Przetargi publiczne

Zwrot wadium

Nowe regulacje miały doprowadzić do większej płynności finansowej przedsiębiorstw, tylko że w praktyce w większości przypadków wadium wnoszone jest w formie gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej.

Ustawa Prawo zamówień publicznych (dalej: pzp) w brzmieniu sprzed tzw. małej nowelizacji przewidywała zwrot wadium z urzędu przez zamawiającego w następujących przypadkach:

1. upłynięcia terminu związania ofertą (dotyczyło to wszystkich wykonawców; należy jednak pamiętać, że termin związania ofertą mógł zostać przedłużony),
2. zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego i wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy (co oznaczało blokowanie wszystkim wykonawcom biorącym udział w postępowaniu wadium do momentu podpisania umowy z wybranym wykonawcą),
3. unieważnienia przez zamawiającego postępowania o udzielenie zamówienia, kiedy protesty zostały ostatecznie rozstrzygnięte lub upłynął termin do ich wnoszenia.

Oprócz powyższych przypadków zwrot wadium mógł nastąpić również na wniosek wykonawcy.

W przypadku wykonawców, którzy zostali wykluczeni z postępowania lub których oferty zostały odrzucone, sytuacja była znacznie bardziej skomplikowana z uwagi na brzmienie art. 46 ust. 4a pzp. Nakazywał on bowiem zatrzymanie wadium wraz z odsetkami, jeżeli wykonawca w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia dokumentów, oświadczeń lub pełnomocnictw (tzw. wezwanie z art. 26 ust. 3 pzp) nie złożył ich, chyba że udowodnił, że wynikało to z przyczyn nieleżących po jego stronie.

Ustawa w brzmieniu sprzed tzw. dużej nowelizacji przewidywała ponadto możliwość ponownego wniesienia wadium, w przypadku gdy zamawiający zażąda tego od wykonawców, którym zwrócono wadium w wyniku odrzucenia ich ofert lub ich wykluczenia, a następnie zostali oni "przywróceni" do postępowania. Przywrócenie tych wykonawców do postępowania mogło nastąpić w wyniku skorzystania przez nich ze środków ochrony prawnej (protestu lub protestu wraz z odwołaniem do Krajowej Izby Odwoławczej). W przypadku uwzględnienia protestu wykonawcy, którego oferta została odrzucona lub który został wykluczony, zamawiający powtarzał z własnej woli czynność badania i oceny ofert. W przypadku uwzględnienia odwołania wykonawcy przez Krajową Izbę Odwoławczą nakazywała ona w wyroku powtórzenie czynności i badania ofert. Zamawiający w wyniku powtórzenia tej czynności żądał ponownego wniesienia wadium przez tych wykonawców, wyznaczając im na to termin.

Zwrot wadium po nowelizacji

Podstawową zmianą w stosunku do stanu sprzed małej i dużej nowelizacji pzp jest to, że obecnie zamawiający ma obowiązek zwrócić wadium wszystkim wykonawcom, których oferty nie zostały uznane za najkorzystniejsze zaraz po wyborze oferty najkorzystniejszej lub unieważnieniu postępowania. Wykonawcy nie muszą więc czekać na zwrot wadium aż do momentu podpisania (zawarcia) umowy przez wybranego wykonawcę i wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania umowy.

[...]

Grzegorz Mazurek
Adwokat, prowadzi własną kancelarię prawną, były wiceprezes Krajowej Izby Odwoławczej i arbiter.