Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Konferencja „Przeszłość dla...

10 Lipiec 2019 
10 czerwca 2019 r. w Warszawie odbyła się konferencja „Przeszłość dla przyszłości....

Projekt nowego pzp przyjęty

10 Lipiec 2019 
19 czerwca 2019 r. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt nowej ustawy – Prawo...

Mosty zero waste

10 Lipiec 2019 
W Krakowie trwa budowa mostów kolejowych przez Wisłę. Nowe przeprawy zastąpią użytkowany...

Błąd w obliczeniu ceny lub kosztu

Data publikacji: 25-04-2019 Autor: Matylda Grzybowska
Tagi:    oświadczenie

Zakwalifikowanie ujawnionej w ofercie nieprawidłowości jako błędu w obliczeniu ceny lub kosztu skutkuje bezwzględnym obowiązkiem odrzucenia oferty przez zamawiającego, co służy zachowaniu zasad równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji.

 

W świetle art. 89 ust. 1 pkt 6 pzp istnienie w ofercie błędu w obliczeniu ceny (kosztu) determinuje bezwzględny obowiązek zamawiającego do jej odrzucenia, a co za tym idzie – eliminuje jakąkolwiek możliwość konwalidacji takiej oferty. Z uwagi na oczywisty wpływ, jaki na sytuację wykonawcy w postępowaniu wywiera decyzja zamawiającego o odrzuceniu oferty, istotna jest prawidłowa wykładnia tego przepisu i interpretacja pojęcia błędu, poparta wnikliwą analizą konkretnego stanu faktycznego.

Mimo że obowiązek odrzucenia oferty z uwagi na błąd w obliczeniu ceny nie jest nowością, a dorobek orzecznictwa jest w tym zakresie znaczny, interpretacja wspomnianego przepisu nadal stwarza pewne trudności. Związane są one głównie z rozumieniem pojęcia błędu i właściwym odróżnieniem go od omyłki. Źródłem wątpliwości jest brak w pzp definicji legalnej obu pojęć oraz fakt, że oba pojęcia są nieostre, a w języku potocznym traktuje się je jako wyrazy bliskoznaczne i często używa się ich zamiennie.

Warto zatem ponownie przypomnieć, przez pryzmat orzecznictwa, czym jest błąd w obliczeniu ceny nienoszący znamion omyłki. Przez analogię przykłady podane w dalszej części artykułu odnoszą się również do błędu w obliczeniu kosztu.

Czym jest błąd?

W wyroku z 26 stycznia 2018 r. (KIO 95/18) Izba, rozpatrując zasadność odrzucenia oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 pzp, zwróciła uwagę, że: „Pojęcie językowe błędu jest opisane między innymi w Słowniku Języka Polskiego Wydawnictwa Naukowego PWN (…) jako coś niezgodnego z regułami pisania, liczenia, wymowy itp. Błąd to również niewłaściwe zachowanie lub postępowanie, które przyniosło niepożądane skutki. W przeciwieństwie do błędu, który ma duży ciężar gatunkowy, omyłka w rozumieniu słownikowym to pomyłka, zwykle drobna (…). Wykładni powołanego wyżej przepisu prawa zatem należy dokonywać przy uwzględnieniu powyższych definicji językowych”.

Izba wskazała, że błąd należy rozumieć jako niewłaściwe postępowanie, lecz – zdaniem autorki – nie sposób się zgodzić z tym stanowiskiem w pełni. Wykładnia art. 89 ust. 1 pkt 6 pzp, uwzględniająca wyłącznie definicje językowe pojęcia błędu i omyłki, nie pozwala bowiem na ich jednoznaczne odróżnienie na gruncie prawa zamówień publicznych.

Według słownika języka polskiego1 błąd to „niezgodność z obowiązującymi regułami pisania, liczenia, wymowy itp., niewłaściwe posunięcie, fałszywe mniemanie o czymś”. Słownikowa definicja omyłki wskazuje z kolei, że omyłką będzie „spostrzeżenie, sąd niezgodny z rzeczywistością, niewłaściwe postępowanie, posunięcie”. Opierając się na tych definicjach – co sygnalizowano już na wstępnie – na gruncie językowym oba wyrazy rozpatrywać należy raczej jako synonimy2, a nie jako terminy różniące się od siebie znaczeniowo.

W tym kontekście bardziej zasadne wydaje się rozpatrywanie błędu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 6, jako wady oświadczenia woli w rozumieniu ustawy Kodeks cywilny (dalej: kc) i ustalenie znaczenia tego pojęcia za pomocą regulacji prawa cywilnego, do którego odsyła art. 14 ust. 1 pzp.

Zgodnie z art. 84 § 1 kc w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków oświadczenia woli, przy czym w myśl art. 84 § 2 kc można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny). Cywilistyczne podejście pozwala więc rozróżnić: błędy nieistotne, niemające wpływu na treść oświadczenia, oraz błędy istotne, ingerujące w treść oświadczenia, których zaistnienie umożliwia uchylenie się od skutków prawnych jego złożenia.

Przenosząc powyższe na grunt pzp, można stwierdzić, że błędem w obliczeniu ceny będzie błąd istotny w rozumieniu kc, czyli wada oświadczenia woli polegająca na niezgodnym z rzeczywistością wyobrażeniu o istniejącym stanie faktycznym lub treści czynności prawnej, w tym dotyczącym przedmiotu i jego zakresu (błąd co do faktu), którego konwalidacja ingeruje w treść oświadczenia. Za takim rozumieniem błędu w obliczeniu ceny opowiada się w licznych orzeczeniach KIO.

Wyrok KIO z 25 kwietnia 2016 r. (KIO 542/16)

„Błędem w obliczeniu ceny, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 6) p.z.p., jest błąd co do poprawnego ustalenia stanu faktycznego, nie zaś nieprawidłowe wykonanie czynności arytmetycznych składających się na obliczenie ceny. Błędy w obliczeniu ceny charakteryzują się tym, że nie można ich w żaden sposób poprawić”.

Wyrok KIO z 14 grudnia 2017 r. (KIO 2491/17, KIO 2511/17)

„Pod pojęciem błędu w obliczeniu ceny kryje się, podobnie jak w przypadku oczywistej omyłki rachunkowej, nieprawidłowe ustalenie jej wysokości. W przeciwieństwie jednak do takiej omyłki (…) błąd w obliczeniu ceny jest skutkiem nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego” (zob. też m.in. wyroki KIO z 12 listopada 2013 r., KIO 2509/13, czy z 1 października 2012 r., KIO 1516/12, KIO 1994/12).

W ciekawy sposób do błędu w obliczeniu ceny odniosła się Izba w wyroku z 30 lipca 2010 r. (KIO/UZP 1528/10). Dostrzegła ona, że „oferta stanowi oświadczenie woli spełnienia określonego świadczenia na podanych w niej warunkach. (…) Kategoria błędu w obliczeniu ceny musi być zatem rozpatrywana w kontekście charakteru tego oświadczenia, w szczególności faktu, że to oświadczenie o wykonaniu zamówienia za wskazaną cenę jest istotną częścią oferty. Błędem w obliczeniu ceny będzie obarczona taka oferta, z której w sposób jednoznaczny będzie wynikał zamiar wykonania świadczenia za odmienną cenę aniżeli wskazano w ofercie; będzie to oferta, z której treści (przykładowo w części opisującej kalkulację) będzie wynikała sprzeczność tego rodzaju, że niewątpliwe będzie, że zaoferowana za wykonanie zamówienia cena nie jest tą, której wykonawca oczekuje. (…) błąd w obliczeniu ceny (…) to błąd, którego poprawienie z obiektywnych względów jest niedopuszczalne, przykładowo z uwagi na to, że taka korekta ingerowałaby w sposób nieuprawniony w treść oświadczenia woli wykonawcy (…)”.

O błędzie w obliczeniu ceny będzie można mówić wówczas, gdy nie jest możliwe odtworzenie rachunku matematycznego przeprowadzonego przez wykonawcę, nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie prawidłowych podstaw, wartości i kolejności wykonania tego rachunku (zob. np. wyroki KIO: z 24 kwietnia 2018 r., KIO 624/18, KIO 645/18; z 21 sierpnia 2017 r., KIO 1600/17).

Bez warunków w słusznym celu…

Oceny, czy oferta zawiera błąd w obliczeniu ceny, nie determinuje uznanie, że błąd ten jest wynikiem zamierzonego, świadomego działania wykonawcy (wina umyślna), ani uznanie, że jest on efektem niedbalstwa wykonawcy (wina nieumyślna). Błąd, jako skutek nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, należy rozpatrywać w kategoriach obiektywnych, niezależnie od motywów kierujących wykonawcą. Odrzucenie oferty zawierającej błąd w obliczeniu ceny służy zachowaniu porównywalności ofert, o której można mówić dopiero wówczas, gdy określone w ofertach ceny zostały obliczone z zachowaniem tych samych reguł.

 

[...]

 

Matylda Grzybowska
prawnik, specjalizuje się w prawie zamówień publicznych; dyrektor Biura Zamówień Publicznych w Polskim Radiu S.A. 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne