Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Konsultacje społeczne

27 Lipiec 2018 
Komisja Europejska prowadzi obecnie drugą rundę konsultacji dotyczących nowych...

Standardy usług i danych

27 Lipiec 2018 
Ministerstwo Cyfryzacji wraz z Urzędem Zamówień Publicznych przy współpracy wykonawcy...

Odsunięcie w czasie obowiązku...

27 Lipiec 2018 
20 lipca 2018 r. Sejm RP uchwalił ustawę zmieniającą ustawę Prawo zamówień publicznych...

Istotna część składowa ceny

Data publikacji: 29-01-2018 Autor: Włodzimierz Dzierżanowski
Tagi:    siwz
Autor: Rys. B. Brosz

Zaniżenie przez wykonawcę wartości składnika cenowego, nieskutkujące zaniżeniem całej ceny, nie jest podstawą do odrzucenia oferty w myśl art. 89 ust. 1 pkt 4 pzp, ale może ujawnić inne niż związane z zaniżoną ceną przesłanki jej odrzucenia.

Artykuł 90 ust. 1 pzp stanowi, że jeżeli zaoferowana cena lub jej istotne części składowe wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny.

Jednocześnie w myśl art. 89 ust. 1 pkt 4 zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera ona rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia. Przesłanką odrzucenia oferty ze względu na nieadekwatną (rażąco niską) cenę może być więc wyłącznie zaniżenie ceny całkowitej. Nie może nią być natomiast zaniżenie (nawet rażące) ceny w jej istotnej części składowej. Skoro jednak ustawodawca nakazał zamawiającemu badać, czy istotne części składowe ceny nie są zaniżone w rażący sposób, to taki obowiązek musi mieć jakiś cel. W niniejszym artykule autor wyjaśni, jaki jest to cel, a także jakie mogą być skutki prowadzonych wyjaśnień i kiedy powstaje obowiązek wdrożenia procedury wyjaśniającej.

Definicja istotnej części składowej

Warto zacząć od ustalenia, co oznacza pojęcie „istotna część składowa”. Z językowej wykładni przepisu wynika, że chodzi o istotną część składową ceny, nie zaś istotną część składową zamówienia. W praktyce istotna część ceny zapewne będzie stanowić wynagrodzenie za istotny składnik zamówienia, jednak obowiązek badania odniesiono w przepisie do składnika cenowego, nie zaś rzeczowego (po ustaleniu jego istotności). Powstaje więc pierwsza wątpliwość: czy w przypadku, gdy cena nie ma części składowych, tylko wyrażana jest jedną łączną kwotą (ceną ryczałtową), a w przedmiocie zamówienia z łatwością można wyodrębnić wyraźne, odrębne części składowe – z których jedne są ważniejsze, inne zaś mniej ważne – może dojść do zastosowania przepisu, tj. wyjaśnienia istotnych części składowych ceny? W ocenie autora – nie. Nie sposób bowiem żądać wyjaśnień dotyczących czegoś, czego oferta nie zawiera (i zawierać nie musi). Nie oznacza to, że w ofercie z ceną ryczałtową nie można oceniać, czy prawidłowo wyceniono składniki zamówienia. Jest to jednak wyjaśnianie ceny oferty przez badanie cen jej składników, a nie wyjaśnienie części składowej ceny. Takich części bowiem cena ryczałtowa nie zawiera. Choć nie zawsze tak jest. Praktyka (trudno zrozumiała, ale niestety powszechna) wskazuje bowiem, że zamawiający, określając w siwz ryczałtowy charakter wynagrodzenia, żądają jednocześ­nie złożenia kosztorysów (najczęściej uproszczonych). Tłumaczą to często chęcią uzyskania wiedzy o prawidłowości wyceny oferty i możliwości ustalenia zasad rozliczenia, w sytuacji gdyby przedmiot zamówienia nie został wykonany w całości. W takiej sytuacji cena co prawda jest ceną niezmienną, ale jej części składowe są znane. I wówczas badaniu podlega także ich poziom, jeśli są one istotne.

Ustawodawca nie wyjaśnia znaczenia zwrotu „istotna część składowa”, a więc powstaje pytanie, czy należy brać pod uwagę jego językowe rozumienie, czy może to kompetencją zamawiającego jest wskazanie, jaka część składowa będzie uznana za istotną, czy też może jest jakiś inny klucz oceny istotności składników cenowych.

Najwłaściwszy wydaje się pogląd, zgodnie z którym istotna część składowa ceny to część, która w znacznym stopniu, bardziej niż pozostałe składniki, przyczynia się do powstawania kosztów po stronie wykonawcy. „Istotna część składowa” to nie ta część, która jest „znacząca”, „duża”, lecz ta, która powinna być znacząca lub duża, a nie jest tak znacząca, jak być powinna, gdyż prawdopodobnie została zaniżona. Nie ma przy tym wyraźnie zakreślonej granicy, jak znaczny udział w całości ceny powinna mieć określona część składowa, by mogła zostać uznana za istotną. W przypadku kilku części składowych wielkość jednej z nich – dla uznania jej za istotną – musi być znacznie wyższa niż w przypadku kilkuset części składowych. Wówczas nawet jedno- czy dwu- procentowy udział danej części w całości ceny wskazuje na jej znaczący wkład w cenę całkowitą.
 
Ustawodawca nie daje jednoznacznej wskazówki, czy za istotną część składową ceny można uznać ten składnik, który nie jest co prawda szczególnie znaczący ze względu na udział w cenie całkowitej, ale jest odrębnie wyceniony, oraz (co najważniejsze) wypłacany wykonawcy w odrębnym czasie za wyodrębniony składnik zamówienia, realizowany w innym terminie niż pozostałe składniki. Np. cena za utrzymanie/serwisowanie urządzeń versus cena za ich nabycie. Wydaje się, że ze względu na fakt, iż jest to cena za dwa różne świadczenia częściowe w rozumieniu art. 450 ustawy Kodeks cywilny (dalej: kc), to każdy z jej składników może być uznany za jej istotną część składową, niezależnie od proporcji w stosunku do całości ceny. Każdy składnik rzutuje bowiem na realność wykonania elementu podzielnego i rozliczanego odrębnie świadczenia zawartego w ofercie.

Wskazanie przez zamawiającego konkretnego składnika

Kolejne zagadnienie do rozstrzygnięcia sprowadza się do pytania, czy zamawiający może wskazać w siwz ten spośród składników oferty (znaczących), którego wycena będzie oceniana jako istotny składnik ceny i weryfikowana pod kątem jej adekwatności do wartości świadczenia, za które została zaproponowana. Nie ma w ustawie przepisu, który by tego zabraniał. Wówczas to nie ocena post factum, oparta na kategoriach ekonomicznych, ale uprzednia ocena zamawiającego przesądzi, jakie składniki cenowe są szczególnie ważne (stanowią istotną część składową ceny). Wydaje się jednak, że istnieje ryzyko, iż przesądzenie przez zamawiającego, który składnik ceny jest ważniejszy od pozostałych, jeszcze przed weryfikacją wyceny wykonawcy, miałoby charakter sztuczny i prowadziłoby do zbędnego samoograniczenia się w wyjaśnieniu realnego charakteru ceny.

[...]

Włodzimierz Dzierżanowski
prezes zarządu Grupy Doradczej Sienna; w latach 2002–2005 wiceprezes Urzędu Zamówień Publicznych

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

Spis treści Numer niedostępny Zamów prenumeratę

All rights reserved © 2012 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne