Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Prawo do przedsiębiorczości

09 Październik 2018 
W ramach projektu „Prawo do przedsiębiorczości”, mającego na celu wsparcie...

Zmiany w wyłączeniach...

09 Październik 2018 
Od 1 października 2018 r. obowiązują zmiany w przepisach pzp oraz ustawy o umowie...

Wytyczne MIiR w zakresie...

09 Październik 2018 
W ramach realizacji polityki rządu w zakresie rozwoju partnerstwa publiczno-prywatnego,...

Legalność, celowość, rzetelność

Data publikacji: 11-10-2018 Autor: Martyna Lubieniecka, Joanna Marczewska
Tagi:    kontrola

W kolejnym już artykule dotyczącym instytucji uprawnionych do kontrolowania zamawiającego omawiamy kontrolę realizacji zasady gospodarności podczas udzielania zamówień.

Kontrola zamówień publicznych jest realizowana między innymi, a może przede wszystkim, przez instytucje, które weryfikują udzielanie zamówień publicznych przez pryzmat kryteriów legalności, celowości, rzetelności i gospodarności. Są to takie instytucje, jak: Najwyższa Izba Kontroli (dalej: NIK), regionalne izby obrachunkowe (dalej: RIO), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).

 

Punktem wyjścia do analizy uprawnień kontrolnych wskazanych wyżej instytucji będzie omówienie kryteriów, na podstawie których podmioty te dokonują kontroli. I tak sprawdzenie legalności zamówienia publicznego polega na weryfikacji, czy zostało ono udzielone zgodnie z obowiązującymi przepisami pzp. Celowość zamówienia oznacza, że jest ono zgodne z celami, dla których jednostka została utworzona i że bez wykonania zamówienia niemożliwe byłoby zrealizowanie ustawowych zadań jednostki. Przejawem rzetelności jest natomiast to, że zamówienie jest faktycznie przewidywane i rzeczywiście realizowane. O gospodarności można zaś mówić wówczas, gdy przy danych nakładach osiągnięto najwyższe wyniki (ang. value for money).

Najwyższa Izba Kontroli

Stosownie do art. 202 Konstytucji RP NIK jest naczelnym organem kontroli państwowej. Podmiot ten kontroluje w pełnym zakresie działalność organów administracji rządowej, Narodowego Banku Polskiego, państwowych osób prawnych i innych państwowych jednostek organizacyjnych – kontrola dotyczy legalności, gospodarności, celowości i rzetelności działań tych organów. Ponadto NIK może kontrolować działalność organów samorządu terytorialnego, komunalnych osób prawnych i innych komunalnych jednostek organizacyjnych – z punktu widzenia legalności, gospodarności i rzetelności, a pod kątem legalności i gospodarności może kontrolować działalność innych jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki państwowe lub komunalne oraz wywiązują się ze zobowiązań finansowych na rzecz państwa.

NIK podejmuje kontrole na zlecenie Sejmu lub jego organów, na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów oraz z własnej inicjatywy – kontrole mogą być planowe bądź doraźne.

 

Podstawą kontroli NIK jest ustawa o Najwyższej Izbie Kontroli, a postępowanie kontrolne NIK ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie działalności jednostek poddanych kontroli, rzetelne jego udokumentowanie i dokonanie oceny kontrolowanej działalności. Przedstawiciele NIK mają prawo do swobodnego wstępu do obiektów i pomieszczeń jednostek kontrolowanych, wglądu do wszelkich dokumentów związanych z działalnością jednostek kontrolowanych, pobierania oraz zabezpieczania dokumentów i innych materiałów dowodowych (z zachowaniem przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej), przeprowadzania oględzin obiektów, składników majątkowych i przebiegu określonych czynności. Kontrolerzy NIK mogą ponadto wzywać i przesłuchiwać świadków, a także żądać wyjaśnień od pracowników oraz korzystać z pomocy biegłych i specjalistów.

Co do zasady postępowanie kontrol­ne prowadzone jest w siedzibie jednostki kontrolowanej oraz w miejscach i czasie wykonywania jej zadań, a jeżeli tego wymaga dobro kontroli – również w dniach wolnych od pracy i poza godzinami pracy.

Kierownik jednostki kontrolowanej zapewnia kontrolerowi warunki i środki niezbędne do sprawnego przeprowadzenia kontroli, w szczególności niezwłocznie przedstawia do kontroli żądane dokumenty i materiały, terminowo udziela wyjaśnień, udostępnia urządzenia techniczne oraz środki transportu z ich obsługą, a w miarę możliwości – oddzielne pomieszczenia z odpowiednim wyposażeniem.


Wynikiem kontroli jest wystąpienie pokontrolne, do którego kierownik jednostki może zgłosić zastrzeżenia w terminie 21 dni od dnia jego przekazania. Prezes Najwyższej Izby Kontroli przekazuje zgłoszone mu zastrzeżenia Kolegium Najwyższej Izby Kontroli wraz z wystąpieniem pokontrolnym i stanowiskiem przedłożonym przez dyrektora właściwej jednostki kontrolnej. Zespół orzekający orzeka o uwzględnieniu bądź oddaleniu zastrzeżeń i wydaje uchwałę.

Kierownik jednostki kontrolowanej jest zobowiązany, w terminie określonym w wystąpieniu, nie krótszym niż 14 dni od dnia otrzymania wystąpienia pokontrolnego, a w przypadku wniesienia zastrzeżeń, od dnia otrzymania uchwały o oddaleniu zastrzeżeń w całości lub zmienionego wystąpienia pokontrolnego, poinformować NIK o sposobie wykorzystania uwag i wykonania wniosków sformułowanych w wystąpieniu pokontrolnym oraz o podjętych działaniach lub przyczynach niepodjęcia tych działań.

Kontrola udzielania zamówień publicznych przez NIK odbywa się więc w szerokim kontekście. NIK ma bowiem wiele bardzo znaczących kompetencji, z powoływaniem świadków i biegłych włącznie, czym nie dysponuje ani Urząd Zamówień Publicznych, ani regionalne izby obrachunkowe.

Regionalne izby obrachunkowe

Stosownie do art. 171 Konstytucji RP działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. Organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego (dalej: jst) są Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych – RIO.

[...]

Martyna Lubieniecka
radca prawny, praktyk w zakresie zamówień publicznych; pracownik jednej z dużych firm na rynku budowlanym

Joanna Marczewska
prawnik; posiada doświadczenie w kontroli oraz w reprezentowaniu wykonawców i zamawiających przed KIO

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2012 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne