Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Zamówienia dodatkowe i uzupełniające na roboty budowlane

Zamówienia dodatkowe i uzupełniające na roboty budowlane
 

Paweł Banasik

Twoja cena: 10,00 zł / 119,00 zł

Zamów

Ankieta dotycząca JEDZ

04 Wrzesień 2019 
Komisja Europejska prowadzi badanie dotyczące satysfakcji użytkowania elektronicznego...

Ogólnopolski Szczyt...

04 Wrzesień 2019 
Jako patron medialny wraz z organizatorem – Europejskim Centrum Biznesu zapraszamy do...

Wykonawcy z państw trzecich a...

04 Wrzesień 2019 
W dniu 24 lipca 2019 r. Komisja Europejska opublikowała wytyczne dotyczące udziału...

Odpowiedzialność zamawiającego za zapłatę podwykonawcy (cz. 1)

Data publikacji: 28-03-2019 Autor: Katarzyna Iwańska, Marcin Szwanenfeld
Tagi:    roboty budowlane

Zamawiający ma obowiązek dokonania bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy (dalszego podwykonawcy), a podwykonawcy (dalszemu podwykonawcy) przysługuje roszczenie o zapłatę.

 

Wyrokiem z 20 wrześ­nia 2018 r. (IV CSK 457/17) Sąd Najwyższy rozstrzygnął istotne dla podmiotów publicznych i przedsiębiorców zagadnienie odpowiedzialności zamawiającego za zapłatę wynagrodzenia na rzecz podwykonawców biorących udział w realizacji zamówień publicznych na roboty budowlane w zakresie dostaw i usług.

Stan faktyczny

Stan faktyczny, na bazie którego zapadło orzeczenie, nie był rozbudowany. Powództwo wytoczył przedsiębiorca (dalszy podwykonawca – dostawca), który domagał się od powiatu (zamawiającego) zapłaty za materiały budowlane dostarczone na inwestycję realizowaną przez powiat w ramach zamówień publicznych. Przedsiębiorca zawarł umowę dostawy z zaakceptowanym przez powiat podwykonawcą. Umowa została przedłożona zamawiającemu w ustawowym terminie. Towar został dostarczony na inwestycję i wykorzystany przy pracach budowlanych. Mimo upływu terminu płatności dostawca nie otrzymał zapłaty od swojego kontrahenta (podwykonawcy), w związku z czym wezwał do zapłaty zamawiającego. Zamawiający odmówił płatności, dlatego sprawa trafiła do sądu. Zdarzenia te miały miejsce w stanie prawnym obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r.1

Stanowisko sądu I i II instancji

Sąd I instancji oddalił powództwo, przyjmując, że powódce nie przysługuje legitymacja czynna. Uznał bowiem, że art. 143c ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych nie statuuje normy prawnej kreującej roszczenie podwykonawcy (dalszego podwykonawcy) o zapłatę od zamawiającego, a jedynie przyznaje zamawiającemu uprawnienie do dokonania bezpośredniej zapłaty wraz z obowiązkiem skorzystania z tej kompetencji. Wskazał również, że zawarta przez powódkę umowa dostawy nie mieści się w pojęciu „umowa o podwykonawstwo” z art. 2 ust. 9b pzp.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku rozpoznający sprawę w II instancji w pełni zaaprobował powyższe stanowisko. Dostawca poddał zatem sporną kwestię pod rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego.

Rozbieżności w wykładni art. 143c ust. 1 pzp

W skardze kasacyjnej przedsiębiorca zwrócił uwagę na potrzebę wykładni art. 143c ust. 1 pzp, który to przepis wywoływał rozbieżności interpretacyjne. W orzecznictwie sądowym i w doktrynie wypracowano bowiem dwa stanowiska, wskazując, że art. 143c ust. 1 pzp statuuje normę, zgodnie z którą:

1) zamawiający ma obowiązek bezpośredniej zapłaty wymagalnego wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy (dalszego podwykonawcy), który zawarł zaakceptowaną przez zamawiającego umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, lub który zawarł przedłożoną zamawiającemu umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są dostawy lub usługi, w przypadku uchylenia się od obowiązku zapłaty odpowiednio przez wykonawcę, podwykonawcę lub dalszego podwykonawcę, a jednocześnie podwykonawca (dalszy podwykonawca) ma roszczenie o zapłatę tego wynagrodzenia;

2) zamawiający ma uprawnienie do dokonania bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy (dalszego podwykonawcy), a podwykonawcy (dalszemu podwykonawcy) nie przysługuje roszczenie o zapłatę.

Stanowisko pierwsze

Argumentując pierwszy ze wskazanych sposobów rozumienia omawianej normy, zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie2 wskazuje się na wykładnię językową i celowościową. Zdaniem zwolenników tego stanowiska brzmienie przepisu art. 143c ust. 1 pzp jest jednoznaczne językowo oraz w sposób wyraźny ustanawia odpowiedzialność inwestora za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy i przyznaje podwykonawcy roszczenie o zapłatę tego wynagrodzenia. Zwraca się również uwagę na intencję prawodawcy, który wprowadzając do porządku prawnego przepisy art. 143a–143d pzp, miał na celu zabezpieczenie interesów podwykonawców uczestniczących w realizacji zamówień publicznych narażonych na nieuregulowanie należnych im świadczeń wynikających z wykonania umów zawartych z wykonawcą.

Zauważono także, że brak w powołanym przepisie wskazania, że inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę, oznacza, iż odpowiadają oni in solidum. Argumentacja ta – w świetle nowelizacji z dnia 1 czerwca 2017 r. przepisów art. 6471 ustawy Kodeks cywilny (dalej: kc) oraz art. 143c ust. 8 pzp – straciła na aktualności, gdyż obecnie ustawodawca wprost przewidział, że odpowiedzialność ta ma charakter solidarny.

Stanowisko drugie

Zwolennicy tego stanowiska3 wskazują, że umowa o podwykonawstwo to stosunek dwustronny, prawnie skuteczny tylko inter partes. Uczynienie jakiejkolwiek osoby trzeciej (zamawiającego) zobowiązanym w związku ze stosunkiem prawnym, w którym nie uczestniczy, wymagałoby jednoznacznej decyzji ustawodawcy albo dokonania przez tę osobę trzecią czynności prawnej czyniącej ją odpowiedzialną za dług cudzy (np. udzielenia poręczenia albo przystąpienia do długu). W ich ocenie przepisy art. 143a–143d pzp nie określają takiego skutku prawnego.

Norma merytoryczna

Dostawca w skardze kasacyjnej wywodził, że wykładnia art. 143c ust. 1 pzp powinna prowadzić do przyjęcia pierwszego z zaprezentowanych stanowisk. W jego ocenie przemawiają za tym literalne brzmienie przepisu i intencja prawodawcy, a także nowelizacja art. 143c ust. 8 pzp dokonana ustawą z dnia 1 czerwca 2017 r., która jednoznacznie rozstrzygnęła, że odpowiedzialność zamawiającego ma charakter solidarny.

Wśród norm prawnych wyróżniamy normy merytoryczne, które nakazują jakieś zachowanie lub zakazują go, i kompetencyjne, które udzielają jakiemuś podmiotowi kompetencji (upoważnienia) do dokonania określonej czynności konwencjonalnej z takim skutkiem, że przez jej dokonanie powstaną albo zaktualizują się obowiązki innych podmiotów – tych, które podlegają kompetencji4. O tym, czy mamy do czynienia z wyrażeniem norm merytorycznych w przepisie prawnym, decyduje to, czy znajduje się w tym przepisie element nakazu albo zakazu, a więc czy przepis ten ustala jakiś obowiązek. Jeżeli w przepisie prawnym znajduje się nakaz lub zakaz, np. w postaci czasownika w formie osobowej (jak: składa, podaje, dokonuje), to znaczy, że mamy do czynienia z elementem merytorycznym normy prawnej. W świetle powyższego należy uznać, że w przepisie art. 143c ust. 1 pzp zawarta została norma merytoryczna nakazująca zamawiającemu dokonanie zapłaty wymagalnego wynagrodzenia. Gdyby ustawodawca chciał przyznać zamawiającemu jedynie uprawnienie, a nie obowiązek dokonania zapłaty, zamiast sformułowania „zamawiający dokonuje” użyłby sformułowania „zamawiający może dokonać”.

 

[...]

 

Katarzyna Iwańska
adwokat, Kancelaria Grzybkowski Guzek i Partnerzy Adwokacka Spółka Partnerska

Marcin Szwanenfeld
radca prawny, Kancelaria Grzybkowski Guzek i Partnerzy Adwokacka Spółka Partnerska 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne