Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Ustawa o pracowniczych...

04 Styczeń 2019 
1 stycznia 2019 r. wchodzą w życie zmiany w przepisach ustawy Prawo zamówień publicznych,...

Inteligentny Rozwój

04 Styczeń 2019 
W ramach działań planowanych przez PARP w 2019 r. w programie Inteligentny Rozwój jest 15...

Forum Praktyk Branżowych

04 Styczeń 2019 
Urząd Zamówień Publicznych przeprowadził ankietę dotyczącą udostępnienia organizacjom...

Orzecznictwo TSUE w 2018 r.

Data publikacji: 04-01-2019 Autor: Zbigniew Raczkiewicz
Tagi:    kontrola   oświadczenie   gwarancja

W minionym roku Trybunał wydał 10 wyroków dotyczących zamówień publicznych. Były one efektem rozpatrywania zapytań prejudycjalnych zadanych przez sądy krajowe państw członkowskich UE.

 

Utworzony w 1952 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: Trybunał) czuwa nad poszanowaniem prawa w wykładni i stosowaniu traktatów. Do jego zadań należy:

1) kontrola legalności aktów instytucji Unii Europejskiej;
2) czuwanie nad poszanowaniem przez państwa członkowskie obowiązków wynikających z traktatów;
3) wykładnia prawa Unii Europejskiej na wniosek sądów krajowych.

W roku 2018, a dokładnie w okresie od 1 stycznia do 15 października, Trybunał wydał 10 wyroków w sprawie zamówień publicznych, które bazowały na zapytaniach prejudycjalnych wystosowanych przez sądy krajowe sześciu państw członkowskich UE: Włoch, Austrii, Finlandii, Hiszpanii, Litwy i Węgier (z czego Włochy wystosowały aż 5 zapytań). W niniejszym artykule przedstawione zostaną najważniejsze punkty każdego z wydanych wyroków.

Interpretacja art. 49 i art. 56 TFUE

(wyrok z 8 lutego 2018 r., C-144/17 – Włochy)

Pierwszy z wyroków Trybunału wydanych w roku 2018, a dotyczących zamówień publicznych, był rezultatem zapytania prejudycjalnego dotyczącego interpretacji artykułów 49 i 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz zapisów dyrektywy 2004/18/WE.

W postępowaniu przetargowym, którego przedmiotem były usługi ubezpieczeniowe, uczestniczyły dwa syndykaty – będące członkami Lloyd’s. Obydwie oferty podpisane zostały przez tę samą osobę – ogólnego przedstawiciela Lloyd’s na Włochy. Dodatkowo oferty były zbieżne, co przejawiało się w zastosowaniu identycznych formularzy, sformułowań i oświadczeń czy nawet numeracji stron. W opinii instytucji zamawiającej naruszało to zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania oferentów, jak również nie gwarantowało poufności złożonych ofert. W rezultacie instytucja zamawiająca wykluczyła z postępowania przetargowego obydwa syndykaty. Wykluczone syndykaty odwołały się do sądu, który to – dwukrotnie – anulował decyzję instytucji zamawiającej. Regionalny sąd administracyjny zdecydował się zawiesić postępowanie i skierować do Trybunału następujące zapytanie prejudycjalne: „Czy zasady zawarte w przepisach prawa Unii w dziedzinie konkurencji, o których mowa w TFUE, jak również wywodzące się z nich zasady, takie jak autonomia i poufność ofert, stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu w wykładni dokonanej przez orzecznictwo, umożliwiającemu jednoczesny udział w tym samym przetargu ogłoszonym przez instytucję zamawiającą różnych syndykatów przynależnych do Lloyd’s, jeżeli ich oferty zostały podpisane przez tę samą osobę, ogólnego przedstawiciela na dany kraj?”.

W rozważaniach poprzedzających wydanie wyroku Trybunał odniósł się do zasady proporcjonalności oraz do „automatyzmu” wykluczenia oferentów. W pkt 39 orzeczenia wskazano, że „sama tylko okoliczność, iż oferty, takie jak w postępowaniu głównym, zostały podpisane przez tę samą osobę, to znaczy specjalnego pełnomocnika ogólnego przedstawiciela Lloyd’s na Włochy, nie może uzasadniać ich automatycznego wykluczenia z rozpatrywanego zamówienia publicznego”.

Trybunał podkreślił jednak, że jeżeli dwie oferty podpisane są przez tę samą osobę, to możliwe jest wykluczenie oferentów, jeśli „okaże się na podstawie jednoznacznych dowodów, że rzeczone oferty nie zostały sformułowane w sposób niezależny” (pkt 46 wyroku).

Uzupełnienie niekompletnej lub nieprawidłowej oferty pod warunkiem zapłaty kary pieniężnej

(wyrok z 28 lutego 2018 r., C-523/16 i C-536/16 – Włochy)

W lutym zapadł też kolejny wyrok Trybunału w zakresie zamówień publicznych, który również bazował na zapytaniu prejudycjalnym wystosowanym przez włoski sąd krajowy. Dotyczył on zgodności z prawem unijnym obowiązujących we Włoszech uregulowań umożliwiających instytucji zamawiającej wystąpienie do oferenta o uzupełnienie niekompletnej lub nieprawidłowej oferty pod warunkiem zapłaty przez niego kary pieniężnej. W wypadku postępowań przetargowych, które to stały się kanwą dla niniejszego wyroku w połączonych sprawach, kara ta została skwantyfikowana – odpowiednio – na poziomie 35 000 i 50 000 euro.

Należy przy tym dodać, że zgodnie z ustawodawstwem włoskim do kompetencji instytucji zamawiającej należało określenie wielkości rzeczonej kary pieniężnej w odniesieniu do danego postępowania przetargowego. Należało to uczynić, biorąc pod uwagę ograniczenia ustawowe dotyczące jej wartości – miała ona być nie niższa niż jeden promil i nie wyższa niż jeden procent wartości przetargu, a w każdym wypadku nie wyższa niż 50 000 euro, której zapłatę zabezpiecza gwarancja tymczasowa.

W sprawie C-523/16 późniejszy powód, wezwany przez instytucję zamawiającą, przedłożył żądane oświadczenie, jednocześnie wnioskując o uchylenie nałożonej kary pieniężnej, gdyż w jego opinii sporne oświadczenie nie było „ani brakujące, ani niekompletne, ani obarczone istotną nieprawidłowością”. Jako że instytucja zamawiająca nie przychyliła się do powyższego wniosku, podmiot ten odwołał się do sądu.

Podobnie wyglądała sytuacja w sprawie C-536/16. Oferent uzupełnił brakujące oświadczenie, potwierdzające, że jego wiceprezes i dyrektor generalny nie zostali skazani prawomocnym wyrokiem sądu, jednocześnie odmawiając zapłaty kary pieniężnej i kwestionując jej legalność, po czym zwrócił się do sądu o jej uchylenie.

Sąd krajowy, rozpatrujący powyższe sprawy, powziął wątpliwość, czy włoskie uregulowania dotyczące uzupełnienia niekompletnej lub nieprawidłowej oferty pozostają w zgodności z dyrektywą 2004/18/UE (w szczególności z jej art. 51) oraz z zasadą maksymalnego otwarcia rynku na konkurencję. Tego właśnie dotyczyły zapytania prejudycjalne skierowane do Trybunału.

 

[...]

 

Zbigniew Raczkiewicz
kierownik sektora przetargów Urzędu Publikacji Unii Europejskiej; doktor nauk ekonomicznych specjalizujący się w problematyce zamówień publicznych 

Aktualizacja: 04-01-2019

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2012 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne