Przetargi publiczne

Przedsiębiorstwa państwowe

Przez długi czas były jedną z najważniejszych form życia gospodarczego w Polsce. Przemiany gospodarcze początku lat 90. oraz realia gospodarki rynkowej sprawiły, że ta forma nie jest obecnie zbyt często wykorzystywana.

Przedsiębiorstwa państwowe stanowią specyficzną formę organizacyjno-prawną, za pośrednictwem której państwo pełni rolę przedsiębiorcy w obrocie gospodarczym. Ich zasady działania, podobnie tak jak np. spółek prawa handlowego, regulują przepisy należące do różnych gałęzi prawa: cywilnego, finansowego, administracyjnego. Zasadniczym jednak aktem prawnym dotyczącym tworzenia oraz funkcjonowania przedsiębiorstw państwowych jest ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (DzU z 2002 r. nr 112, poz. 981 ze zm.) - dalej: upp.

Przedmiotowy akt prawny był wielokrotnie nowelizowany, co było powodowane faktem wspominanych wyżej przemian oraz koniecznością kontynuowania procesu dostosowywania polskiego ustawodawstwa do prawa wspólnotowego.

Nie ulega wątpliwości, iż przedsiębiorstwom państwowym można i należy nadać status przedsiębiorcy. Wynika to wprost z definicji zawartej w upp, jak również w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (DzU z 2007 r. nr 15, poz. 1095 ze zm.) - dalej: usdg.

Ważną cechą przedsiębiorstw państwowych, potwierdzającą tezę o ich niezależności organizacyjno-prawnej, jest niezależność wobec organów funkcjonujących poza samą strukturą przedsiębiorstwa państwowego. Zgodnie z art. 2 upp organy przedsiębiorstwa samodzielnie podejmują decyzję oraz organizują działalność we wszystkich sprawach przedsiębiorstwa, zgodnie z przepisami prawa i w celu wykonania zadań przedsiębiorstwa.

Tworzenie przedsiębiorstw państwowych

Przedsiębiorstwa państwowe tworzą:

1. naczelne oraz centralne organy administracji państwowej,
2. Narodowy Bank Polski i banki państwowe.

W uzasadnionych wypadkach organ państwowy - inny niż określony powyżej - może utworzyć przedsiębiorstwo państwowe po porozumieniu z naczelnym lub centralnym organem administracji państwowej właściwym ze względu na rodzaj działalności tworzonego przedsiębiorstwa. Akt o utworzeniu przedsiębiorstwa określa jego nazwę, rodzaj, siedzibę i przedmiot działania. Może zawierać również zasady i warunki powoływania zakładów, filii, oddziałów oraz innych wewnętrznych jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa, które sporządzają bilans.

[...]

Łukasz Laszczyński
Prawnik, specjalista z zakresu prawa zamówień publicznych.