Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Punkty ładowania pojazdów...

25 Kwiecień 2019 
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad otworzyła oferty na dzierżawę 13 miejsc pod...

Wpływ brexitu na zamówienia

25 Kwiecień 2019 
Na nadzwyczajnym szczycie 10 kwietnia br. Rada Europejska zgodziła się przełożyć termin...

Zmiany, zmiany, nowelizacje…

25 Kwiecień 2019 
18 kwietnia 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o elektronicznym...

Postać elektroniczna oferty

Data publikacji: 27-02-2019 Autor: Małgorzata Stachowiak
Tagi:    oświadczenie   siwz

Omawiamy treść wyroku wydanego przez Krajową Izbę Odwoławczą w sprawie dotyczącej odrzucenia oferty z powodu naruszenia przepisów ustanawiających obowiązek składania dokumentów w postaci elektronicznej.

 

Elektronizacja zamówień weszła raźnym krokiem w codzienność zamówień publicznych. Pojawiają się pierwsze opinie UZP dotyczące jej praktycznych aspektów, a także pierwsze spory i wydane w odniesieniu do nich wyroki Krajowej Izby Odwoławczej.

Jednym z zagadnień o szczególnym znaczeniu dla praktyki jest forma, w jakiej powinna być złożona oferta. Zgodnie z art. 10a ust. 5 ustawy Prawo zamówień publicznych oferty sporządza się pod rygorem nieważności w postaci elektronicznej i opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Krajowa Izba Odwoławcza dokonała interpretacji tego przepisu w wyroku KIO z 4 stycznia 2019 r. (KIO 2611/18), wskazując, że nie jest dopuszczalne stworzenie oferty w wersji papierowej, podpisanie jej odręcznie przez osobę uprawnioną, a następnie zeskanowanie jej i ponowne podpisanie przez tę osobę, tym razem podpisem elektronicznym kwalifikowanym. Izba stanęła na stanowisku, że oferta taka powinna być odrzucona jako niezgodna z przepisami ustawy (tj. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 pzp), gdyż należy ją traktować jako elektroniczną kopię oryginału, który miał postać pisemną. W omawianym wyroku Izba przywołała zapisy § 5 rozporządzenia w sprawie użycia środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz udostępniania i przechowywania dokumentów elektronicznych (dalej: rozporządzenie uske) oraz stanowisko UZP uwzględnione w opublikowanych na stronie internetowej przykładowych zapisach specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Postanowienia ustawowe

Warto przyjrzeć się konstrukcji, jaka została przyjęta w ustawie co do złożenia oferty w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Zgodnie z art. 10a pzp zamawiający i wykonawcy mają obowiązek komunikowania się w postępowaniu przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, co w praktyce i uproszczeniu oznacza tyle, że komunikacja może się odbywać przy użyciu specjalnego portalu udostępnianego przez zamawiającego, ale też przy użyciu poczty elektronicznej e-mail. Uregulowany został jedynie sposób przekazywania informacji1. Dalej – w cytowanym już art. 10a ust. 5 – ustawodawca w sposób szczególny odnosi się do JEDZ, wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu oraz oferty, wskazując, że te oświadczenia powinny być sporządzone pod rygorem nieważności w postaci elektronicznej i opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Łącznie z przepisów ust. 1 i 5 artykułu 10a pzp wynika więc, że oferta powinna:

1) mieć postać elektroniczną;
2) być podpisana elektronicznym podpisem kwalifikowanym;
3) zostać przekazana przy użyciu środków komunikacji elektronicznej.

Rozpatrując te wymagania dla złożenia oferty w kolejności od ostatniego punktu, należy wskazać, że wymagania dotyczące środków komunikacji elektronicznej stosowanych do przekazywania ofert zostały określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia uske i w omawianej sprawie nie były przedmiotem rozpatrywania. Są one skierowane do zamawiających, którzy tworząc systemy do przekazywania ofert, powinni zapewnić spełnienie szczególnych wymagań zapewniających bezpieczeństwo przekazywanych danych. W praktyce więc oferta w postaci elektronicznej i opatrzona elektronicznym podpisem kwalifikowanym, a przekazana np. na nośniku USB do kancelarii zamawiającego nie będzie zgodna z ustawą, bo nie będzie spełniony warunek nr 3.

Z kolei wymagania co do kwalifikowanego podpisu elektronicznego zostały określone na poziomie UE w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylającym dyrektywę 1999/93/WE i – na poziomie krajowym – w ustawie z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej. Oferta przekazana środkami komunikacji elektronicznej i w postaci elektronicznej, ale niepodpisana elektronicznym podpisem kwalifikowanym również będzie podlegała odrzuceniu, bo nie spełnia warunku nr 2.

W omawianej sprawie kontrowersje powstały w odniesieniu do postaci elektronicznej oferty – czyli warunku opisanego powyżej w pkt 1. Na tym tle powstaje zasadne pytanie o to, czym jest elektroniczna postać oferty, jak rozumieć to pojęcie i czy jest ono tożsame z pojęciem postaci dokumentu elektronicznego, którym posługuje się ustawodawca w § 5 ust. 1 rozporządzenia uske.

Postać elektroniczna

Oferta stanowi oświadczenie woli, a jej złożenie w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego jest czynnością prawną – wywołuje określone skutki prawne. Ustawa Kodeks cywilny (dalej: kc) w art. 781 § 1 stanowi o elektronicznej formie czynności prawnej, którą definiuje jako złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Artykuł 10a pzp zawiera więc przepisy szczególne w stosunku do przepisów kc, gdyż w ust. 5 ustanawia rygor nieważności w przypadku niezachowania elektronicznej formy czynności prawnej, a w ust. 1 wskazuje na specjalny sposób przekazania tego oświadczenia woli. Jednak kc i pzp nie różnią się co do wymagań odnoszących się do postaci elektronicznej składanego oświadczenia.

Postać elektroniczna nie została osobno zdefiniowana w przepisach prawa powszechnie obowiązującego – zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda należy więc pojęcie to wykładać tak, jak jest ono rozumiane w języku codziennym. Postać elektroniczna będzie to zatem cecha oferty wskazująca na to, że oferta (oświadczenie woli wykonawcy) jest utrwalona na noś­niku elektronicznym. Inną postacią utrwalenia oświadczenia woli będzie postać papierowa, gdy treść oświadczenia została zapisana odręcznie lub maszynowo na papierze. W obrocie prawnym spotykamy się co do zasady z tymi dwoma postaciami utrwalenia oświadczenia woli ze względów praktycznych, choć można wyobrazić sobie także inne postaci takiego utrwalenia, jak np. zapis dźwięku na taśmie magnetofonowej czy utrwalenie pisma w kamieniu. Poprzednio obowiązujące przepisy pzp przewidywały dla oferty (pod rygorem nieważności) formę pisemną – a więc zgodnie z art. 78 § 1 kc chodziło o dokument obejmujący treść oświadczenia woli z odręcznym podpisem, co wskazywało na papierową postać oferty (choć i ta sporządzona na pergaminie powinna być przyjęta) – oraz dopuszczały – za zgodą zamawiającego – postać elektroniczną z podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowalnego certyfikatu. Obecnie forma pisemna – czyli wymagająca odręcznego podpisu – nie jest już dopuszczalna, a obowiązująca stała się postać elektroniczna, która powinna być opatrzona elektronicznym podpisem kwalifikowanym i przekazana za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Jeżeli więc wymóg pzp (jak też kc – dla formy elektronicznej) dotyczy zachowania postaci elektronicznej, to należy go rozumieć jako obowiązkowe utrwalenie oświadczenia woli na nośniku elektronicznym. W powiązaniu z obowiązkiem przekazania oferty środkami komunikacji elektronicznej, wskazanymi przez zamawiającego w siwz, utrwalenie elektroniczne przybierze postać pliku sporządzonego w formacie, który zamawiający może odczytać, posiadając odpowiednie oprogramowanie. Jako że oprogramowanie używane przez zamawiającego nie powinno ograniczać konkurencji, wskazywane są tu formaty plików powszechnie stosowane, w tym jeden z najpopularniejszych – .pdf.

 

[...]

 

Małgorzata Stachowiak
członek zarządu Grupy Doradczej Sienna Sp. z o.o. 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne