Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Velostrada na Górnym Śląsku

01 Kwiecień 2020 
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM) przygotowuje budowę bezkolizyjnej trasy...

Jawne otwarcie ofert a...

01 Kwiecień 2020 
W związku z sytuacją zagrożenia epidemiologicznego u zamawiających pojawiają się pytania...

Jak wprowadzać zmiany do umów...

01 Kwiecień 2020 
W trakcie prac nad nowym pzp wykonawcy wskazywali, że większa elastyczność w zakresie...

Zamówienia in-house w świetle wyroku TSUE C-285/18

Data publikacji: 30-01-2020 Autor: Konrad Różowicz, Maciej Kiełbus
Omawiamy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE wydane w odniesieniu do zamówień udzielanych przez zamawiającego spółkom od siebie zależnym.
 
Inkorporowanie do dyrektyw zamówieniowych dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE lub Trybunał) dotyczącego zamówień in-house nie usunęło wszelkich wątpliwości, jakie pojawiają się względem zamówień wewnętrznych. O szeregu niejasności w tym zakresie świadczy zarówno mnogość spraw poddanych rozstrzygnięciu krajowych organów orzeczniczych, jak i kierowane do TSUE pytania prejudycjalne (sprawa C-285/18, sprawa C-89/19). 
 
Niniejszy artykuł stanowi analizę wyroku z 3 października 2019 r. (sprawa C-285/18), w którym TSUE udzielił odpowiedzi na pytania sformułowane przez litewski Sąd Najwyższy. Tezy wyrażone w tym wyroku już dziś podnoszone są w dyskusji publicznej1, a w przyszłości z pewnością odwoływać się będzie do nich orzecznictwo krajowe. 
 
Istota litewskich pytań prejudycjalnych
 
Syntetyzując litewskie pytania prejudycjalne, należy wskazać, że dotyczyły one zasadniczo dwóch kwestii:
 
  • dopuszczalności ograniczenia przez prawodawcę krajowego dozwolonego zakresu stosowania zamówień in-house;
  • charakteru i roli, jaką spełniają kryteria wyrażone w art. 12 dyrektywy 2014/24/UE.
 
Wątpliwość co do pierwszej z wymienionych kwestii powstała na tle regulacji prawa litewskiego, które w sposób dalej idący niż prawo unijne limitują stosowanie zamówień in-house.
W prawie litewskim zastosowanie wskazanej formuły realizacji zadań uzależnione jest od niemożliwości zapewnienia jakości, dostępności i ciągłości świadczonych usług poprzez udzielenie zamówienia publicznego.
 
Powyższe statuuje zamówienia in-house jako wyjątek względem realizacji zadań w formule zamówienia publicznego. Dodatkowo prawo litewskie zastrzega, że organy administracji publicznej, wykonując zadania dotyczące regulacji działalności gospodarczej, zobowiązane są zapewnić swobodę uczciwej konkurencji. 
 
Ponadto litewski Sąd Najwyższy skierował pytanie dotyczące tego, czy samo w sobie zaktualizowanie się okoliczności, o których mowa w art. 12 dyrektywy 2014/24/UE, skutkuje apriorycznie i automatycznie zgodnością zastosowania formuły in-house z zasadami:
 
  • traktatowymi – tj. zakazem dyskryminacji ze względu na przynależność państwową (art. 18 TFUE), swobodą przedsiębiorczości (art. 49 TFUE), swobodą świadczenia usług (art. 56 TFUE), możliwością przyznania przedsiębiorstwom praw wyłącznych (art. 106 TFUE) i orzecznictwem TSUE;
  • zamówień publicznych (sensu stricto), tj. zasadą równego i niedyskryminacyjnego traktowania wykonawców oraz przejrzystości (art. 2 dyrektywy 2004/18 i art. 18 dyrektywy 2014/24), w szczególności czy nie narusza ono „prawa innych wykonawców do uczciwej konkurencji, nie dyskryminuje tych innych wykonawców i nie prowadzi do przyznania uprzywilejowanego traktowania kontrolowanemu podmiotowi, na rzecz którego udzielono zamówienia typu in-house”. 
 
Możliwość uzupełnienia lub modyfikacji przesłanek zamówień in-house
 
Prawodawca unijny, w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych pojawiających się przy udzielaniu zamówień wewnętrznych, wykreował – w oparciu o dorobek orzeczniczy TSUE – przepis art. 12 dyrektywy 2014/24/UE, w którym wyrażone zostały cechy charakteryzujące poszczególne rodzaje zamówień in-house (klasyczne, odwrócone, siostrzane, wspólne) oraz współpracę horyzontalną. Przewidziane w ww. przepisie kryteria pozwalają, w przestrzeni prawa unijnego, zidentyfikować sytuacje odpowiadające bądź nieodpowiadające poszczególnym modelom zamówień in-house i w konsekwencji do których akt ten nie znajduje zastosowania. 
 
Państwa członkowskie przenoszą wskazane kryteria do swoich krajowych przepisów albo w sposób literalny i wierny, albo uzupełniając je i modyfikując (jak w przypadku np. Litwy czy Polski). 
 
Ustawodawca litewski zdecydował się na ustawowe ograniczenie sytuacji, w których istnieje możliwość udzielenia zamówienia in-house, przez wyrażenie dodatkowych przesłanek zastosowania wskazanej formuły realizacji zadań. Działanie takie – w ocenie zarówno TSUE, jak i rzecznika generalnego Gerarda Hogana (opinia przedstawiona w sprawie C-285/18) – nie koliduje z prawem unijnym. Jak wskazał rzecznik generalny, „cel omawianej dyrektywy nie zostałby naruszony, jeżeli państwo członkowskie mogłoby stosować bardziej rygorystyczne przepisy ograniczające prawo do udzielania zamówień in-house. (…) fakt, iż państwo członkowskie decyduje się na ograniczenie możliwości udzielenia zamówień in-house, a przez to rozszerza obszar stosowania przepisów o zamówieniach publicznych, jest zgodny z celami dyrektyw dotyczących zamówień publicznych. (…) to do państw członkowskich należy ogólnie ustalenie, czy chcą ustanowić dodatkowe kryteria ograniczające możliwość wyboru przez organy publiczne ewentualnego udzielania zamówień in-house”.
 
W odróżnieniu od prawodawstwa litewskiego na gruncie polskiej ustawy Prawo zamówień publicznych zamówienia in-house nie stanowią wyjątku względem stosowania procedury zamówień publicznych. W szczególności powyższego nie należy wywodzić z wyrażenia w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: pzp) cech zamówień in-house jako kryteriów zastosowania trybu z wolnej ręki2. Przyjęte rozwiązanie, dotyczące niektórych zamówień in-house (nieznajdujące zastosowania do tzw. in-house samorządowego, zwanego także „starym in-house”, opierającego się na czynnościach władczo-właścicielskich)3, nakierowane jest na zwiększenie transparentności tego typu zamówień oraz na umożliwienie zweryfikowania prawidłowości ich udzielania przy wykorzystaniu środków ochrony prawnej oraz w ramach kontroli przeprowadzanej przez Prezesa UZP. W konsekwencji przesłanki wyrażone w art. 67 ust. 1 pkt 12–15 pzp cechuje swoistość względem pozostałych przesłanek zastosowania trybu z wolnej ręki. Odnoszą się one bowiem do kwestii podmiotowych, wzorowanych – z pewnymi modyfikacjami – na cechach wyrażonych w art. 12 dyrektywy 2014/24/UE. Wskazane modyfikacje, mimo że limitują możliwość podjęcia współpracy w formule in-house, nie uzależniają możliwości udzielenia zamówienia wewnętrznego od innych, nieuwzględnionych w art. 12 dyrektywy 2014/24/UE, okoliczności (tak jak ma to miejsce w przypadku prawa litewskiego).
 
[...]
 
Konrad Różowicz
prawnik współpracujący z Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna Sp. k. w Poznaniu
 
Maciej Kiełbus
wspólnik w Dr Krystian Ziemski 
& Partners Kancelaria Prawna Sp. k. w Poznaniu, redaktor naczelny czasopisma internetowego „Prawo dla samorządu”

Artykuł pochodzi z miesięcznika: Przetargi Publiczne

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne