Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Odroczenie obowiązkowej...

02 Lipiec 2018 
Na stronie legislacja.rcl.gov.pl pojawiła się informacja o projekcie ustawy zmieniającej...

Podsumowanie półrocza...

02 Lipiec 2018 
Z raportu przygotowanego przez serwis Pressinfo.pl, w którym podsumowane zostały...

Dotacja na drogi

02 Lipiec 2018 
Premier Mateusz Morawiecki 11 czerwca poinformował, że rząd przekazał dodatkowe 500 mln...

Zasada proporcjonalności

Data publikacji: 02-07-2018 Autor: Marta Pasztaleniec, Piotr Trębicki

Choć zasada proporcjonalności obowiązuje od wielu lat, to nieustanna obecność tej kwestii w orzecznictwie KIO wskazuje, że stosowanie tej zasady jest nadal wyzwaniem zarówno dla zamawiających, jak i dla wykonawców.

Przy określaniu warunków udziału wykonawców w postępowaniu przed zamawiającym stoi trudne zadanie polegające na konieczności zachowania równowagi między własnym interesem w uzyskaniu rękojmi należytego wykonania zamówienia a interesem potencjalnych wykonawców, którzy mogliby zostać wyeliminowani z udziału w postępowaniu przez wprowadzenie nadmiernych wymagań. Motywacją do zachowania tej równowagi ma być obowiązująca w zamówieniach publicznych zasada proporcjonalności.

 
Źródła europejskie
 
Zasada proporcjonalności jest jedną z naczelnych zasad, których konieczność przestrzegania wyrażono w motywie 1 preambuły do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych. W motywie tym wskazano, że udzielanie zamówień publicznych przez instytucje państw członkowskich musi być zgodne z zasadami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: Traktat), w szczególności z zasadą swobodnego przepływu towarów, swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług, a także z zasadami, które się z nich wywodzą, takimi jak: zasada równego traktowania, zasada niedyskryminacji, zasada wzajemnego uznawania, zasada proporcjonalności oraz zasada przejrzystości. Ustawodawca unijny podkreślił tym samym naczelne zasady postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, które w istocie zmierzają do zapewnienia transparentności postępowania oraz jego konkurencyjności i dopuszczenia szerokiego zakresu wykonawców do udziału w nim, a także transgraniczności czy szerzej – paneuropejskości zamówień publicznych. 
 
W art. 18 ust. 1 dyrektywy wprost wskazano, że instytucje zamawiające zapewniają równe i niedyskryminacyjne traktowanie wykonawców, a także działają w sposób przejrzysty oraz właś­nie w sposób proporcjonalny.
 
Sama dyrektywa nie podpowiada jednak, jak należy interpretować wyrażenie „proporcjonalny”. Dlatego zasada proporcjonalności doczekała się bogatego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: Trybunał). Jednym z zasadniczych orzeczeń w tej materii jest wyrok z 16 września 1999 r., Komisja Wspólnot Europejskich p. Królestwu Hiszpanii (C-414/97), w którym Trybunał wskazał, że ocena w zakresie tego, czy podjęte środki są zgodne z Traktatem, wymaga tzw. testu proporcjonalności polegającego na weryfikacji, czy działania są adekwatne i konieczne do osiągnięcia wybranego celu. W wyroku z 10 grudnia 2002 r. w sprawie The Queen p. Secretary of State for Health, ex parte British American Tobacco (C-491/01) Trybunał wskazał, że poszanowanie zasady proporcjonalności wymaga odpowiedzi na pytania: 
 
1. Czy przyjmowany środek jest właściwy dla osiągnięcia zakładanego celu i nadaje się do jego realizacji? 
2. Czy środek nie wykracza poza to, co niezbędne, a tym samym czy nie jest nadmierny, oraz czy inne środki byłyby wystarczające do osiągnięcia planowanego celu?
 
Pytania te każdy zamawiający powinien stawiać sobie przy określaniu warunków udziału w postępowaniu, a odpowiedź na nie pozwala na ustalenie, czy zasada proporcjonalności jest zachowana.
 
Zmiany przepisów dotyczących zasady proporcjonalności
 
Trybunał od lat prezentuje utrwalone stanowisko, w świetle którego „proporcjonalny” należy rozumieć jako „zachowujący właściwą proporcję” oraz „nienadmierny”. Dlatego według Trybunału naruszeniem będzie żądanie przez zamawiającego wykazania przez wykonawców określonego doświadczenia, jeśli nie jest ono niezbędne dla oceny zdolności wykonawcy do wykonania zamówienia (zob. wyrok z 27 października 2005 r. w sprawie Contse SA p. Instituto Nacional de Gestión Sanitaria, C-234/03). Ograniczenie konkurencyjności może nastąpić tylko w stopniu jak najmniejszym i jedynie niezbędnym dla osiągnięcia celów zamawiającego (zob. wyrok z 23 grudnia 2009 r. w sprawie Serrantoni Srl i Consorzio stabile edili Scrl p. Comune di Milano, C-376/08).
 
Zwrócić należy także uwagę na orzeczenie Trybunału z 4 grudnia 2003 r. w sprawie EVN AG and Wienstrom GmbH p. Republik Öste­rreich (C-448/01), w którym wskazano, że postawienie zbyt wygórowanego warunku udziału w postępowaniu może faworyzować duże przedsiębiorstwa, dyskryminując mniejszych dostawców, którzy mogliby z powodzeniem wykonać zamówienie. 
 
[...]
 
Marta Pasztaleniec
radca prawny w Kancelarii CZUBLUN TRĘBICKI
 
Piotr Trębicki
radca prawny, partner w Kancelarii CZUBLUN TRĘBICKI 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2012 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne