Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Zmiany w ufp

29 Maj 2019 
Ministerstwo Finansów chce zmienić przepisy dotyczące kontroli zarządczej i audytu...

Raport o stanie polskiego...

29 Maj 2019 
Na Platformie Partnerstwa Publiczno-Prywatnego udostępniono raport dotyczący rynku PPP za...

Ustawa zapewniająca...

29 Maj 2019 
4 maja 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw...

Odpowiedzialność zamawiającego za zapłatę podwykonawcy (cz. 2)

Data publikacji: 25-04-2019 Autor: Katarzyna Iwańska, Marcin Szwanenfeld
Tagi:    roboty budowlane

Zamawiający ma obowiązek dokonania bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy (dalszego podwykonawcy), a podwykonawcy (dalszemu podwykonawcy) przysługuje roszczenie o zapłatę.

 

W wyroku z 12 maja 2017 r. w sprawie I ACa 1036/16 Sąd Apelacyjny (dalej: SA) w Białymstoku przyjął, że dostawcy nie przysługuje legitymacja czynna w procesie przeciwko zamawiającemu. Sąd uznał, że art. 143c ust. 1 pzp nie statuuje normy prawnej kreującej roszczenie podwykonawcy (dalszego podwykonawcy) o zapłatę od zamawiającego, a jedynie przyznaje zamawiającemu uprawnienie do dokonania bezpośredniej zapłaty wraz z obowiązkiem skorzystania z tej kompetencji. Wskazał również, że zawarta przez przedsiębiorcę umowa dostawy nie mieści się w pojęciu „umowa o podwykonawstwo” zdefiniowanym w art. 2 ust. 9b pzp.

Dostawca zaskarżył wyrok, a sprawą zajął się Sąd Najwyższy (dalej: SN), który po zapoznaniu się ze stanowiskiem stron uchylił wyrok SA w Białymstoku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, podkreślając, że art. 143c ust. 1 pzp przyznaje podwykonawcy (dalszemu podwykonawcy) roszczenie o zapłatę oraz że umowa dostawy zawarta przez dalszego podwykonawcę z podwykonawcą jest umową o podwykonawstwo w rozumieniu art. 2 pkt 9b pzp.

Stanowisko SA w Białymstoku

Choć sąd zauważył, że kategoryczna wymowa przepisu nakazuje przyjąć, iż zamawiający ma obowiązek dokonania bezpośredniej zapłaty na rzecz podwykonawcy (dalszego podwykonawcy), to jednak przyjął, że art. 143c ust. 1 pzp nie kreuje obowiązku zamawiającego, a jedynie przyznaje mu uprawnienie do bezpośredniej zapłaty. Uzasadniając swoje stanowisko, sąd wskazał, że:

1) brak jest wyraźnego przepisu, który czyniłby zamawiającego odpowiedzialnym za cudzy dług;
2) względy celowościowe przemawiają za tym, by nie rozszerzać szczególnych przywilejów podwykonawców (dalszych podwykonawców);
3) przyznanie podwykonawcy (dalszemu podwykonawcy) bardziej uprzywilejowanej pozycji niż zamawiającemu nie znajduje uzasadnienia na gruncie pzp;
4) nadrzędnym celem regulacji z art. 143c ust. 1 pzp nie powinna być tylko ochrona podwykonawcy (dalszego podwykonawcy) przed „zatorami” płatniczymi, ale przynajmniej w równym stopniu ochrona samego zamawiającego przed koniecznością podwójnej zapłaty na rzecz dwóch różnych podmiotów za te same prace.

Kontrargumenty dostawcy

Odpierając argument sądu, jakoby nie istniał wyraźny przepis, który czyniłby zamawiającego odpowiedzialnym za cudzy dług, dostawca wskazał, że czyni to wprost art. 143c ust. 1 pzp, którego literalne brzmienie nie pozostawia wątpliwości, iż wyraża on normę merytoryczną nakazującą zamawiającemu dokonanie zapłaty. Sam ustawodawca w uzasadnieniu ustawy z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych (w drodze której uchwalono przepisy art. 143a do 143d pzp) podkreślał, że wprowadzono nimi obowiązek dokonania bezpośredniej zapłaty przez zamawiającego na rzecz podmiotu realizującego część zamówienia publicznego, którego wymagalne wynagrodzenie nie zostało uiszczone przez zleceniodawcę1.

Dostawca nie zgodził się również z twierdzeniem, że względy celowościowe przemawiają za tym, by nie rozszerzać szczególnych przywilejów podwykonawców (dalszych podwykonawców), oraz że nadrzędnym celem regulacji z art. 143c ust. 1 pzp nie powinna być tylko ochrona podwykonawcy (dalszego podwykonawcy) przed „zatorami” płatniczymi, ale w równym stopniu ochrona samego zamawiającego przed koniecznością podwójnej zapłaty na rzecz dwóch różnych podmiotów za te same prace. Dostawca zauważył bowiem, że wprowadzenie do porządku prawnego przepisów art. 143a do 143d pzp miało służyć przede wszystkim wzmocnieniu ochrony słusznych praw podwykonawców uczestniczących w procesie realizacji zamówień publicznych, w szczególności zapewnieniu terminowej oraz pełnej wypłaty należnego im wynagrodzenia2. Podkreślił również, że ustawodawca zapewnił efektywne instrumenty nadzoru, które pozwalają wspierać ochronę podstawowych praw wszystkich podmiotów zaangażowanych w proces realizacji zamówienia publicznego. W ocenie dostawcy uznanie, że art. 143c ust. 1 pzp nakłada na zamawiającego obowiązek dokonania bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy, nie pociąga za sobą ryzyka masowego kierowania do zamawiającego żądań zapłaty należności wątpliwych bądź spornych, co oznaczałoby konieczność przejęcia przez zamawiającego w pewnych sytuacjach roli swoistego arbitra czy nawet sędziego, decydującego o tym, której ze stron stosunku prawnego przyznać rację, oraz konieczność ponoszenia przy tym ryzyka finansowego decyzji.

Jak podniesiono w skardze kasacyjnej, w przepisach art. 143a do 143d pzp uregulowano instrumenty chroniące zamawiającego przed takimi sytuacjami i przed ryzykiem dwukrotnej zapłaty za ten sam zakres prac. Wbrew twierdzeniom SA w przypadku kierowania do zamawiającego żądań o zapłatę roszczeń wątpliwych lub spornych możliwość odstąpienia od kontraktu nie byłaby jedyną formą obrony zamawiającego. Dostawca zauważył przede wszystkim, że:

1) art. 143a ust. 1 i 2 pzp przewiduje, że warunkiem zapłaty przez zamawiającego drugiej i następnych części należnego wynagrodzenia za odebrane roboty budowlane lub udzielania kolejnych zaliczek jest przedstawienie dowodów zapłaty wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom i dalszym podwykonawcom; w przypadku nieprzedstawienia dowodów zapłaty zamawiający powinien wstrzymać wypłatę wynagrodzenia lub udzielanie zaliczek;
2) art. 143c ust. 4 i 5 pzp przewiduje, że przed dokonaniem bezpośredniej zapłaty zamawiający jest zobowiązany umożliwić wykonawcy zgłoszenie uwag dotyczących zasadności bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy, a w przypadku zgłoszenia uwag zamawiający może:

a) nie dokonać bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy, jeżeli wykonawca wykaże niezasadność takiej zapłaty, albo
b) złożyć do depozytu sądowego kwotę potrzebną na pokrycie wynagrodzenia podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy w przypadku istnienia zasadniczej wątpliwości zamawiającego co do wysokości należnej zapłaty lub podmiotu, któremu płatność się należy, albo
c) dokonać bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy, jeżeli podwykonawca lub dalszy podwykonawca wykaże zasadność takiej zapłaty;

3) art. 143c ust. 6 przewiduje prawo potrącenia kwoty wypłaconego wynagrodzenia z wynagrodzenia należnego wykonawcy.

 

[...]

 

Katarzyna Iwańska
adwokat, Kancelaria Grzybkowski Guzek i Partnerzy Adwokacka Spółka Partnerska

Marcin Szwanenfeld
radca prawny, Kancelaria Grzybkowski Guzek i Partnerzy Adwokacka Spółka Partnerska 

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne