Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Konferencja „Przeszłość dla...

10 Lipiec 2019 
10 czerwca 2019 r. w Warszawie odbyła się konferencja „Przeszłość dla przyszłości....

Projekt nowego pzp przyjęty

10 Lipiec 2019 
19 czerwca 2019 r. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt nowej ustawy – Prawo...

Mosty zero waste

10 Lipiec 2019 
W Krakowie trwa budowa mostów kolejowych przez Wisłę. Nowe przeprawy zastąpią użytkowany...

Przegląd i ocena zamówień w UE

Data publikacji: 10-07-2019 Autor: Zbigniew Raczkiewicz

Opublikowany przez Komisję Europejską Scoreboard 2018 pokazuje różnice w udzielaniu zamówień publicznych w poszczególnych państwach europejskich.

 

Komisja Europejska opublikowała Single Market Scoreboard 20181 (dalej: Przegląd), który stanowi swoisty raport o stanie zamówień publicznych w Unii Europejskiej. Opracowanie to prezentuje, jak wyglądało udzielanie zamówień w poszczególnych państwach członkowskich UE, a także w Islandii, Norwegii i Liechtensteinie w roku 2017. Zawiera również porównanie stanu aktualnego z sytuacją z poprzednich dwóch lat. Bazuje on na danych pochodzących z ogłoszeń opublikowanych w TED2 i dotyczy 12 aspektów związanych z funkcjonowaniem systemu zamówień publicznych (zob. ramka: Sposób oceny).

W niniejszym artykule przedstawione zostaną wyniki Przeglądu, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji Polski.

Liczba postępowań przetargowych, w których wpłynęła tylko jedna oferta

Wskaźnik ten odnosi się do sytuacji, gdy umowa o udzielenie zamówienia publicznego (wyłączając umowy ramowe) została zawarta w rezultacie postępowania, w którym wpłynęła tylko jedna oferta. Odzwierciedla on konkurencję między firmami ubiegającymi się o zamówienia publiczne, jak również obciążenia administracyjne z tym związane.

Otrzymane w tym zakresie wyniki nie napawają optymizmem, gdyż z Przeglądu wynika, że w Polsce sytuacja pod tym względem wygląda najgorzej – wskaźnik ten wynosi 49%, co oznacza, że w wyniku niemal połowy postępowań przetargowych umowa została podpisana z jedynym oferentem, który złożył ofertę. W kilku państwach sytuacja wygląda niewiele lepiej: Czechy – 47%, Chorwacja – 44%, Rumunia – 43%; lecz w wielu innych jedna oferta stanowi rzadkość: Islandia i Norwegia – po 10%, Irlandia, Finlandia i Szwecja – po 11%.

Sytuacja w naszym kraju z roku na rok wygląda coraz gorzej – w ciągu ostatnich trzech lat wskaźnik ten wzrastał rokrocznie o 3%. W 2015 r. wynosił on 43%, w 2016 r. nieco więcej, bo 46%, by w 2017 r. osiągnąć niechlubne rekordowe 49%.

Częstotliwość udzielania zamówień z wolnej ręki

Drugi ze wskaźników analizowanych w ramach Przeglądu dotyczył częstotliwości korzystania z zamówień z wolnej ręki w odniesieniu do ogółu udzielonych zamówień. Wskaźnik ten obrazuje przejrzystość procesu udzielania zamówień publicznych oraz konkurencję między firmami ubiegającymi się o nie.

Najwyższe wartości tego wskaźnika osiągnęły: Cypr (30%), Bułgaria (26%) i Słowenia (24%). Z drugiej strony mamy jednak grupę siedmiu państw: Irlandia, Luksemburg, Malta, Szwecja, Islandia, Liechtenstein i Norwegia, w których wyniósł on 0%.

Polska w tym przypadku znajduje się pośrodku stawki, z wartością (w roku 2017, jak i w dwóch poprzednich latach) 5%.

Wskaźnik publikacji

Kolejny wskaźnik dotyczy wartości zamówień publikowanych w TED jako proporcji produktu krajowego brutto (PKB). Im jest on wyższy, tym większa część zamówień publicznych otwarta jest na konkurencję, gdyż mogą się o nich dowiedzieć podmioty prywatne, co w rezultacie umożliwia im ubieganie się o te zamówienia.

W odniesieniu do tego wskaźnika na podium znalazły się (dane dostępne za rok 2015): Łotwa (9,8%), Estonia (8,7%) i Chorwacja (6,8%), na drugim końcu skali uplasowały się zaś Niemcy (1,2%), Portugalia (1,4%) oraz Luksemburg (1,5). Polska osiągnęła niezły wynik: 6,4% (rok wcześniej – w 2014 r. – rzeczony wskaźnik był jeszcze wyższy i wyniósł 7%).

Wspólne zamówienia

Wskaźnik ten obrazuje, jak często instytucje zamawiające agregują swoje zamówienia, czyli jak często udzielają ich wspólnie (jako % ogółu wszystkich procedur przetargowych). Agregowanie zamówień przekłada się na mniejszą liczbę postępowań przetargowych, jednak o większej wartości jednostkowej. Ma to generować korzyści z uwagi na efekt skali po stronie instytucji zamawiających (niższa cena jednostkowa wynikająca z dużego wolumenu zakupów), jak również zmniejszenie obciążeń administracyjnych instytucji zamawiających (mniej procedur przetargowych do przeprowadzenia) oraz oferentów (mniejsza liczba procedur przetargowych, w których biorą udział).

Wspólne zamówienia w roku 2017 najczęściej udzielane były w UK (26%), w Irlandii (23%) oraz we Włoszech i w Finlandii (po 19%). Na drugim biegunie znalazły się Malta i Liechtenstein (0%), a następnie Hiszpania i Rumunia (1%).

W Polsce wspólne zamówienia są wciąż jeszcze rzadko spotykane. W latach 2016 i 2017 stanowiły one 3% ogółu zamówień, w roku 2015 – nieco więcej, bo 4%.

Częstotliwość stosowania ceny jako jedynego kryterium wyboru oferty

O zaletach i wadach stosowania ceny jako jedynego kryterium wyboru oferty napisano tysiące stron. Dlatego też w tym miejscu ograniczymy się wyłącznie do podania danych statystycznych, pozostawiając Czytelnikowi ich ocenę.

Cena była jedynym kryterium wyboru oferty w przypadku 93% cypryjskich i maltańskich oraz 92% słowackich procedur przetargowych. Podobne wartości zanotowano w tych państwach w dwóch poprzednich latach. Z kolei na terenie UK cena decydowała o wyniku postępowania przetargowego tylko w 12% przypadków, nieco częściej na terenie Francji – 16%, oraz w Irlandii i Holandii – po 17%.

W Polsce w ciągu ostatnich trzech lat zanotowano następujące wartości: 2017 r. – 46%, 2016 r. – 16%, 2015 r. – 24%.

Średni czas trwania procedury

Przez czas trwania procedury należy rozumieć okres między terminem składania ofert a datą udzielenia zamówienia. Im czas trwania procedury jest krótszy, tym lepiej, gdyż mniejsza jest wówczas niepewność – zarówno po stronie instytucji zamawiających, jak i oferentów – dotycząca rezultatów postępowania przetargowego. Dodatkowo krótszy czas postępowania oznacza też mniejsze koszty.

 

[...]

 

Zbigniew Raczkiewicz
kierownik sektora przetargów Urzędu Publikacji Unii Europejskiej; doktor nauk ekonomicznych specjalizujący się w problematyce zamówień publicznych 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne