Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Zamówienia dodatkowe i uzupełniające na roboty budowlane

Zamówienia dodatkowe i uzupełniające na roboty budowlane
 

Paweł Banasik

Twoja cena: 10,00 zł / 119,00 zł

Zamów

Konferencja „Przeszłość dla...

10 Lipiec 2019 
10 czerwca 2019 r. w Warszawie odbyła się konferencja „Przeszłość dla przyszłości....

Projekt nowego pzp przyjęty

10 Lipiec 2019 
19 czerwca 2019 r. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt nowej ustawy – Prawo...

Mosty zero waste

10 Lipiec 2019 
W Krakowie trwa budowa mostów kolejowych przez Wisłę. Nowe przeprawy zastąpią użytkowany...

Waloryzacja wynagrodzenia

Data publikacji: 25-04-2019 Autor: Żaneta Urbaniak
Tagi:    roboty budowlane   fidic

Umowa o udzielenie zamówienia, którego przedmiotem są roboty budowlane, jest co do zasady niezmienna. W ściśle określonych sytuacjach wykonawca może jednak ubiegać się o jej zmianę w zakresie wysokości wynagrodzenia.

 

Wielu zamawiających nie wyraża zgody na zmianę wynagrodzenia, nawet w sytuacji gdy konieczność dokonania takiej zmiany wynika z okoliczności niezależnych od stron umowy, mimo że w przepisach powszechnie obowiązującego prawa istnieją jasno określone instrumenty, które zmianę tę umożliwiają.

Przesłanki zmiany umowy

Zgodnie z art. 144 ust. 1 pzp w brzmieniu po nowelizacji, która weszła w życie 28 lipca 2016 r., zmiana treści umowy zawartej w wyniku przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego dopuszczalna jest w przypadku ziszczenia się jednej z sześciu przesłanek opisanych w art. 144 ust. 1 pzp.

Żadna z nich wprost nie określa możliwości zmiany wynagrodzenia w przypadku, gdy warunki kontraktowe na danym rynku ulegną zmianie. W związku z czym możliwość takiej zmiany zamawiający powinni przewidzieć w ramach przesłanki z punktu 1, to jest wskazać ją w ogłoszeniu o zamówieniu lub specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Inną możliwością jest skorzystanie z przesłanki określonej w art. 144 ust. 1 pkt 6 pzp, która stanowi, że zmiana wynagrodzenia w stosunku do treści oferty jest dopuszczalna, jeżeli łączna wartość zmian jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 i – w przypadku zamówień na roboty budowlane – jest mniejsza od 15% wartości zamówienia określonej pierwotnie w umowie.

Gdy wartość zmiany wynagrodzenia przekracza 15% wartości zamówienia, należy rozważyć możliwość dokonania zmiany na podstawie art. 144 ust. 1 pkt 3 pzp, który stanowi, że dopuszczalna jest zmiana wynagrodzenia wykonawcy, jeżeli konieczność zmiany umowy spowodowana jest okolicznościami, których zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć, a wartość tych zmian nie przekracza 50% wartości zamówienia. W przypadku waloryzacji wynagrodzenia za roboty budowlane na podstawie tej przesłanki strony muszą wykazać, że zaszła konieczność zmiany umowy spowodowana zaistnieniem nieprzewidzianych okoliczności i jednocześnie jest to wymagane dla należytego wykonania przedmiotu umowy zgodnie z jej celami i założeniami lub służy przywróceniu równowagi ekonomicznej stron umowy, zachwianej nowymi okolicznościami.

Obserwując jednak praktykę udzielania zamówień publicznych, można zauważyć, że zamawiający niechętnie korzystają z określonych w pzp przesłanek zmiany wynagrodzenia należnego wykonawcom.

Klauzule umowne

Poza wymienionymi możliwościami wynikającymi z pzp istnieje możliwość zmiany wynagrodzenia wykonawców przez zastosowanie adaptacyjnych klauzul umownych. W postępowaniach o udzielenie zamówień publicznych najczęściej pojawiają się one w przypadku umów zawieranych na podstawie warunków kontraktowych FIDIC.

Przykładem adaptacyjnych klauzul umownych określonych w warunkach kontraktowych FIDIC może być subklauzula 13.8 – która pozwala na zmianę wynagrodzenia w przypadku istotnej zmiany wysokości kosztów robocizny, cen materiałów czy urządzeń – lub subklauzula 13.7 – która pozwala na zmianę umowy w przypadku zmiany przepisów prawa.

Należy jednak zwrócić uwagę, że w polskich realiach wykonywania umów o roboty budowlane te dwie klauzule najczęściej są przez zamawiających wyłączane, co oznacza, że w danych okolicznościach faktycznych nie obowiązują. Warto się zastanowić nad konsekwencjami płynącymi z wyłączenia stosowania subklauzul 13.7 i 13.8 warunków kontraktowych FIDIC. W wyroku z 10 lipca 2018 r. KIO wskazała, że wykreślenie klauzul nie ma wpływu na możliwość skorzystania z dyspozycji art. 3571 oraz art. 629 i art. 632 § 2 ustawy Kodeks cywilny (dalej: kc):

Wyrok KIO z 10 lipca 2018 r.
(KIO 1266/18)


„(…) wykreślenie w szczególnych warunkach kontraktu subklauzuli 13.8 zawartej w ogólnych warunkach kontraktu oznaczało jedynie, iż strony zrezygnowały z waloryzacji w ramach kontraktu w zakresie zwykłych procesów inflacyjnych. (…) Izba nie widzi racjonalnego powodu, by ograniczyć wykonawcom możliwość ochrony swoich praw na drodze sądowej, w sytuacjach nadzwyczajnych, wykraczających poza ramy umowne. Nie jest to również w interesie samego zamawiającego, ponieważ i on może znaleźć się kiedyś w sytuacji, w której mógłby skorzystać z klauzul ustawowych, wynikających z powołanych powyżej przepisów Kodeksu cywilnego”.

Rozwiązania wynikające z prawa cywilnego

W przypadku gdy zamawiający nie przewidział możliwości zmiany wynagrodzenia na wypadek znaczącego wzrostu kosztów realizacji robót budowlanych w trakcie realizacji umowy lub gdy nie zgadza się on na zmianę umowy na podstawie art. 144 ust. 1 pzp, wykonawca może skorzystać z instytucji zawartych w prawie cywilnym, w szczególności z art. 3741, art. 629 oraz art. 632 § 2 kc.

Mając na uwadze treść art. 3741 kc, należy wskazać, że sądowa waloryzacja wynagrodzenia może nastąpić, gdy:

1) doszło do nadzwyczajnej zmiany stosunków;
2) wystąpiła nadmierna trudność w spełnieniu świadczenia lub groźba rażącej straty dla jednej ze stron;
3) okoliczności te nie były możliwe do przewidzenia w chwili zawarcia umowy;
4) nastąpił związek przyczynowy między zmianą stosunków a utrudnieniami w wykonaniu zobowiązania lub rażącą stratą.

Nadzwyczajna zmiana stosunków

W judykaturze i doktrynie brak jednoznacznych poglądów w kwestii rozumienia pojęcia nadzwyczajnej zmiany stosunków. Sąd Okręgowy (dalej: SO) w Białymstoku na gruncie umowy o roboty budowlane zawartej w wyniku przeprowadzenia przetargu nieograniczonego podkreślił, że „przez nadzwyczajną zmianę stosunków rozumieć należy (…) taki stan rzeczy, który zdarza się rzadko, a jednocześnie jest niezwykły, niebywały, wyjątkowy, normalnie niespotykany” (wyrok SO w Białymstoku z 25 października 2011 r., VII GC 127/11). W kwestii tej wypowiadał się także Sąd Najwyższy (dalej: SN):

Wyrok SN z 8 marca 2018 r.
(II CSK 303/17)


„Przepis art. 3571 KC reguluje możliwość ingerencji sądu w treść łączącego strony stosunku umownego przez oznaczenie sposobu wykonania zobowiązania, wysokości świadczenia lub nawet rozwiązania umowy. Możliwość ta ma charakter wyjątku od zasady związania stron zawartą umową, podyktowanego zaistnieniem nadzwyczajnej zmiany stosunków, której strony nie przewidywały przy zawarciu umowy. (…) hipotezą art. 3571 KC objęte są tylko zdarzenia nadzwyczajne o charakterze powszechnym, niezależne od woli stron, wykraczające poza typowe ryzyko gospodarcze (…). Między nadzwyczajną zmianą stosunków a nadmierną trudnością spełnienia świadczenia lub groźbą straty musi zachodzić związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 KC. Nadzwyczajna zmiana stosunków ze swej istoty nie może mieć indywidualnego charakteru, nie może dotyczyć osobistej sfery strony (choroba strony lub członka jej rodziny, czy nawet śmierć strony). W takiej sytuacji można rozważać kwestię niemożliwości świadczenia”.

 

[...]

 

Żaneta Urbaniak
adwokat w Kancelarii Prawnej Pieróg & Partnerzy 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne