Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Zmiany w ufp

29 Maj 2019 
Ministerstwo Finansów chce zmienić przepisy dotyczące kontroli zarządczej i audytu...

Raport o stanie polskiego...

29 Maj 2019 
Na Platformie Partnerstwa Publiczno-Prywatnego udostępniono raport dotyczący rynku PPP za...

Ustawa zapewniająca...

29 Maj 2019 
4 maja 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw...

Interes publiczny jako przesłanka unieważnienia postępowania

Data publikacji: 28-03-2019 Autor: Irena Skubiszak-Kalinowska
Autor: Rys. B. Brosz

Zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć.

 

Instytucja unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego służy zamawiającym do zakończenia procedury w sytuacjach, w których nie może być ona kontynuowana. Katalog przesłanek, które to umożliwiają, został zawarty w art. 93 pzp. Te wymienione w ust. 1 mają charakter obligatoryjny, pozostałe – fakultatywny. Cechą wspólną ich wszystkich jest okoliczność, że jako przepisy o charakterze wyjątku podlegają zawężającej interpretacji (zob. wyrok KIO z 5 kwietnia 2016 r., KIO 428/16).

Wykładnia zawężająca nie przysparza problemów w przypadku precyzyjnego brzmienia poszczególnych przepisów. Bywają jednak takie zapisy, które zawierają w sobie elementy ocenne, jak właśnie tytułowy interes publiczny. Pojęcie to występuje w przesłance określonej w art. 93 ust. 1 pkt 6 pzp, zgodnie z którą zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć.

Zastosowanie tej przesłanki – jak słusznie podkreśla Sąd Okręgowy (dalej: SO) w Warszawie w wyroku z 24 kwietnia 2018 r. (III C 817/16) – możliwe jest jedynie w przypadku kumulatywnego ziszczenia się poniższych warunków:

1) zmiana okoliczności, która wystąpiła, jest istotna;
2) zmiany tej nie można było przewidzieć;
3) zmiana spowodowała, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym.

Ciężar dowodu

Ocena, czy wymienione przesłanki wystąpiły, dokonywana jest indywidualnie w każdym konkretnym stanie faktycznym (zob. wyrok KIO z 5 kwietnia 2016 r., KIO 428/16). Przy czym – jak wskazała Izba w wyroku z 7 lipca 2016 r. (KIO 1093/16) – zamawiający powinien wiedzieć i pamiętać, że to na nim spoczywa obowiązek wykazania „w sposób niebudzący wątpliwości, w szczególności w sytuacji, gdy opiera się na okolicznościach wiadomych tylko i wyłącznie jemu, iż okoliczności te zaistniały i wpisują się one w hipotezę normy prawnej uregulowanej w treści art. 93 ust. 1 pkt 6 p.z.p.”.

Istotna zmiana okoliczności

Przez pojęcie „istotna zmiana okoliczności” należy rozumieć nadzwyczajną zmianę okoliczności, mającą bezpośredni wpływ na prowadzone postępowanie lub przedmiot zamówienia.

Uchwała KIO z 25 lipca 2017 r. (KIO/KD 32/17)

„(…) Zamawiający powinien wykazać, że zmiana ta faktycznie wystąpiła i jest istotna, czyli na tyle znacząca, że zarówno prowadzenie postępowania, jak też jego wykonanie nie leży już w interesie publicznym. Do unieważnienia postępowania o zamówienie nie wystarczy sama możliwość zmiany okoliczności”.

Ponadto źródło powstania tej zmiany powinno tkwić w okolicznościach zewnętrznych, niezależnych od zamawiającego (zob. wyrok KIO z 12 lutego 2016 r., KIO 99/16), a jej powstanie musi być stwierdzalne obiektywnie, czyli musi ona faktycznie wystąpić. Ponadto istotna zmiana okoliczności musi wystąpić w dacie podejmowania czynności unieważnienia postępowania, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę czasem przeszłym „nastąpiła” (zob. wyrok SO w Warszawie, III C 817/16). Za taką zmianę w żadnym przypadku nie można zatem uznać okoliczności, która dopiero ma lub może powstać w przyszłości. Co więcej, powstała zmiana musi również charakteryzować się istotnością (wyrok SO w Warszawie, III C 817/16).

Wyrok KIO z 24 maja 2017 r. (KIO 929/17)

„(…) sformułowanie «istotna» wskazuje na zmianę znaczącą, a jednocześnie będącą następstwem zdarzeń występujących bardzo rzadko, niezwykłych. Takiego charakteru nie ma w żadnym wypadku skorzystanie przez wykonawców ze środków ochrony prawnej, które spowodowały przesunięcie terminów. Takie zachowania wykonawców są normalnymi zachowaniami w procedurach udzielania zamówień publicznych. Wobec powyższego nie można uznać, że nastąpiła istotna zmiana okoliczności”.

W orzecznictwie KIO podkreśla się, że istotna zmiana okoliczności powinna wyróżniać się trwałością, a jej powstanie powinno być nieodwracalne (wyrok KIO z 7 listopada 2016 r., KIO 1967/16).

Wyrok KIO z 14 stycznia 2016 r. (KIO 2860/15)

„(…) wygaśnięcie środków unijnych przyznanych zamawiającemu może zostać uznane za istotną zmianę okoliczności, o których mowa w treści art. 93 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2164 ze zm.)”.

Niemożliwość przewidzenia

Zaistniała istotna zmiana okoliczności powinna być nieprzewidywalna.

Wyrok KIO z 15 stycznia 2018 r. (KIO 2744/17)

„(…) przyszłe wystąpienie zmiany okoliczności nie może być pewne lub wielce prawdopodobne w momencie wszczęcia postępowania. A zatem dane zagrożenie może być przewidywane, jednak nie jest wiadome czy wystąpi. Przyjęcie odmiennego poglądu doprowadziłoby do braku możliwości zastosowania art. 93 ust. 1 pkt 6 p.z.p., gdyż niemalże każde zmiany okoliczności mogą być przy użyciu wyobraźni przewidywane, co jednak nie oznacza, iż rzeczywiście wystąpią. Wykazanie, że zamawiający mógł przewidywać, iż dane zmiany okoliczności wystąpią, a inne, że nie wystąpią, byłoby niemożliwe i oparte jedynie na spekulacjach a nie na faktach. Potwierdza to także treść przepisu, gdyż Ustawodawca posłużył się sformułowaniem «czego nie można było wcześniej przewidzieć», a nie sformułowaniem «czego nie można było wcześniej przewidywać»”.

Nieprzewidywalność zmiany okoliczności oznacza, że powstanie tej zmiany musi być uwarunkowane czynnikami zewnętrznymi, które są całkowicie niezależne od woli stron (zob. wyrok KIO z 11 kwietnia 2017 r., KIO 593/17). De facto powoduje to, że zmianą taką nie będzie jakakolwiek zmiana, ale tylko taka, która powstała na skutek czynników zewnętrznych, zupełnie niezależnych od którejkolwiek ze stron. Ponadto, jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa KIO, jeżeli do powstania istotnej zmiany okoliczności przyczyniła się którakolwiek ze stron, to wówczas zmiany takiej nie można w żadnym wypadku uznać za okoliczność nieprzewidywalną.

 

[...]

 

Irena Skubiszak-Kalinowska
radca prawny, prowadzi Kancelarię Radcy Prawnego Irena Skubiszak-Kalinowska; wykładowca na aplikacji radcowskiej w OIRP w Warszawie oraz na Podyplomowym Studium Zamówień Publicznych UW; doktorantka na UW; ekspert PIIT; wyróżniona w prestiżowym rankingu indywidualnych prawników Chambers Europe 2016, 2018 i 2019 jako jeden z najlepszych specjalistów w dziedzinie zamówień publicznych w Polsc

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne