Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

UZP o zamówieniach na...

11 Marzec 2021 
Zamówieniami publicznymi na innowacje określa się wszelkie zamówienia obejmujące zakup...

Wodny plac zabaw w Katowicach

11 Marzec 2021 
W Katowicach rozpoczyna się właśnie budowa wodnego placu zabaw na Osiedlu Tysiąclecia w...

Polska największym...

11 Marzec 2021 
Jak wynika z analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego, eksport autobusów elektrycznych...

Sankcje za zmowy przetargowe

Data publikacji: 05-11-2018 Autor: Aleksandra Berger, Agnieszka Poteralska LL.M.
Tagi:    zmowa   zamówienia publiczne

W jaki sposób Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozprawia się z nieuczciwymi przedsiębiorcami?

 

Porozumienia przetargowe należą do najcięższych naruszeń prawa ochrony konkurencji. Obecnie jednym z priorytetów Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: UOKiK lub Urząd) jest zwiększenie wykrywalności niedozwolonych porozumień. Tylko w roku 2016 Prezes UOKiK podjął i zakończył 64 interwencje w zakresie takich praktyk1. Na gruncie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: ustawa antymonopolowa) zakazane jest stosowanie przez przedsiębiorców praktyk ograniczających konkurencję, do których ustawa ta zalicza m.in. zmowy przetargowe. Prawo ochrony konkurencji zakazuje więc wspólnego ustalania ofert przez przedsiębiorców startujących w przetargu w celu utrzymania konkurencyjnej równowagi rynkowej. Warto zwrócić uwagę, że takie zachowania są regularnie monitorowane przez Prezesa UOKiK, a sankcje za dopuszczenie się zmowy przetargowej niejednokrotnie skutkują zamknięciem działalności przez nieuczciwego gracza rynku. Należy przy tym wskazać, że w samej pierwszej połowie 2018 r. Prezes UOKiK sprawdził prawidłowość ponad 170 przetargów. Ostatecznie w ubiegłym roku wydanych zostało 7 decyzji, w których Urząd dopatrzył się naruszenia przepisów konkurencji przez przedsiębiorców ubiegających się o zamówienia publiczne2.

Czym jest zmowa przetargowa na gruncie ustawy antymonopolowej?

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy antymonopolowej zakazane są porozumienia przedsiębiorców polegające na uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i przedsiębiorcę będącego organizatorem przetargu warunków składanych ofert, w szczególności zakresu prac lub ceny.

Klasycznym przykładem obrazującym mechanizm zmowy przetargowej jest porozumienie dotyczące rozstawiania i wycofywania ofert. W analizowanym przypadku, jeśli oferty uczestników zmowy przetargowej są dwiema najkorzystniejszymi w danym postępowaniu, wówczas zwycięzca przetargu rezygnuje z podpisania umowy w celu doprowadzenia do sytuacji, w której zamawiający wybierze droższą ofertę drugiego uczestnika zmowy. Cierpi na tym nie tylko budżet państwa, ale i konsument, który w ostatecznym rozrachunku pokrywa wydatki, jakie państwo ponosi, aby opłacić nieuczciwych przedsiębiorców, którzy następnie dzielą się zyskiem3.

Dowody na zmowę przetargową

Udowodnienie stosowania zmowy przetargowej przez przedsiębiorcę jest zadaniem trudnym dla Urzędu, ale nie niewykonalnym. Do wykazania istnienia zmowy przetargowej nie jest konieczne istnienie sformalizowanej umowy między konkurentami. Wystarczające jest ustalenie, że nastąpiła świadoma koordynacja zachowań przedsiębiorców i przyjęcie sposobu współdziałania, którego skutkiem jest ograniczenie konkurencji (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5 października 2005 r., VI ACa 1146/04). UOKiK może wykazać koordynację zachowań konkurentów za pomocą dowodów bezpośrednich i dowodów pośrednich.

Dowody bezpośrednie

Dowody bezpośrednie zawarcia zmów przetargowych mogą występować zarówno w formie pisemnej, jak i w formie ustnej. W praktyce oznacza to, że Prezes Urzędu w swoich decyzjach może odwołać się do twardych dowodów pozyskanych w toku takich czynności śledczych jak przesłuchanie czy przeszukanie. Postępowanie UOKiK trwa wówczas dłużej, ale bywa bardziej wnikliwe. Niekiedy można uzyskać w takich sytuacjach przyznanie się do winy czy odnaleźć inne bezpośrednie dowody na porozumiewanie się wykonawców w celu ustalenia zmowy. Wykazanie dowodów bezpośrednich jest przeważnie możliwe jedynie operacyjnie, przez organy śledcze państwa (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2006 r., III SK 6/06), które po przeszukaniu siedziby przedsiębiorcy uzyskują dostęp np. do przesyłanych sobie przez konkurentów informacji o planowanych warunkach ofert przetargowych.

Dowody pośrednie

Dowody zmowy mogą być jednak również pośrednie. O zmowie może bowiem świadczyć np. analiza podobnych (zbieżnych) zachowań przedsiębiorców przystępujących do tego samego przetargu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej do uznania, że złożenie oferty stanowiło czyn nieuczciwej konkurencji, i do odrzucenia oferty na tej podstawie wystarczające mogą być także poszlaki, o ile wystąpią one „w odpowiednich wadze i ilości” (wyrok KIO z 20 marca 2013 r., KIO 517/13).

[...]

Aleksandra Berger
aplikant adwokacki w Kancelarii Prawnej Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy (SDZLEGAL SCHINDHELM)

Agnieszka Poteralska LL.M.
aplikant radcowski w Kancelarii Prawnej Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy (SDZLEGAL SCHINDHELM)

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne