Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Modyfikacje systemu...

31 Grudzień 2020 
Od 14 grudnia ub.r. zamawiający i wykonawcy mogą korzystać ze zmienionego systemu do...

Kanał przez Mierzeję Wiślaną

31 Grudzień 2020 
Budową drugiego etapu budowy kanału żeglugowego przez Mierzeję Wiślaną, drogi wodnej z...

Fundusz Inwestycji Lokalnych

31 Grudzień 2020 
Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych – czyli program bezzwrotnego wsparcia dla...

Pozasądowe rozwiązywanie sporów

Data publikacji: 03-12-2020 Autor: Paweł Skrodzki

Pierwszy raz w historii jednolitego systemu zamówień publicznych ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie do ustawy Prawo zamówień publicznych przepisów określających zasady pozasądowego rozwiązywania sporów.

 

W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: nowe pzp, nowa ustawa) powoływano się na potrzebę zapewnienia stronom instrumentów zwiększających szanse na dobrowolne i zadowalające obie strony zakończenie konfliktu, a także zapewnienia możliwości mniej czasochłonnego i mniej kosztownego zaangażowania się zamawiających i wykonawców w postępowanie, które ma przynieść rozstrzygnięcie powstałego sporu. Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: pzp z 2004 r.), choć nie przewidywała rozwiązywania sporów na tle realizacji umów o zamówienia publiczne w drodze mediacji, to również nie wykluczała takiej możliwości. W literaturze podnoszono, że mimo iż art. 183 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej: kpc) nie wprowadza żadnych ograniczeń w korzystaniu z mediacji przez podmioty publiczne, gdy są one uczestnikami stosunków o charakterze cywilnoprawnym (a więc np. stroną umowy o zamówienie publiczne), to brak rozwiązań dotyczących mediacji w pzp z 2004 r. w praktyce wykluczał jej zastosowanie. Powodem były obawy o zgodność z przepisami o dyscyplinie finansów publicznych. Obawy te usunięto dzięki wprowadzeniu w 2017 r. do ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: ufp) przepisu art. 54a, zgodnie z którym jednostka sektora finansów publicznych może zawrzeć ugodę w sprawie spornej należności cywilnoprawnej w przypadku dokonania oceny, że skutki ugody są dla tej jednostki lub odpowiednio Skarbu Państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego korzystniejsze niż prawdopodobny wynik postępowania sądowego lub arbitrażowego. Jednocześnie w ustawie z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: uondfp) dodano ustęp 4 do art. 5 oraz ustęp 2 do art. 11, a także zmieniono treść art. 15 uondfp. W konsekwencji nie stanowi już naruszenia dyscypliny finansów publicznych wykonanie ugody w sprawie spornej należności cywilnoprawnej zawartej zgodnie z przepisami prawa, dokonanie wydatku ze środków publicznych na podstawie ugody w sprawie spornej należności cywilnoprawnej zawartej zgodnie z przepisami prawa ani zaciąg­nięcie lub zmiana zobowiązania na podstawie ugody w sprawie spornej należności cywilnoprawnej zawartej zgodnie z przepisami prawa. Niestety, mimo że wspomniane wyżej przepisy ufp i uondfp nie wskazywały, iż ugoda ma być zawarta przed sądem, to w praktyce często wyłącznie taka była dopuszczana przez zamawiających.

 

Uzasadnione jest więc oczekiwanie, że przepisy nowej ustawy stanowić będą dla zamawiających dodatkową zachętę do tego, aby podejmować próby załatwiania sporów inaczej niż na drodze sądowej. W art. 591 ust. 1 nowej ustawy postanowiono bowiem, że w sprawie majątkowej, w której zawarcie ugody jest dopuszczalne, każda ze stron umowy, w przypadku sporu wynikającego z zamówienia, może złożyć wniosek o przeprowadzenie mediacji lub inne polubowne rozwiązanie sporu do Sądu Polubownego przy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, wybranego mediatora albo osoby prowadzącej inne polubowne rozwiązanie sporu.

 

W pierwszej kolejności należy więc wskazać, jakie przesłanki są niezbędne do zastosowania rozwiązań przewidzianych w przepisach działu X ustawy („Pozasądowe rozwiązywanie sporów”).

 

Spór wynikający z zamówienia

 

Wprowadzone w dziale X nowego pzp unormowania odnoszą się wprost do istniejącego sporu, tj. sytuacji między stronami, w której zachodzi niezgodność co do istnienia lub wysokości wzajemnych świadczeń. Przede wszystkim należy wskazać, że spór ma wynikać z zamówienia, a więc ma być związany z realizacją odpłatnej umowy zawartej między zamawiającym a wykonawcą, której przedmiotem jest nabycie przez zamawiającego od wybranego wykonawcy robót budowlanych, dostaw lub usług. Odwołanie się do definicji zamówienia (art. 7 pkt 32 ustawy), która wskazuje strony tego stosunku prawnego, pozwala na uznanie, że w hipotezie tego przepisu nie będą się mieściły inne spory (również takie, w których stroną jest zamawiający) związane z konkretną umową w sprawie zamówienia publicznego. Przykładowo nie będą objęte tą regulacją spory między zamawiającym a wystawcą dokumentów zabezpieczających realizację umowy (gwarantem czy poręczycielem), spory związane z roszczeniem odszkodowawczym niedoszłego wykonawcy kierowane wobec zamawiającego w związku z niezgodnym z prawem zawarciem umowy przez zamawiającego z jego konkurentem, spory związane z roszczeniem o zwrot nienależnie zatrzymanego przez zamawiającego wadium lub inne, których stroną nie będą zamawiający i wykonawca na tle realizacji konkretnego kontraktu w sprawie zamówienia publicznego.

 

Spory objęte zakresem stosowania przepisów o polubownym rozwiązywaniu sporów mają więc dotyczyć umowy zawartej przez zamawiającego z wykonawcą, przy czym mogą one powstać zarówno w trakcie realizacji umowy, jak i po jej zakończeniu. Podczas trwania umowy spory mogą dotyczyć np.:

 

  • roszczeń związanych z nadzwyczajną zmianą okoliczności (rebus sic stantibus – art. 357 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny; dalej: kc);
  • roszczeń wykonawcy o zwiększenie wynagrodzenia ryczałtowego z umowy o roboty budowlane na podstawie art. 632 § 1 kc;
  • umów, które zostały unieważnione, np. w przypadku roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia na podstawie art. 410 § 1 kc w zw. z art. 405 kc (np. o zwrot nakładów poniesionych przy wykonaniu umowy nieważnej z uwagi na naruszenie   przepisów nowego pzp);
  • roszczeń związanych z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy, w tym dotyczących zapłaty kar umownych.

 

[...]

 

Paweł Skrodzki

radca prawny, Kancelaria Prawna Pieróg & Partnerzy

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne