Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Modyfikacje systemu...

31 Grudzień 2020 
Od 14 grudnia ub.r. zamawiający i wykonawcy mogą korzystać ze zmienionego systemu do...

Kanał przez Mierzeję Wiślaną

31 Grudzień 2020 
Budową drugiego etapu budowy kanału żeglugowego przez Mierzeję Wiślaną, drogi wodnej z...

Fundusz Inwestycji Lokalnych

31 Grudzień 2020 
Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych – czyli program bezzwrotnego wsparcia dla...

Gwarancja zapłaty

Data publikacji: 29-01-2018 Autor: Sylwia Mosur-Blezel
Tagi:    siwz   gwarancja   roboty budowlane

Czy narzędzie przewidziane w kodeksie cywilnym, którego celem jest zabezpieczenie zapłaty wynagrodzenia należnego wykonawcy, ma zastosowanie w zamówieniach publicznych?

Wielokrotnie na łamach miesięcznika wskazuje się, że do umów w sprawach zamówień publicznych stosuje się przepisy ustawy Kodeks cywilny (dalej: kc), o ile sama ustawa Prawo zamówień publicznych nie reguluje inaczej konkretnych sytuacji. Wynika to wprost z treści art. 139 ust. 1 pzp.

W przypadku wykonywania robót budowlanych kc przewiduje możliwość żądania od inwestora przez wykonawcę tych robót tzw. gwarancji zapłaty za roboty budowlane. Przepisy pzp nie wyłączają możliwości żądania takiej gwarancji przy realizacji robót budowlanych zlecanych w trybie zamówień publicznych.


Artykuł 6491 § 1 kc, wskazujący możliwość udzielenia gwarancji zapłaty za roboty budowlane, obowiązuje od 16 kwietnia 2010 r., kiedy weszła w życie ustawa z 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny. Jednak sama instytucja gwarancji zapłaty za roboty budowlane jest normą starszą – wskazana nowelizacja kc uchyliła dotychczas obowiązującą ustawę z 9 lipca 2003 r. o gwarancji zapłaty za roboty budowlane, a nowo dodane przepisy kc zastąpiły tę ustawę.

Cel gwarancji zapłaty

Celem omawianej gwarancji jest zabezpieczenie terminowej zapłaty przez zamawiającego (inwestora) umówionego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych przez wykonawcę (generalnego wykonawcę). Uprawnienie wykonawcy, polegające na możliwości żądania od zamawiającego gwarancji zapłaty za roboty budowlane, nie może zostać ograniczone przez tego zamawiającego przez np. zapisy siwz lub zapisy umowy o roboty budowlane wyłączające lub zawężające stosowanie przepisów prawa dotyczących tej gwarancji. Wynika to z konieczności ochrony wykonawcy przed narzuceniem przez inwestora niekorzystnych dla niego postanowień umownych. Zakaz ten nie tylko dotyczy bezpośrednich wyłączeń umownych, ale obejmuje także wszelkie postanowienia kontraktowe pośrednio ograniczające uprawnienie wykonawcy do żądania udzielenia gwarancji zapłaty. Zastosowane w umowach postanowienia o braku możliwości żądania przez wykonawcę gwarancji zapłaty są z mocy prawa nieważne, a odstąpienie inwestora od umowy w przypadku otrzymania od wykonawcy żądania przedstawienia gwarancji zapłaty jest bezskuteczne (zob. art. 6492 kc).

Zatem gwarancja zapłaty za roboty budowlane jest narzędziem chroniącym wykonawcę nie tylko przed uchylaniem się przez zamawiającego od zapłaty wynagrodzenia przysługującego temu wykonawcy, ale także przed nieterminowym otrzymaniem zapłaty. Terminowość otrzymania należnego wynagrodzenia, szczególnie przy kontraktach o dużych wartościach, może nawet wpływać na możliwość dalszego prowadzenia działalności przez wykonawcę. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 26 marca 2014 r. (I ACa 24/14): „(…) z uwagi na szeroki rozmiar świadczenia nadmierna zwłoka inwestora doprowadzić może do upadłości wykonawcy lub podwykonawców”.

Forma i koszty udzielenia gwarancji zapłaty

Kodeks cywilny w art. 6491 § 2 wskazuje cztery możliwe formy, w jakich może zostać przedstawiona gwarancja zapłaty. Są to: gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa, akredytywa bankowa i poręczenie banku udzielone na zlecenie inwestora. To inwestor (zamawiający) decyduje o formie, w jakiej udzieli przedmiotowej gwarancji. Żądanie wykonawcy o udzielenie gwarancji zapłaty w danej formie nie jest dla inwestora wiążące. Gwarancja zapłaty opiewa na roszczenia przysługujące wykonawcy nie tylko z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy, ale również z tytułu robót dodatkowych lub robót koniecznych do wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora.

Przepisy kc nie precyzują warunków, jakie powinna spełniać gwarancja zapłaty, w związku z tym treść takiej gwarancji może mieć dowolny kształt, respektujący jednak wymogi określone w innych przepisach, właściwych dla danej formy gwarancji (np. prawo bankowe). W cytowanym wyżej wyroku z 26 marca 2014 r. (I ACa 24/14) Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę na istotną kwestię: treść art. 6491 kc nie wskazuje warunków, jakim musi odpowiadać żądana przez wykonawcę gwarancja zapłaty za roboty budowlane. Wobec tego to wykonawca, jeżeli chce, aby żądana gwarancja odpowiadała określonym wymogom, musi je wskazać na piśmie. Jak pokazuje praktyka, brak ustawowego doszczegółowienia treści gwarancji zapłaty bywa źródłem sporów między inwestorem a wykonawcą, może się bowiem zdarzyć, że treść takiej gwarancji będzie zawierała obwarowania niemożliwe do spełnienia przez wykonawcę, chcącego zrealizować posiadaną gwarancję. Przykładem takiej niedozwolonej klauzuli jest uzależnienie zapłaty od potwierdzenia zakresu wykonanych robót przez niezależnego inspektora nadzoru. W takim przypadku formalnie gwarancja istnieje, ale w praktyce nie jest możliwa do wyegzekwowania przez wykonawcę.

W kc wskazuje się także, kto ponosi koszty pozyskania dokumentu gwarancji zapłaty: są to obie strony gwarancji, czyli zamawiający i wykonawca (albo generalny wykonawca i podwykonawca, o czym będzie mowa w dalszej części artykułu), którzy po połowie ponoszą udokumentowane koszty (zob. art. 6491 § 3 kc).


Reguła ta w pewien sposób dyscyplinuje strony umowy o roboty budowlane, bowiem gwarancja zapłaty nie staje się narzędziem bezpodstawnego dokuczania przez jedną ze stron drugiej stronie, co mogłoby mieć miejsce w przypadku, gdyby tylko jedna strona umowy ponosiła koszty uzyskania przedmiotowego dokumentu.


Przepisy kc nie precyzują okresu obowiązywania (terminu ważności) gwarancji zapłaty za roboty budowlane. Wydaje się jednak, że termin ten powinien odpowiadać co najmniej przewidywanemu umownemu terminowi ostatniej zapłaty za realizowane roboty.

[...]

Sylwia Mosur-Blezel
główny specjalista w instytucji współfinansującej projekty unijne i środowiskowe; odznaczona przez Prezydenta RP brązowym medalem za długoletnią służbę

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

Spis treści Numer niedostępny Zamów prenumeratę

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne