Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Zamówienia dodatkowe i uzupełniające na roboty budowlane

Zamówienia dodatkowe i uzupełniające na roboty budowlane
 

Paweł Banasik

Twoja cena: 10,00 zł / 119,00 zł

Zamów

Punkty ładowania pojazdów...

25 Kwiecień 2019 
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad otworzyła oferty na dzierżawę 13 miejsc pod...

Wpływ brexitu na zamówienia

25 Kwiecień 2019 
Na nadzwyczajnym szczycie 10 kwietnia br. Rada Europejska zgodziła się przełożyć termin...

Zmiany, zmiany, nowelizacje…

25 Kwiecień 2019 
18 kwietnia 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o elektronicznym...

Odpowiedzialność zamawiającego za zapłatę podwykonawcy (cz. 1)

Data publikacji: 28-03-2019 Autor: Katarzyna Iwańska, Marcin Szwanenfeld
Tagi:    roboty budowlane

Zamawiający ma obowiązek dokonania bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy (dalszego podwykonawcy), a podwykonawcy (dalszemu podwykonawcy) przysługuje roszczenie o zapłatę.

 

Wyrokiem z 20 wrześ­nia 2018 r. (IV CSK 457/17) Sąd Najwyższy rozstrzygnął istotne dla podmiotów publicznych i przedsiębiorców zagadnienie odpowiedzialności zamawiającego za zapłatę wynagrodzenia na rzecz podwykonawców biorących udział w realizacji zamówień publicznych na roboty budowlane w zakresie dostaw i usług.

Stan faktyczny

Stan faktyczny, na bazie którego zapadło orzeczenie, nie był rozbudowany. Powództwo wytoczył przedsiębiorca (dalszy podwykonawca – dostawca), który domagał się od powiatu (zamawiającego) zapłaty za materiały budowlane dostarczone na inwestycję realizowaną przez powiat w ramach zamówień publicznych. Przedsiębiorca zawarł umowę dostawy z zaakceptowanym przez powiat podwykonawcą. Umowa została przedłożona zamawiającemu w ustawowym terminie. Towar został dostarczony na inwestycję i wykorzystany przy pracach budowlanych. Mimo upływu terminu płatności dostawca nie otrzymał zapłaty od swojego kontrahenta (podwykonawcy), w związku z czym wezwał do zapłaty zamawiającego. Zamawiający odmówił płatności, dlatego sprawa trafiła do sądu. Zdarzenia te miały miejsce w stanie prawnym obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r.1

Stanowisko sądu I i II instancji

Sąd I instancji oddalił powództwo, przyjmując, że powódce nie przysługuje legitymacja czynna. Uznał bowiem, że art. 143c ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych nie statuuje normy prawnej kreującej roszczenie podwykonawcy (dalszego podwykonawcy) o zapłatę od zamawiającego, a jedynie przyznaje zamawiającemu uprawnienie do dokonania bezpośredniej zapłaty wraz z obowiązkiem skorzystania z tej kompetencji. Wskazał również, że zawarta przez powódkę umowa dostawy nie mieści się w pojęciu „umowa o podwykonawstwo” z art. 2 ust. 9b pzp.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku rozpoznający sprawę w II instancji w pełni zaaprobował powyższe stanowisko. Dostawca poddał zatem sporną kwestię pod rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego.

Rozbieżności w wykładni art. 143c ust. 1 pzp

W skardze kasacyjnej przedsiębiorca zwrócił uwagę na potrzebę wykładni art. 143c ust. 1 pzp, który to przepis wywoływał rozbieżności interpretacyjne. W orzecznictwie sądowym i w doktrynie wypracowano bowiem dwa stanowiska, wskazując, że art. 143c ust. 1 pzp statuuje normę, zgodnie z którą:

1) zamawiający ma obowiązek bezpośredniej zapłaty wymagalnego wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy (dalszego podwykonawcy), który zawarł zaakceptowaną przez zamawiającego umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, lub który zawarł przedłożoną zamawiającemu umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są dostawy lub usługi, w przypadku uchylenia się od obowiązku zapłaty odpowiednio przez wykonawcę, podwykonawcę lub dalszego podwykonawcę, a jednocześnie podwykonawca (dalszy podwykonawca) ma roszczenie o zapłatę tego wynagrodzenia;

2) zamawiający ma uprawnienie do dokonania bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy (dalszego podwykonawcy), a podwykonawcy (dalszemu podwykonawcy) nie przysługuje roszczenie o zapłatę.

Stanowisko pierwsze

Argumentując pierwszy ze wskazanych sposobów rozumienia omawianej normy, zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie2 wskazuje się na wykładnię językową i celowościową. Zdaniem zwolenników tego stanowiska brzmienie przepisu art. 143c ust. 1 pzp jest jednoznaczne językowo oraz w sposób wyraźny ustanawia odpowiedzialność inwestora za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy i przyznaje podwykonawcy roszczenie o zapłatę tego wynagrodzenia. Zwraca się również uwagę na intencję prawodawcy, który wprowadzając do porządku prawnego przepisy art. 143a–143d pzp, miał na celu zabezpieczenie interesów podwykonawców uczestniczących w realizacji zamówień publicznych narażonych na nieuregulowanie należnych im świadczeń wynikających z wykonania umów zawartych z wykonawcą.

Zauważono także, że brak w powołanym przepisie wskazania, że inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę, oznacza, iż odpowiadają oni in solidum. Argumentacja ta – w świetle nowelizacji z dnia 1 czerwca 2017 r. przepisów art. 6471 ustawy Kodeks cywilny (dalej: kc) oraz art. 143c ust. 8 pzp – straciła na aktualności, gdyż obecnie ustawodawca wprost przewidział, że odpowiedzialność ta ma charakter solidarny.

Stanowisko drugie

Zwolennicy tego stanowiska3 wskazują, że umowa o podwykonawstwo to stosunek dwustronny, prawnie skuteczny tylko inter partes. Uczynienie jakiejkolwiek osoby trzeciej (zamawiającego) zobowiązanym w związku ze stosunkiem prawnym, w którym nie uczestniczy, wymagałoby jednoznacznej decyzji ustawodawcy albo dokonania przez tę osobę trzecią czynności prawnej czyniącej ją odpowiedzialną za dług cudzy (np. udzielenia poręczenia albo przystąpienia do długu). W ich ocenie przepisy art. 143a–143d pzp nie określają takiego skutku prawnego.

Norma merytoryczna

Dostawca w skardze kasacyjnej wywodził, że wykładnia art. 143c ust. 1 pzp powinna prowadzić do przyjęcia pierwszego z zaprezentowanych stanowisk. W jego ocenie przemawiają za tym literalne brzmienie przepisu i intencja prawodawcy, a także nowelizacja art. 143c ust. 8 pzp dokonana ustawą z dnia 1 czerwca 2017 r., która jednoznacznie rozstrzygnęła, że odpowiedzialność zamawiającego ma charakter solidarny.

Wśród norm prawnych wyróżniamy normy merytoryczne, które nakazują jakieś zachowanie lub zakazują go, i kompetencyjne, które udzielają jakiemuś podmiotowi kompetencji (upoważnienia) do dokonania określonej czynności konwencjonalnej z takim skutkiem, że przez jej dokonanie powstaną albo zaktualizują się obowiązki innych podmiotów – tych, które podlegają kompetencji4. O tym, czy mamy do czynienia z wyrażeniem norm merytorycznych w przepisie prawnym, decyduje to, czy znajduje się w tym przepisie element nakazu albo zakazu, a więc czy przepis ten ustala jakiś obowiązek. Jeżeli w przepisie prawnym znajduje się nakaz lub zakaz, np. w postaci czasownika w formie osobowej (jak: składa, podaje, dokonuje), to znaczy, że mamy do czynienia z elementem merytorycznym normy prawnej. W świetle powyższego należy uznać, że w przepisie art. 143c ust. 1 pzp zawarta została norma merytoryczna nakazująca zamawiającemu dokonanie zapłaty wymagalnego wynagrodzenia. Gdyby ustawodawca chciał przyznać zamawiającemu jedynie uprawnienie, a nie obowiązek dokonania zapłaty, zamiast sformułowania „zamawiający dokonuje” użyłby sformułowania „zamawiający może dokonać”.

 

[...]

 

Katarzyna Iwańska
adwokat, Kancelaria Grzybkowski Guzek i Partnerzy Adwokacka Spółka Partnerska

Marcin Szwanenfeld
radca prawny, Kancelaria Grzybkowski Guzek i Partnerzy Adwokacka Spółka Partnerska 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne