Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

UZP o zamówieniach na...

11 Marzec 2021 
Zamówieniami publicznymi na innowacje określa się wszelkie zamówienia obejmujące zakup...

Wodny plac zabaw w Katowicach

11 Marzec 2021 
W Katowicach rozpoczyna się właśnie budowa wodnego placu zabaw na Osiedlu Tysiąclecia w...

Polska największym...

11 Marzec 2021 
Jak wynika z analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego, eksport autobusów elektrycznych...

Wyłączenie z art. 11 ust. 5 pkt 8 nowego pzp

Data publikacji: 10-03-2021 Autor: Anna Wojtczyk

Prezentujemy wnioski NIK wynikające z kontroli stosowania wyłączenia przepisów pzp do zamówień udzielanych przez Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego albo podległe mu jednostki organizacyjne.

 

Jak stanowi art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zatrudnianiu osób pozbawionych wolności, w celu tworzenia warunków do zatrudniania osób pozbawionych wolności oraz prowadzenia działalności gospodarczej przy zakładach karnych mogą być tworzone przywięzienne zakłady pracy (dalej także: Zakłady). W odniesieniu do zamówień udzielanych takim Zakładom ustawodawca określił przesłankę wyłączającą stosowanie przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych.


Najwyższa Izba Kontroli (dalej również: NIK, Izba) przeprowadziła ocenę zamówień udzielanych na podstawie wspomnianego wyłączenia1, a kontrola obejmowała okres od stycznia 2017 r. do czerwca 2020 r. (badano więc spełnianie przesłanki określonej w art. 4d ust. 1 pkt 8 pzp z 2004 r.). W nowym pzp ustawodawca pozostawił ten przepis w niezmienionej treści, warto więc przyjrzeć się wnioskom pokontrolnym, gdyż mogą one naprowadzić zamawiających na prawidłowy sposób stosowania omawianego wyłączenia. Zmiana w zakresie omawianej regulacji dotyczyła jedynie określenia progu stosowania przepisu: sformułowanie „do zamówień o wartości mniejszej niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8” (pzp z 2004 r.) zmieniono na „do zamówień o wartości mniejszej niż progi unijne” (nowe pzp). Przepis był więc i wciąż jest stosowany do zamówień, których wartość jest mniejsza niż progi unijne. Odpowiednikiem przepisu art. 4d ust. 1 pkt 8 pzp z 2004 r., do którego odnosi się kontrola NIK, jest art. 11 ust. 5 pkt 8 nowego pzp. Zatem jej wyniki zachowują aktualność w nowym stanie prawnym.


Ocena stosowania wyłączenia


Najwyższa Izba Kontroli stoi na stanowisku, że zamówienia w specjalnym trybie, przewidzianym w art. 4d ust. 1 pkt 8 pzp z 2004 r., udzielane przez Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego, powinny być powierzane wyłącznie tym przywięziennym zakładom pracy, których zasadnicza część działalności dotyczy zamówionego zadania i które posiadają zdolności do jego realizacji. Nie wyklucza to oczywiście posiłkowania się pomocą podwykonawców, lecz ponieważ wykonanie powierzonych zadań przez Zakład, jak i pomoc świadczona przez podwykonawców, powinny sprzyjać rozwojowi zatrudnienia osadzonych i dzięki temu ich resocjalizacji, to Zakłady muszą posiadać zdolności i zasoby niezbędne do wykonania zleconego zadania, a udział zewnętrznych podmiotów w charakterze podwykonawców powinien być ograniczony do świadczenia koniecznej pomocy w postaci prac usprawiedliwionych okolicznościami (np. czynności wymagające wysokospecjalistycznej wiedzy lub narzędzi.


Jeżeli zamawiający i kontrolowany przez niego podmiot nie dysponują zasobami pozwalającymi na wykonanie zamówienia, to powinno być ono zlecone na zewnątrz w formie zwykłego zamówienia publicznego.


Kontrola w Ministerstwie Sprawiedliwości oraz w Prokuraturze Krajowej

 

Zdaniem NIK nadzór nad przywięziennymi zakładami pracy, sprawowany przez Ministra Sprawiedliwości (dalej: MS), był niewystarczający. Dla jednostek organizacyjnych podległych i nadzorowanych przez MS, uprawnionych z mocy omawianego przepisu do udzielania zamówień Zakładom z pominięciem trybu określonego w pzp z 2004 r., nie wydano jednolitych zaleceń dotyczących stosowania przy zamówieniach publicznych tego szczególnego trybu, co spowodowało nadużywanie przez Zakłady zlecania zewnętrznym podmiotom podwykonawstwa w zakresie zadań powierzonych Zakładom. Zamiast więc realizować zamówienia udzielone w tym szczególnym trybie przez jednostki organizacyjne podległe lub nadzorowane przez MS-Prokuratora Generalnego, Zakłady zlecały je w zasadniczej części podwykonawcom. W rezultacie pośredniczyły jedynie w takich zamówieniach, a ponad 82% zamówień podzlecano podmiotom nieposiadającym statusu Zakładu i niemającym obowiązku zatrudniania osadzonych.


Centralny Zarząd Służby Więziennej


W ocenie NIK Dyrektor Generalny Służby Więziennej (dalej: Dyrektor GSW) nie wdrożył skutecznych mechanizmów, które zapobiegłyby nadużywaniu przez przywięzienne zakłady pracy trybu podwykonawstwa zamówień uzyskanych na podstawie art. 4d ust. 1 pkt 8 pzp z 2004 r. Brak wymogu co do konieczności weryfikacji przez zamawiającego (tj. jednostek więziennictwa) zdolności Zakładów do wykonania zamówień udzielanych im z pominięciem ustawy i – w konsekwencji – dopuszczenie możliwości podwykonawstwa w dowolnym zakresie sprawiły, że podejmowane działania nie gwarantowały realizacji jednego z podstawowych zadań Służby Więziennej, tj. prowadzenia oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych w szczególności przez pracę. W poleceniu Dyrektora GSW, w którym zobowiązał on kierowników jednostek podległych do przyjęcia nadrzędnej zasady kierowania zamówień do Zakładów, przy zachowaniu konkurencyjnego trybu ich udzielania oraz z uwzględnieniem wypełniania przy ich realizacji zadań penitencjarnych, nie zostały zawarte wymogi w zakresie konieczności osiągnięcia określonego wskaźnika zatrudnienia osadzonych w ramach realizowanych prac.
Pozytywnie oceniono natomiast fakt, że Dyrektor GSW przekazał dyrektorom i komendantom jednostek podległych zasady postępowania w sprawie prawidłowego zastosowania wyłączenia zawartego w art. 4d ust. 1 pkt 8 pzp z 2004 r., które wskazywały m.in.:

 

 

  • wymogi dotyczące np. konieczności określenia procentowego wskaźnika zatrudnienia osób pozbawionych wolności przy realizacji danego zamówienia, wyrażonego również minimalną liczbą miejsc pracy dla osadzonych;
  • w przypadku niedopełnienia przez wykonawcę warunków zamówienia z przyczyn leżących po jego stronie (tj. zatrudniania osób pozbawionych wolności w liczbie mniejszej niż ustalona) – konieczność zawarcia w umowie klauzuli w zakresie kar finansowych w postaci krotności minimalnych wynagrodzeń, których wysokość powinna być proporcjonalna do liczby osadzonych poniżej przyjętego limitu;
  • konieczność zawarcia w każdej umowie klauzuli umożliwiającej zleceniodawcy wypowiedzenie umowy w związku z niezrealizowaniem przez zleceniobiorcę warunków zamówienia dotyczących obowiązku zatrudniania przy jego realizacji osób pozbawionych wolności;
  • zapewnienia zgodności udzielanego na podstawie art. 4d ust. 1 pkt 8 pzp z 2004 r. zamówienia publicznego z profilem działalności oraz jego adekwatności do możliwości przywięziennego zakładu pracy (powinien istnieć realny związek między konkretnym zamówieniem a zatrudnieniem osób pozbawionych wolności; jeżeli zakres zleconych prac nie jest związany z zatrudnieniem osadzonych, to zlecenie takie powinno być udzielone w jednym z konkurencyjnych trybów określonych przepisami pzp).


W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami NIK wnosiła o wzmocnienie nadzoru nad Zakładami przez wdrożenie skutecznych mechanizmów, które zapobiegną nadużywaniu zlecania podmiotom zewnętrznym podwykonawstwa w zakresie zamówień uzyskanych przez te Zakłady na podstawie art. 4d ust. 1 pkt 8 pzp z 2004 r.

 

[...]

 

Doktor nauk prawnych; kierownik Działu Zamówień Publicznych w Zagłębiowskim Centrum Onkologii Szpital Specjalistyczny im. Sz. Starkiewicza w Dąbrowie Górniczej

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne