń w sprawie systemu kwalifikowania są takie same jak dla publikacji innych ogłoszeń: powinny one być zamieszczone w całości i w takim języku, w jakim zostały sporządzone. Wybrane istotne fragmenty ogłoszenia są publikowane również w innych językach, jednak to treść oryginalnego ogłoszenia jest wiążąca.

Czas trwania systemu musi być zawsze oznaczony, a w przypadku gdy jest on dłuższy niż 3 lata, ogłoszenie o jego ustanowieniu podlega publikacji w Dzienniku Urzędowym UE każdego roku. Przepisy nie regulują dopuszczalności zmiany okresu trwania systemu kwalifikowania, jednak w doktrynie1 przyjmuje się, że skoro utworzenie systemu jest fakultatywnym uprawnieniem zamawiającego, to również wcześniejsze bądź późniejsze – niż pierwotne planowano – zakończenie prowadzenia systemu powinno być pozostawione do jego decyzji, a zamawiający powinien mieć swobodę w korzystaniu z tego narzędzia.

Opis kategorii

Zamawiający, opisując kategorię zamówień sektorowych, powinien się kierować zasadami sporządzania opisu przedmiotu zamówienia. Odpowiednie zastosowanie znajduje zatem w tym zakresie art. 29 ust. 1 pzp, który nakazuje formułować opis w sposób jednoznaczny, dokładny i zrozumiały. Informacje te stanowią bowiem podstawę decyzji wykonawców o przystąpieniu do systemu kwalifikowania, tak samo jak treść OPZ w przypadku klasycznych postępowań o udzielenie zamówienia publicznego jest podstawą decyzji o wzięciu w nim udziału. Zastosowanie znajdą zatem również choćby zasada zachowania uczciwej konkurencji oraz zakaz wskazywania znaków towarowych, patentów lub pochodzenia, chyba że zamawiający dopuszcza produkty równoważne, a opis nie może być inaczej sformułowany ze względu na specyfikę zamówienia. Do opisu kategorii systemu kwalifikowania wykonawców należy przy tym stosować nomenklaturę Wspólnego Słownika Zamówień (CPV).

Warunki i kryteria

Krajowa regulacja nie określa szczegółowych wytycznych dla ustalania warunków i kryteriów udziału w systemie kwalifikowania wykonawców. W tym zakresie należy się zatem odnieść do prawa unijnego. Wedle przepisów dyrektywy sektorowej (art. 77 ust. 2) podmioty zamawiające ustalają:

 

  • obiektywne zasady i kryteria wykluczenia oraz kwalifikacji wykonawców wnioskujących o zakwalifikowanie, oraz
  • obiektywne kryteria i zasady funkcjonowania systemu kwalifikowania, regulujące kwestie takie jak wpis do systemu, ewentualna okresowa aktualizacja kwalifikacji oraz okres obowiązywania systemu.


Warunki kwalifikowania nie mogą być dowolne, arbitralne ani irracjonalne. Samodzielnie określone przez zamawiającego zasady i kryteria kwalifikacji nie mogą prowadzić do tego, że wprowadzane systemy staną się narzędziem bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji wykonawców. Wszelkie wymogi powinny być związane z wykonaniem planowanych zamówień i adekwatne do poszczególnych kategorii zamówień sektorowych.

Kryteria i zasady mogą obejmować też specyfikacje techniczne. Mogą one także być aktualizowane w czasie trwania systemu, jeśli zajdzie taka potrzeba. Wszelkich zmian należy jednak dokonywać z należytą ostrożnością, mając przy tym na względzie przejrzystość elementów systemu w czasie jego trwania. W celu ograniczenia ostatecznej liczby zakwalifikowanych do systemu wykonawców zamawiający może też zastosować etapowość kwalifikacji2.

Wniosek o dopuszczenie do udziału w systemie

Wykonawca, podobnie jak w przypadku udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia, by móc zostać dopuszczonym do udziału w systemie, składa wniosek. Zamawiający muszą zapewnić wykonawcom możliwość wystąpienia z wnioskiem w dowolnym momencie. Wniosek składa się wraz z oświadczeniem o spełnianiu warunków ustalonych przez zamawiającego w ogłoszeniu i wraz z dokumentami potwierdzającymi spełnianie tych warunków, jeżeli zamawiający takich wymaga. Najpóźniej po sześciu miesiącach od otrzymania wniosku zamawiający musi wybrać wykonawców, którzy zostaną dopuszczeni do udziału w systemie. Przy czym, jeżeli dopuszczenie lub odmowa dopuszczenia do udziału w systemie kwalifikowania ma nastąpić później niż po upływie czterech miesięcy od dnia złożenia wniosku, to zamawiający ma obowiązek powiadomić o tym wykonawców najpóźniej dwa miesiące od złożenia wniosku. W powiadomieniu tym zamawiający ma obowiązek zawrzeć uzasadnienie oraz wskazać datę, w jakiej wniosek zostanie przyjęty bądź odrzucony3.

Niezwłocznie po podjęciu decyzji o dopuszczeniu albo odmowie dopuszczenia, a najpóźniej w terminie 15 dni po jej podjęciu, zamawiający zawiadamia o tym wykonawcę. Swoją decyzję zamawiający jest zobowiązany uzasadnić pod względem faktycznym i prawnym (nie może ona być arbitralna). Dopuszczonych wykonawców wpisuje się do wykazu zakwalifikowanych wykonawców, przydzielając ich do konkretnych kategorii zamówień sektorowych, które są oni zdolni wykonać. Wykaz jest stale aktualizowany, przez cały okres działania systemu kwalifikowania.

Korzystanie z systemu ustanowionego przez inny podmiot

Krajowe przepisy wprost nie przewidują możliwości zastosowania (zapożyczenia) systemu kwalifikowania, który już istnieje u innego zamawiającego, jednak takie uprawnienie zostało ustanowione w dyrektywie sektorowej (art. 77 ust. 3). Stosując zatem przepisy dyrektywy, zamawiający ma możliwość odwołania się do takiego „obcego” systemu kwalifikowania, jeśli system ten spełnia jego własne wymogi. W takim wypadku wystarczy, że zamawiający określi instytucję prowadzącą taki system4.

 

[...]

 

Agata Nowaczewska
radca prawny w zespole Budownictwo Infrastruktura Transport w Kancelarii Radców Prawnych Brudkiewicz, Suchecka S.K.A.

Maciej Kuczkowski
młodszy prawnik w zespole Budownictwo Infrastruktura Transport w Kancelarii Radców Prawnych Brudkiewicz, Suchecka S.K.A. 
 

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne