Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Ratowanie zabytkowych kopalni

03 Czerwiec 2020 
Na stronach Rządowego Centrum Legislacji zamieszczono przygotowany przez Ministerstwo...

Unijna pomoc w dobie kryzysu

03 Czerwiec 2020 
Podczas debaty „Unia Europejska – odpowiedź na kryzys”, która odbyła się pierwszego dnia...

Kolejne zmiany w zamówieniach...

03 Czerwiec 2020 
Rada Ministrów 20 maja przyjęła projekt ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów...

Mechanizm umów ramowych (cz. 1)

Data publikacji: 03-06-2020 Autor: Józef Górny

Umowy ramowe mogą być stosowane do udzielania klasycznych zamówień publicznych na dostawy, usługi i roboty budowlane, zamówień sektorowych (o wartościach przewyższających progi unijne) oraz zamówień w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa.

 

Udzielenie zamówienia w przypadku postępowań prowadzonych w trybach wymienionych w art. 10 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 1843; dalej: pzp lub ustawa) ma miejsce bezpośrednio po postępowaniu zakończonym wyborem najkorzystniejszej oferty. W trybie zamówienia z wolnej ręki następuje ono zaś po pozytywnie zakończonych negocjacjach warunków umownych z jednym tylko wykonawcą.


Przy wykorzystaniu mechanizmu umów ramowych proces udzielania zamówienia publicznego składa się z dwóch etapów. W pierwszym zamawiający prowadzi postępowanie, którego celem jest wyłącznie zawarcie umowy ramowej z jednym wykonawcą lub większą liczbą wykonawców, w drugim natomiast, na podstawie warunków określonych w umowie ramowej, zamawiający udziela zamówień publicznych wykonawcy lub wykonawcom, z którymi umowę ramową zawarł. Zamówienia publiczne objęte umową ramową mogą być udzielane wyłącznie w okresie jej obowiązywania, natomiast termin ich realizacji może wykraczać poza okres obowiązywania umowy ramowej (motyw 62 preambuły do dyrektywy klasycznej oraz motyw 72 preambuły do dyrektywy sektorowej).


Sposoby udzielania zamówień publicznych objętych umowami ramowymi określono w dziale III rozdziale 1 pzp „Umowy ramowe”, a regulacje te stanowią wynik implementacji przepisów:

 

  • dyrektywy klasycznej – w szczególności jej motywów 60–62 i art. 33;
  • dyrektywy sektorowej – w szczególności jej motywów 71 i 72 oraz art. 51.


Taki mechanizm udzielania zamówień z wykorzystaniem umowy ramowej nie jest w Polsce zbyt popularny, mimo że niezastosowanie tego instrumentu wymaga uzasadnienia1.
Tymczasem w motywie 60 preambuły do dyrektywy klasycznej wskazano, że: „Umowy ramowe są powszechnie wykorzystywanym instrumentem, uznawanym za skuteczną technikę udzielania zamówień w całej Europie. Instrument ten powinien zatem zostać zachowany zasadniczo w obecnej formie (…)” .


Jednymi z powodów ograniczonego zainteresowania umowami ramowymi w Polsce mogą być sposób ujęcia tej kwestii w ustawie, jakość implementacji dyrektyw, literatura przedmiotu oraz orzecznictwo KIO. Należy postawić pytanie o istotę tego stanu rzeczy.


Czym jest umowa ramowa


Umowa ramowa nie jest umową o zamówienie publiczne. Zgodnie z art. 2 pkt 9a pzp umowa ramowa jest to umowa zawarta między zamawiającym a jednym lub większą liczbą wykonawców, której celem jest ustalenie warunków dotyczących zamówień publicznych, jakie mogą zostać udzielone w danym okresie, w szczególności:

 

  • cen;
  • przewidywanych ilości (jeżeli zachodzi taka potrzeba).


Z uwagi na treść art. 32 ust. 7 ustawy określenie przewidywanych ilości zamówień, jakie mogą być udzielone w okresie obowiązywania umowy ramowej, powinno być – na równi z ceną – obligatoryjnym elementem umowy ramowej. Treść umowy ramowej oraz określone w niej warunki udzielania zamówień nie mogą być w sposób istotny zmieniane (art. 101a ust. 3 ustawy), a postanowienia art. 144 ustawy stosuje się do umów ramowych odpowiednio. W wieloletnich umowach ramowych należy jednak przewidywać możliwość ewentualnych zmian określonych postanowień umownych, w tym w szczególności waloryzacji/zmiany ceny (cen) na podstawie obiektywnych wskaźników statystycznych, budżetowych, gospodarczych, kosztów pracy lub innych.


Zakres stosowania umów ramowych


Umowy ramowe mogą być stosowane do udzielania klasycznych zamówień publicznych na dostawy, usługi i roboty budowlane, zamówień sektorowych (wyłącznie tych o wartościach przewyższających progi unijne) oraz zamówień w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa.


Redakcja art. 96 ust. 1 pkt 10 pzp wskazuje na pełną autonomię zamawiającego przy wskazywaniu powodów, dla których postanowił nie zawierać umowy ramowej, przy czym jednak powody te powinny być racjonalne. Zamawiający publiczni muszą pamiętać o ustawowym obowiązku oszczędnego wydatkowania środków i osiągania najlepszych efektów z danych nakładów, a pozostali zamawiający – o zakazie działania na szkodę podmiotu (przedsiębiorstwa, spółki, spółdzielni itp.). Szczególną rozwagę należy zatem zachować przy podejmowaniu decyzji o odstąpieniu od mechanizmu umowy ramowej przy udzielaniu zamówień:

 

  • powtarzających się okresowo (np. dostaw energii, paliw, czasopism, usług ochrony osób i mienia, sprzątania, wsparcia informatycznego w utrzymaniu oprogramowania, wywozu odpadów komunalnych, odpadów szpitalnych itp.);
  • podlegających wznowieniu w określonym czasie (np. letnie i zimowe utrzymanie dróg, pielęgnacja zieleni, wakacyjny wypoczynek dzieci i młodzieży, dostawy materiałów biurowych, środków czystości, leków, odczynników laboratoryjnych, zamówień na usługi społeczne itp.);
  • na roboty utrzymaniowe, eksploatacyjne oraz remontowo-budowlane liniowych obiektów budowlanych, takich jak wodociągi, kanalizacja, gazociągi, ropociągi, ciepłociągi, sieci telekomunikacyjne, sieci elektroenergetyczne, drogi publiczne itp.;
  • na wieloletnie projekty finansowane lub współfinansowane ze środków europejskich lub innych mechanizmów finansowych.


Umowa ramowa może być skutecznym instrumentem udzielania takich zamówień, których konkretny zakres, a także termin udzielenia i czas realizacji nie są z góry znane. Udzielanie takich zamówień każdorazowo w drodze odrębnego postępowania mogłoby przeszkodzić zamawiającemu w realizacji planów zakupów i inwestycji albo utrudnić udzielanie zamówień w czasie krótszym niż terminy ustawowe. Dla wykonawców zaś portfel zamówień objętych umowami ramowymi to szansa na sukces biznesowy i stabilny rozwój firmy.


Dla zwiększania zainteresowania wykonawców danym postępowaniem o zawarcie umowy ramowej warto wskazywać – oprócz przewidywanego – minimalny możliwy zakres zamówień (wielkość, ilość), jakie mogą być udzielone w okresie obowiązywania umowy. Jeżeli dla określonych zamówień nie jest możliwe określenie lub zagwarantowanie takiego minimum, należy rozważyć odstąpienie od mechanizmu umowy ramowej i realizować potrzeby zamawiającego w ramach zwykłych postępowań.

 

[...]

 

Józef Górny
wieloletni samorządowiec; arbiter z listy Prezesa UZP w latach 2004–2010; specjalista w dziedzinie IT

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne