Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Nowe prawo zamówień...

02 Październik 2019 
11 września 2019 r. Sejm RP na 86. posiedzeniu uchwalił długo wyczekiwaną nową ustawę...

Zmiany w prawie oddziałujące...

02 Październik 2019 
W ustawie z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz...

Rząd stawia na PPP

02 Październik 2019 
W nowej perspektywie unijnej 2021–2027 należy się spodziewać mniejszego dofinansowania...

Likwidacja barier

Data publikacji: 02-10-2019 Autor: Andrzej Polaszek

Jednym z kluczowych zadań państwa jest usuwanie barier i zapewnienie dostępności przestrzeni publicznej oraz usług sektora publicznego wszystkim obywatelom, a w szczególności osobom doświadczającym trudności w mobilności czy percepcji.

 

Uchwałą Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2018 r. przyjęto rządowy Program Dostępność Plus, który stanowi pierwsze kompleksowe ujęcie tematyki dostępności w Polsce. W diagnozie programu wskazano, że Polska jako jedno z zaledwie czterech państw europejskich nie posiada prawnie przyjętych standardów dostępności dla przestrzeni publicznej. Wychodząc naprzeciw zdiagnozowanym problemom, autorzy Programu zapowiedzieli uchwalenie kompleksowej ustawy o dostępności, która ma być „kluczowym narzędziem wdrażania artykułu 9 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych w Polsce”.

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, zwana potocznie ustawą o dostępności, została podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 14 sierpnia 2019 r. Nowa regulacja weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów wymienionych w art. 73 ustawy, dla których przewidziano dłuższe vacatio legis. Prace nad ustawą przebiegały wyjątkowo sprawnie i spokojnie: rządowy projekt wpłynął do Sejmu w dniu 28 czerwca 2019 r., za przyjęciem ustawy głosowało 415 posłów (dwóch wstrzymało się od głosu, nikt nie głosował przeciwko przyjęciu ustawy), Senat nie wniósł poprawek, a ustawa w dniu 5 sierpnia znalazła się na biurku Prezydenta. Świadczy to o wysokim poziomie konsensusu politycznego w kwestiach objętych regulacją.

Uzasadnienie ustawy

W uzasadnieniu projektu ustawy1 wskazano, że jednym z kluczowych zadań państwa jest usuwanie barier i zapewnienie dostępności przestrzeni publicznej i usług sektora publicznego wszystkim obywatelom, a w szczególności osobom ,,doświadczającym trudności w mobilności czy percepcji”. Zdaniem projektodawców dotychczasowe regulacje w tym względzie były rozproszone i niewystarczająco skuteczne, a podejmowane przez administrację publiczną działania miały „charakter najczęściej interwencyjny, doraźny, a nawet niespójny i pomimo często istotnych nakładów finansowych docelowo nie przyniosły oczekiwanych społecznie efektów”.

W dotychczasowym stanie prawnym brakowało nawet minimalnych wymogów zapewniających dostępność budynków użyteczności publicznej. W konsekwencji infrastruktura nowa lub modernizowana często nie spełniały kryteriów dostępności. Projektodawcy powoływali się m.in. na raport Najwyższej Izby Kontroli z 30 października 2018 r. pn. „Dostępność przestrzeni publicznej dla osób starszych i niepełnosprawnych”, z którego wynika, że „żaden z 94 obiektów w 24 skontrolowanych gminach nie był wolny od barier lub niefunkcjonalnych rozwiązań, które uniemożliwiały osobom niepełnosprawnym swobodne korzystanie z tych obiektów”.

Celem ustawy jest stopniowa poprawa dostępności podmiotów publicznych, dzięki której osoby ze szczególnymi potrzebami w sposób możliwie samodzielny będą mogły korzystać z usług publicznych. Ustawodawca nakłada w tym zakresie szereg obowiązków na tzw. podmioty publiczne, do których zalicza jednostki sektora finansów publicznych, inne państwowe jednostki organizacyjne oraz osoby prawne utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym niemających charakteru przemysłowego ani handlowego, kontrolowane lub finansowane w przeważającej części przez jednostki sektora finansów publicznych lub inne jednostki państwowe. Podmioty publiczne mają zapewnić osobom ze szczególnymi potrzebami dostępność architektoniczną, cyfrową oraz informacyjno-komunikacyjną co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania określone ustawą.

Podmiot publiczny, który zleca lub powierza na podstawie umowy realizację zadań publicznych finansowanych z udziałem środków publicznych lub udziela zamówień publicznych podmiotom innym niż podmioty publiczne, jest obowiązany do określenia w treści umowy warunków służących zapewnieniu dostępności. W tym zakresie ustawodawca wprowadził 24-miesięczne vacatio legis.

Począwszy od projektu

Zapewnienie dostępności powinno następować na etapie planowania, projektowania i tworzenia infrastruktury. Służy temu „uniwersalne projektowanie”. Termin ten ustawodawca zaczerpnął z art. 2 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (DzU z 2012 r., poz. 1169 ze zm.; dalej: Konwencja). Oznacza on „projektowanie produktów, środowiska, programów i usług w taki sposób, by były użyteczne dla wszystkich, w możliwie największym stopniu, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania”.

W uzasadnieniu projektu ustawy o dostępności istotę koncepcji uniwersalnego projektowania wyjaśniono za pomocą następujących zasad:

1. Elastyczność użycia (ang. flexibility in use) – projektując działanie lub produkt, należy uwzględnić w jak największym stopniu preferencje i możliwości różnych grup użytkowników, a także zapewnić możliwość personalizacji efektów i zastosowań, m.in. możliwość wyboru metody użycia oraz zróżnicowanie tempa interakcji.

2. Dostępność i czytelność informacji (ang. perceptible information) – należy zapewnić skuteczny przepływ informacji o przedsięwzięciu lub produkcie do każdego potencjalnego użytkownika, niezależnie od jego możliwości percepcyjnych, a zatem przewidzieć różne metody prezentacji istotnych informacji.

3. Niski poziom wysiłku fizycznego (ang. low physical effort) – podejmowane przez użytkowników działania mające na celu wejście w interakcje nie mogą prowadzić do znacznego wysiłku fizycznego. Należy minimalizować koszty wykorzystania efektów projektu lub produktu.

4. Odpowiednie wymiary i przestrzeń (ang. size and space for approach and use) – projektowany produkt lub przestrzeń interakcji mają mieć odpowiednie rozmiary (należy zagwarantować przestrzeń potrzebną do nawiązania kontaktu i obsługi, niezależnie od postury, mobilności czy innych cech użytkownika).

5. Prosta i intuicyjna obsługa (ang. simple and intuitive) – należy tak zaprojektować produkt, aby korzystanie z niego nie nastręczało dużych trudności, tzn. zasady użytkowania powinny być zrozumiałe niezależnie od doświadczenia i zakresu umiejętności użytkownika. Według tej zasady nie powinno już być konieczności dodatkowej adaptacji produktu do potrzeb poszczególnych grup osób z niepełnosprawnościami. Ale – uwaga! – nie należy ustanawiać rozwiązań przeznaczonych specjalnie dla tych grup, nie powinno się też podkreślać w żaden sposób, że produkt został zaprojektowany specjalnie na potrzeby osób z niepełnosprawnością.

 

[...]

 

Andrzej Polaszek
radca prawny, partner w Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych Polaszek & Rosada sp.p.; specjalizuje się w prawie budowlanym, posiada bogate doświadczenie w obsłudze projektów finansowanych ze środków UE 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne