Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Velostrada na Górnym Śląsku

01 Kwiecień 2020 
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM) przygotowuje budowę bezkolizyjnej trasy...

Jawne otwarcie ofert a...

01 Kwiecień 2020 
W związku z sytuacją zagrożenia epidemiologicznego u zamawiających pojawiają się pytania...

Jak wprowadzać zmiany do umów...

01 Kwiecień 2020 
W trakcie prac nad nowym pzp wykonawcy wskazywali, że większa elastyczność w zakresie...

Programy naprawcze jst

Data publikacji: 03-07-2018 Autor: Sylwia Mosur-Blezel
Tagi:    kontrola

Omawiamy wyniki kontroli NIK przeprowadzonych w celu zidentyfikowania przyczyny wzrostu liczby jednostek samorządu terytorialnego realizujących programy naprawcze.

Kontrola Najwyższej Izby Kontroli (dalej: NIK), przeprowadzona w Ministerstwie Finansów oraz w 14 jst, realizujących 15 programów naprawczych, odbyła się w okresie od 28 kwietnia do 4 sierpnia 2017 r. Wynikła ona z propozycji zgłoszonej przez sejmową Komisję Finansów Publicznych. Do zakresu działania tej komisji należą sprawy systemu pieniężnego, kredytowego i podatkowego, płac i dochodów, budżetu i planów finansowych państwa, funduszy celowych, agencji i fundacji z udziałem Skarbu Państwa, ubezpieczeń majątkowych oraz ceł i statystyki1. Komisja wskazała, że problemem w skali kraju jest wzrastająca liczba jednostek samorządu terytorialnego (dalej: jst) objętych programami naprawczymi: w latach 2012–2017 liczba jst realizujących takie programy wzrosła z 10 do 60. Zjawisko to świadczy o pogarszającej się sytuacji finansowej jst. Warto przy tym zauważyć, że programy naprawcze najczęściej realizowane były przez gminy miejskie i wiejskie, rzadziej przez powiaty.

 
Ustawowe limity zadłużenia jst
 
Przepisy ustawy o finansach publicznych (dalej: ufp) ograniczają możliwość zadłużania się jst. Z treści art. 242 ufp wynika zakaz planowania i dokonywania wydatków bieżących w wysokości przekraczającej dochody bieżące, powiększone o nadwyżkę budżetową z lat ubiegłych i wolne środki.
 
Z kolei przepis art. 243 ufp wyznacza m.in. za pomocą skomplikowanego wzoru matematycznego granicę zaciągania i spłaty długu przez jst. Granica ta obliczana jest indywidualnie dla każdej jst. 
 
Zawartość programu naprawczego
 
Konieczność opracowania programów naprawczych wynikała z braku możliwości przestrzegania przez jst wymogów w zakresie uchwalenia budżetu i wieloletniej prognozy finansowej zgodnie z przepisami ufp. Jednostki te nie mogły uchwalić budżetów i wieloletnich prognoz finansowych albo dokonywały w trakcie roku zmian ww. dokumentów w taki sposób, że wymogi określone w art. 242–243 ufp nie były zachowywane i zagrożona była realizacja zadań publicznych tych jednostek.
 
Jak wynika z kontroli NIK, większość jst przystępowała do opracowania programów naprawczych na wezwanie właściwych regionalnych izb obrachunkowych (dalej również: RIO). Zanotowano jednak sytuacje, gdy jst wprowadzały program naprawczy z własnej inicjatywy. Poza jednym przypadkiem wszystkie jst terminowo, tj. w okresie 45 dni od dnia otrzymania wezwania kolegium RIO, opracowały, uchwaliły oraz przedłożyły programy naprawcze do zaopiniowania regionalnym izbom obrachunkowym. Programy ustanawiane były na okres nieprzekraczający trzech kolejnych lat budżetowych.
 
Przyczyny pogorszenia się sytuacji finansowej jst
 
Przeprowadzona przez NIK kontrola wskazała na różnego rodzaju długotrwałe przyczyny pogorszenia się sytuacji finansowej, w tym na:
 
  • „rozmach inwestycyjny, który powodował stopniowe narastanie zadłużenia w związku z koniecznością zapewnienia finansowania dłużnego inwestycji;
  • wzrost wydatków na utrzymanie oświaty;
  • niewłaściwą strukturę/restrukturyzację zadłużenia powodującą kumulację płatności;
  • utrzymujący się/wzrastający deficyt finansowany instrumentami dłużnymi;
  • nierzetelne planowanie budżetowe, polegające w szczególności na przeszacowaniu planowanych dochodów, w tym dochodów ze sprzedaży mienia;
  • zwiększone zadłużenie powodujące wzrost kosztów obsługi długu;
  • wzrost wydatków na wynagrodzenia;
  • długotrwały i kosztowny proces likwidacji samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej;
  • wspieranie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej poprzez udzielanie pożyczek, które nie były później spłacane;
  • niską ściągalność zaległości podatkowych;
  • niepodnoszenie wysokości stawek podatków lokalnych”2.
 
Oprócz danych, które pozyskano w toku kontroli, NIK uzyskała także informacje o przyczynach pogorszenia się sytuacji finansowej od 43 jst nieobjętych przedmiotową kontrolą, a realizujących programy naprawcze. 
 
[...]
 
Sylwia Mosur-Blezel
główny specjalista w instytucji współfinansującej projekty unijne i środowiskowe; odznaczona przez Prezydenta RP brązowym medalem za długoletnią służbę 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne