Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Rozporządzenie ws. inwestycji...

29 Październik 2020 
Rząd pracuje nad rozporządzeniem, które określi listę inwestycji towarzyszących, która...

Projekt nowelizacji ustawy o...

29 Październik 2020 
Klub KO przygotował projekt nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu i zwalczaniu COVID-19,...

Przesunięcie terminu wejścia...

29 Październik 2020 
Związek Powiatów Polskich alarmuje, że choć nowe Prawo zamówień publicznych ma zacząć...

Efektywność – nowa zasada

Data publikacji: 01-04-2020 Autor: Grzegorz Matejczuk

W nowym stanie prawnym, oprócz dotychczasowych zasad udzielania zamówień publicznych (zasada uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, zasada jawności, pisemności), będzie obowiązywała dodatkowa zasada dotycząca efektywności.

 

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (DzU z 2019 r., poz. 2019; dalej: nowe pzp), który zacznie obowiązywać 1 stycznia 2021 r., w nowym stanie prawnym zamawiający będą zobowiązani do przestrzegania zasady efektywności. W praktyce oznaczać to będzie konieczność udzielania zamówień publicznych w taki sposób, który zagwarantuje najlepszą jakość dostaw, usług oraz robót budowlanych, uzasadnioną charakterem zamówienia, w ramach środków, które zamawiający może przeznaczyć na jego realizację oraz uzyskanie najlepszych efektów zamówienia – w tym efektów społecznych, środowiskowych oraz gospodarczych, o ile którykolwiek z tych efektów jest możliwy do uzyskania w danym zamówieniu – w stosunku do poniesionych nakładów.

 

Zmiana tendencji do wybierania ofert najtańszych

 

Mimo że obowiązująca wciąż ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: obecnie obowiązujące pzp) nie stanowi przeszkody, by już obecnie udzielać zamówień publicznych w sposób wpisujący się w ww. zasadę – przede wszystkim z uwzględnieniem rezultatu najlepszej jakości1 oraz uzyskania najlepszych efektów2 – ustawodawca uznał za zasadne, by kwestie te umocować i dać im wyraz szczególny przez wpisanie ich do katalogu podstawowych zasad rządzących procesem udzielania zamówień publicznych. Działanie to można postrzegać jako kolejną próbę zmiany nastawienia i podejścia zamawiających do sposobu udzielania zamówień publicznych, w tym do celów, jakie mogą i powinny być osiągane przez zamawiających w ramach tego procesu. W praktyce nadal bowiem w większości postępowań o udzielenie zamówienia publicznego zauważa się podejście nakierowane na uzyskanie najtańszej oferty, a nie na uzyskanie rozwiązania jakościowo i efektywnie najkorzystniejszego. Wynika to z diagnozy dokonanej przed uchwaleniem nowego pzp, w której wskazano m.in. na: wybieranie rozwiązań najtańszych zamiast efektywnych w dłuższym okresie; nieefektywne zarządzanie procesem zakupowym; koncentrowanie się zamawiających na wymogach formalnych zamiast na uzyskaniu najlepszego jakościowo produktu lub usługi3. Zasada efektywności w zamówieniach publicznych ma być jednym z narzędzi zmiany ww. tendencji.

„Zasada efektywności ekonomicznej wyraża się w obowiązku udzielenia zamówienia w sposób zapewniający zarówno najlepszą jakość przedmiotu zamówienia w stosunku do środków, które zamawiający może przeznaczyć na jego realizację, jak i najlepszy stosunek nakładów do efektów, w tym efektów społecznych, środowiskowych i gospodarczych”4. Jest to zatem podejście oparte na analizie kosztów i korzyści, a w rezultacie nakierowane na uzyskanie najlepszych efektów z poniesionych nakładów, przy jednoczesnej świadomości, że udzielanie zamówień nie ogranicza się do pozyskania dóbr i usług, ale może – i powinno – stanowić jedno z narzędzi osiągania celów dalej idących, w tym mających wymiar społeczny.
 

Doregulowanie etapu przygotowania postępowania

 

Skuteczność oddziaływania zasady efektywności na proces udzielania zamówień publicznych zależeć będzie w głównej mierze od woli i inicjatywy samych zamawiających. Umiejscowienie tej zasady wśród podstawowych zasad nowego pzp, choć ma istotne znaczenie prawne, nie sprawi, że pod rządami nowego prawa proces ten samoczynnie ulegnie zmianom, jakich oczekuje ustawodawca. W tym zakresie warto jednak odnotować, że nowe pzp przewiduje instrumenty prawne, które w praktyce mogą się przyczynić do osiągnięcia realnych i wymiernych modyfikacji.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na doregulowanie etapu przygotowania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Obecnie obowiązujące regulacje poświęcone temu etapowi były niewystarczające, stąd pozytywnie należy ocenić fakt dostrzeżenia przez ustawodawcę potrzeby wprowadzenia w tym zakresie nowych rozwiązań prawnych. Jednym z nich jest przewidziana w art. 83 nowego pzp analiza potrzeb i wymagań zamawiającego, która – jako obowiązkowa dla zamawiających publicznych – ma nastąpić przed wszczęciem postępowania, służąc zbadaniu m.in. takich kwestii, jak rozeznanie rynku w aspekcie alternatywnych środków zaspokojenia potrzeb zamawiającego, możliwych wariantów realizacji zamówienia czy możliwość uwzględnienia aspektów społecznych, środowiskowych lub innowacyjnych oraz ryzyk związanych z udzieleniem zamówienia i samą jego realizacją.

Wymóg sporządzenia tej analizy – na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu projektu nowego pzp – ma służyć zwiększeniu efektywności zamówień publicznych, w tym przyczyniać się do lepszego przygotowania całego procesu udzielenia zamówienia i pełniejszego urzeczywistnienia w praktyce zasad wydatkowania środków publicznych, o których mowa w art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych5.

 

[...]

 

Grzegorz Matejczuk
adwokat z Kancelarii Prawnej Pieróg & Partnerzy; były arbiter KIO; specjalizuje się w prawie zamówień publicznych, prawie administracyjnym i gospodarczym

 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne