Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Kraków Business Park

01 Październik 2020 
PKP Polskie Linie Kolejowe ogłosiły przetarg na przebudowę przystanku Kraków Business...

Osiągnij Sukces z PPP

01 Październik 2020 
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej ogłosiło konkurs „Osiągnij Sukces z PPP”.

Fundusz Dróg Samorządowych

01 Październik 2020 
Fundusz Dróg Samorządowych (FDS) stanowi kompleksowy instrument wsparcia realizacji zadań...

Wykluczenie wykonawcy z postępowania

Data publikacji: 01-10-2020 Autor: Katarzyna Jachowska

Omawiamy zmiany, jakie ustawodawca wprowadził w nowym pzp odnośnie do podstaw wykluczenia z udziału w postępowaniu, w tym ograniczenie przesłanek obligatoryjnych, a także modyfikacje w zakresie regulacji dotyczących self-cleaningu.

 

Z dniem 1 stycznia 2021 r. wejdzie w życie ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: nowe pzp). Ustawodawca w przepisach tej ustawy zdecydował się na wprowadzenie zmian względem aktualnych regulacji, jakie obowiązują w zakresie przesłanek wykluczenia wykonawcy z postępowania. Punktem odniesienia dla omawianych zmian będzie obowiązująca wciąż ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: obecnie obowiązujące pzp), uzasadnienie projektu nowego pzp z dnia 21 czerwca 2019 r. oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych (dalej: dyrektywa klasyczna). Nowe pzp wprowadza bowiem zmiany w podstawach wykluczenia oraz instytucji samooczyszczenia (self-cleaning), które mają zbliżyć polskie regulacje do uregulowań unijnych.


Podstawy zmian w zakresie przesłanek wykluczenia


Katalog przesłanek wykluczenia wykonawcy z postępowania zamieszczony w obecnie obowiązującym pzp został wprowadzony nowelizacją z dnia 22 czerwca 2016 r. implementującą art. 57 dyrektywy 2014/24/UE. Powodem tej zmiany oraz podziału przesłanek wykluczenia na obligatoryjne i fakultatywne był zapis motywów 84 i 85 preambuły do dyrektywy 2014/24/UE:
„Wielu wykonawców, zwłaszcza MŚP, uważa, że jedną z głównych przeszkód dla ich uczestnictwa w zamówieniach publicznych są obciążenia administracyjne wynikające z konieczności przedstawienia znacznej liczby zaświadczeń lub innych dokumentów dotyczących kryteriów wykluczenia i kwalifikacji. Ograniczenie takich wymogów, na przykład przez zastosowanie jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia obejmującego zaktualizowane oświadczenie własne, mogłoby w znacznym stopniu uprościć procedurę z korzyścią zarówno dla instytucji zamawiających, jak i wykonawców. Oferent, któremu postanowiono udzielić zamówienia, powinien być jednak zobowiązany do przedstawienia stosownych dowodów, a instytucje zamawiające nie powinny zawierać umów z oferentami, którzy nie są w stanie tego zrobić (…).


Istotne jest, by decyzje instytucji zamawiających opierały się na aktualnych informacjach, w szczególności jeśli chodzi o podstawy wykluczenia, z uwagi na to, że ważne zmiany mogą zachodzić dość szybko, np. w przypadku trudności finansowych, które sprawiałyby, że dany wykonawca staje się nieodpowiedni, lub, przeciwnie, z racji spłacenia w międzyczasie zaległych zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (…)”.


Fakultatywne i obligatoryjne


Przesłanki wykluczenia przewidziane w art. 24 ust. 1 i 5 obecnie obowiązującego pzp różnią się jednak w pewnym zakresie od przesłanek wskazanych w dyrektywie, co rodzi problemy praktyczne. Wielokrotne nowelizacje przyczyniły się do tego, że artykuł stał się dla uczestników postępowania nieczytelny, co było kłopotliwe zwłaszcza przy wypełnianiu części III jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia.


Część przesłanek wskazanych w art. 57 ust. 4 dyrektywy klasycznej – określonych jako fakultatywne – w obecnie obowiązującym pzp ma status przesłanek obligatoryjnych. Tę rozbieżność uzasadniano tym, że „okoliczności ujęte w ich ramach zawsze negatywnie oddziałują na prawidłowe funkcjonowanie systemu zamówień publicznych, co prowadzi do wypaczenia uczciwej konkurencji w postępowaniu i w sposób niezgodny z prawem może wpływać na jego wynik”1.


Zmiany w zakresie podstaw wykluczenia, jakie wejdą w życie wraz z nowym pzp, upraszczają kwalifikację podmiotową wykonawców, ograniczając katalog obligatoryjnych przesłanek wykluczenia i dostosowując ich treść do odpowiedników z dyrektywy. W zamierzeniu wprowadzone zmiany powinny spowodować dopuszczenie szerszego kręgu wykonawców do postępowań o zamówienie publiczne.


W nowym pzp zachowano podział na obligatoryjne i fakultatywne przesłanki wykluczenia. Zamawiający, tak jak dotychczas, będzie mógł zdecydować, które z fakultatywnych przesłanek wykluczenia będzie stosował w danym postępowaniu. Decyzja w tym zakresie musi znaleźć odzwierciedlenie w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia (do których zalicza się specyfikację warunków zamówienia).


Ważną zmianą jest przepis, zgodnie z którym w niektórych przypadkach zamawiający może nie wykluczać wykonawcy, w stosunku do którego zmaterializowała się dana podstawa wykluczenia, jeżeli wykluczenie to byłoby w sposób oczywisty nieproporcjonalne. Ustawodawca wyraźnie w tym zakresie umocował zamawiających do przeprowadzania oceny określonych stanów faktycznych w kontekście proporcjonalności ewentualnej decyzji o wykluczeniu wykonawcy z postępowania wskutek naruszenia.


Zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do fakultatywnych podstaw wykluczenia wynikać może z interpretacji prounijnej, na co wskazuje motyw 101 preambuły do dyrektywy 2014/24/UE: „(…) Stosując fakultatywne podstawy wykluczenia, instytucje zamawiające powinny zwracać szczególną uwagę na zasadę proporcjonalności. Drobne nieprawidłowości powinny jedynie w wyjątkowych okolicznościach prowadzić do wykluczenia wykonawcy. Powtarzające się przypadki drobnych nieprawidłowości mogą jednak wzbudzić wątpliwości co do wiarygodności wykonawcy, co może uzasadniać jego wykluczenie”.


Uzasadnienie wprowadzonych zmian


W uzasadnieniu do projektu nowego pzp wskazano: „Regulację podstaw wykluczenia dostosowano do regulacji dyrektywy klasycznej. Zasadniczo ograniczono liczbę obligatoryjnych podstaw wykluczenia do przesłanek wskazanych w dyrektywie klasycznej. Zgodnie z proponowanym rozwiązaniem zamawiający będzie musiał wykluczyć wykonawcę skazanego prawomocnie za przestępstwa, o których mowa w art. 57 ust. 1 dyrektywy klasycznej. Katalog przestępstw został dostosowany do przestępstw wskazanych w tym przepisie dyrektywy. Wykluczenie na tej podstawie dotyczyć będzie także wykonawcy, którego członka organu zarządzającego lub nadzorczego, wspólnika w spółce jawnej lub partnerskiej albo komplementariusza w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, lub prokurenta skazano prawomocnym wyrokiem za ww. przestępstwa. Obowiązkową podstawą wykluczenia pozostanie również przesłanka obejmująca sytuacje, w których:

 

  1.  wydano prawomocny wyrok sądu lub ostateczną decyzję administracyjną o zaleganiu z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, chyba że wykonawca dokonał płatności należnych podatków, opłat lub składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne wraz z odsetkami lub grzywnami lub zawarł wiążące porozumienie w sprawie spłaty tych należności;
  2. orzeczono zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne;
  3. zamawiający może stwierdzić, na podstawie wiarygodnych przesłanek, że wykonawca zawarł z innymi wykonawcami porozumienie mające na celu zakłócenie konkurencji, w szczególności jeżeli należąc do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369) złożyli odrębne oferty, oferty częściowe lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, chyba że wykażą, że przygotowali te oferty lub wnioski niezależnie od siebie,
  4. w przypadkach, o których mowa w art. 85 ust. 1 ustawy, doszło do zakłócenia konkurencji wynikającego z wcześniejszego zaangażowania tego wykonawcy lub podmiotu, który należy z wykonawcą do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, chyba że spowodowane tym zakłócenie konkurencji może być wyeliminowane w inny sposób niż przez wykluczenie wykonawcy z udziału w postępowaniu (…).

 

[...]

 

Prawnik, absolwentka studiów podyplomowych z zakresu zamówień publicznych, specjalista ds. zamówień publicznych.

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne