Przetargi publiczne

Wyjątkowa sytuacja

Kiedy mamy do czynienia z wyjątkową sytuacją niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, a wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia.

Rys. B. Brosz

Zamówienie z wolnej ręki to tryb udzielenia zamówienia, w przypadku którego z określonych przyczyn nieuzasadnione byłoby przeprowadzanie procedury konkurencyjnej, ale celowe jest udzielenie zamówienia określonemu wykonawcy. Zazwyczaj wykonawca ten wskazany jest wprost w przepisie prawnym (np. naturalny monopolista, określony twórca, dotychczasowy wykonawca, podmiot, wobec którego prowadzona jest procedura likwidacyjna, egzekucyjna albo upadłościowa).

Nie podmiot, a okoliczność

Jednak w kilku przypadkach przepisy nie wskazują podmiotu, któremu można udzielić zamówienia, ale sytuację, w jakiej może się tak stać. Tak jest w przypadkach, gdy:

1. dwa kolejne postępowania konkurencyjne nie doprowadziły do wyboru wykonawcy,
2. zamówienie na dostawy dokonywane jest na giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, w tym giełdzie towarowej innych państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego,
3. zamówienie udzielane jest przez placówkę zagraniczną albo na potrzeby własne jednostki wojskowej w rozumieniu przepisów o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa, a jego wartość jest poniżej tzw. progów unijnych.

Jeden z takich przypadków wskazano również w art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: pzp).

Jak można z łatwością zauważyć, ustawodawca nie wskazuje tutaj wykonawcy, któremu zamówienie powinno zostać udzielone, ale jedynie okoliczność, w której zamawiający może takiego zamówienia udzielić. Powoduje to, iż przed udzieleniem zamówienia z wolnej ręki zamawiający będzie zmuszony do przeprowadzenia szeregu czynności niezbędnych do ustalenia wykonawcy, z którym zamierza prowadzić negocjacje i któremu zamierza udzielić zamówienia. Wbrew pozorom, nie jest to łatwe zadanie. O ile zdarza się, że zamawiający posiada informacje co do wykonawcy, któremu może zlecić wykonanie zamówienia, to zdarzyć się też może, iż będzie on zmuszony dokonać badania rynku i zidentyfikować podmiot, który zaprosi do negocjacji. Ze względu bowiem na pilność udzielenia zamówienia prowadzenie negocjacji z niewłaściwym wykonawcą może sprawić, że zadanie nie zostanie wykonane w trybie natychmiastowym.

[...]

dr Tomasz Kwieciński
Starszy wspólnik w kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr.

Piotr Kunicki
Associate w kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr.