Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Dofinansowanie na rozwój dróg

05 Maj 2021 
Premier zatwierdził listy zadań do dofinansowania ze środków Rządowego Funduszu Rozwoju...

Program Fundusze Europejskie...

05 Maj 2021 
21 kwietnia 2021 r. odbyło się wysłuchanie publiczne w sprawie projektu Programu Fundusze...

Partnerstwo...

05 Maj 2021 
20 kwietnia br. została uchwalona nowelizacja ustawy o efektywności wprowadzająca...

Prawo unijne a prawo krajowe

Data publikacji: 27-07-2018 Autor: Włodzimierz Dzierżanowski, Rafał Kittel

Czy zamawiający jest zobowiązany do stosowania wprost prawa unijnego zawartego w dyrektywach, jeśli stoi ono w sprzeczności z przepisami funkcjonującymi w prawie krajowym?

Zgodnie z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: TFUE) państwa członkowskie są zobowiązane do wprowadzenia norm zawartych w dyrektywach do własnego porządku prawnego. Nie zawsze jednak proces takiego wprowadzenia przebiega prawidłowo, czego rezultatem może być całkowity brak regulacji dyrektywy w prawie krajowym albo niezgodność przepisu krajowego z odpowiadającą mu normą unijną. 

 
W niniejszym artykule – w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób powinien postąpić zamawiający, przygotowując albo prowadząc postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego – zidentyfikowany zostanie obszar, na którym dochodzi do kolizji prawa krajowego z unijnym. 
 
Na wstępie należy przytoczyć ogólne reguły obowiązujące w sytuacji niezgodności przepisów krajowych z przepisami unijnymi.
 
Pierwszeństwo prawa wspólnotowego
 
Państwa członkowskie Unii Europejskiej są związane zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad swoimi prawami krajowymi: prawo wspólnotowe przeważa nad prawem krajowym państw członkowskich. 
 
Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego została wywiedziona i utrwalona w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: Trybunał). Od czasu orzeczenia z 15 lipca 1964 r. w sprawie Flaminio Costa p. ENEL (6/64) prawo wspólnotowe uznaje się konsekwentnie za odrębny porządek prawny, wiążący dla organów państw członkowskich oraz dla ich sądów. W przypadku gdy kolizji norm nie da się usunąć w drodze prounijnej wykładni, przepis krajowy nie może być zastosowany w toczącej się przed organem lub sądem sprawie. 
 
Warto w tym miejscu wspomnieć, że pierwszeństwo prawa stanowionego przez organy Unii Europejskiej przed każdą zwykłą ustawą zostało też zagwarantowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, której art. 91 ust. 3 stanowi, że jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Znajduje to też potwierdzenie w polskim orzecznictwie, m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 1 marca 2012 r. (II GSK 295/11).
 
Możliwość bezpośredniego stosowania dyrektyw
 
Zgodnie z art. 288 TFUE „w celu wykonania kompetencji Unii instytucje przyjmują rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie. Rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Dyrektywa wiąże każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Decyzja wiąże w całości. Decyzja, która wskazuje adresatów, wiąże tylko tych adresatów. Zalecenia i opinie nie mają mocy wiążącej”. 
 
Literalna wykładnia tego przepisu wskazywałaby więc na brak możliwości bezpośredniego stosowania regulacji zawartych w dyrektywach przez jakikolwiek podmiot podlegający prawu krajowemu, w przypadku niewprowadzenia norm dyrektywy do tego prawa albo w przypadku ich kolizji z przepisami stanowionymi przez państwo członkowskie. Wykładnia ta została jednak zmodyfikowana w drodze konsekwentnego orzecznictwa Trybunału. Od chwili wydania orzeczenia z 4 grudnia 1974 r. w sprawie Yvonne van Duyn p. Home Office (41/74) obowiązuje zasada, zgodnie z którą prawo wspólnotowe zawarte w dyrektywie wiąże wprost, jeżeli tylko zawarta w nim norma jest bezwarunkowa, wyrażona w jasny sposób, nakłada na określone podmioty obowiązek podjęcia lub zaniechania działania oraz może nadawać się do stosowania bez konieczności wprowadzania dodatkowych środków. 
 
W odniesieniu do norm zawartych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE, można śmiało stwierdzić, że duża ich część, jak np. przepisy skierowane do zamawiających w zakresie stosowania odpowiedniego trybu postępowania, spełnia wymogi pozwalające na bezpośrednie stosowanie w sytuacji ewentualnej kolizji z normą prawa krajowego lub przy braku stosownych krajowych przepisów. 
 
[...]
 
Włodzimierz Dzierżanowski
prezes zarządu Grupy Doradczej Sienna; w latach 2002–2005 wiceprezes Urzędu Zamówień Publicznych
 
Rafał Kittel
radca prawny, specjalista w zakresie prawa własności intelektualnej oraz prawa medycznego; wykładowca akademicki 
Aktualizacja: 27-07-2018

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne