Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Radiotelefony dla SW

22 Lipiec 2020 
Służba Więzienna (SW) planuje zakup 1241 sztuk radiotelefonów przenośnych wraz z...

Funduszowy pakiet...

22 Lipiec 2020 
Podmioty korzystające z projektów współfinansowanych ze środków unijnych, których...

Tarcza 4.0

22 Lipiec 2020 
Ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych...

Etyka w zamówieniach publicznych

Data publikacji: 15-01-2018 Autor: Marcin Piątek

Sformalizowane zasady udzielania zamówień publicznych stanowią często zaporę przed niepraworządnymi zachowaniami. Uczciwości nie da się jednak w pełni uregulować za pomocą przepisów prawa.

Obserwując sytuację na rynku zamówień publicznych, zwłaszcza po kontrolach zewnętrznych (w tym CBA), można zauważyć, że zamawiającym zdarza się prowadzić postępowania o zamówienia publiczne „na skróty”. W niniejszym artykule zostaną omówione związane z tym zagrożenia.

Obowiązki urzędnika samorządowego

W myśl zapisów ustawy o pracownikach samorządowych (dalej: uops) do podstawowych obowiązków urzędnika należy dbanie o wykonywanie zadań publicznych oraz o środki publiczne. Zgodnie z art. 24 ust. 2 oraz art. 25 ust. 1 uops urzędnik samorządowy zobowiązany jest m.in. do tego, by:

 

  • przestrzegać przepisów prawa;
  • wykonywać zadania sumiennie, sprawnie i bezstronnie;
  • zachowywać się z godnością w miejscu pracy i poza nim;
  • dochowywać tajemnicy ustawowo chronionej;
  • zachowywać się z uprzejmością i życzliwością w kontaktach z obywatelami, zwierzchnikami, podwładnymi oraz współpracownikami;
  • stale podnosić umiejętności i kwalifikacje zawodowe.


Jednocześnie – jak wynika z art. 25 ust. 2 tej ustawy – jeżeli pracownik samorządowy jest przekonany, że polecenie, które otrzymał w pracy, jest niezgodne z prawem albo nosi znamiona pomyłki, to jest on zobowiązany poinformować o tym na piśmie swojego bezpośredniego przełożonego. W przypadku pisemnego potwierdzenia polecenia pracownik jest zobowiązany je wykonać, zawiadamiając jednocześnie kierownika jednostki, w której jest zatrudniony.

Przepis ten powinien zabezpieczyć – i w większości przypadków zabezpiecza – prawidłowe wykonywanie czynności zawodowych przez urzędnika. Należy jednak pamiętać, że zdarzają się sytuacje, które nie są wcale odosobnione, iż pracownik wykonujący polecenia przełożonego, nawet jeśli się z nimi nie zgadza i ma istotne wątpliwości co do legalności ich realizacji, nie rozważa w ogóle możliwości przedstawienia jakichkolwiek uwag przełożonemu lub zgłoszenia sprawy kierownikowi jednostki. Jest to w wielu sytuacjach spowodowane istniejącymi uwarunkowaniami lokalnego środowiska samorządowego i specyfiką funkcjonowania danego urzędu, gdzie np. kadra kierownicza (niezależnie od szczebla) petryfikuje określony rodzaj zachowań utrzymujących określony status quo w pracy. Tak zbudowany system jest mniej lub bardziej korzystny dla jego uczestników, aczkolwiek gwarantuje im pewność zatrudnienia. Natomiast jakakolwiek niesubordynacja pracownika w ramach istniejącej struktury zawodowej zależności często może być pretekstem do pozbycia się go z urzędu. Dlatego urzędnicy, z uwagi na możliwość wystąpienia takiej sytuacji, starają się zachować osiągnięty poziom statusu zawodowego, omijać jakiekolwiek meandry w pracy. W tym celu robią wszystko, aby nie wzbudzać jakichkolwiek podejrzeń przełożonych, w tym co do swojej lojalności wobec nich czy urzędu. W grę wchodzi również często głębokie poczucie wdzięczności urzędników, wynikające z otrzymania możliwości pracy w danym urzędzie. Wówczas formalne obowiązki urzędnika samorządowego mogą podlegać instrumentalizacji na podstawie błędnie interpretowanego konformizmu w relacji podwładny – przełożony.

Problem lojalności zawodowej

Zwyczajowo przyjmuje się w życiu zawodowym, że jednym z wyznaczników etycznego postępowania każdego pracownika jest jego przyzwoite zachowanie w pracy. Zgodnie z definicją słownikową przyzwoity to postępujący zgodnie z normami moralnymi i obyczajami1. Jako synonimów przyzwoitości używa się również innych pojęć, które doprecyzowują to określenie, takich jak: porządność, uczciwość, solidność. Bez wątpienia urzędnik samorządowy powinien przyzwoicie – tj. w sposób jak najlepszy i zgodnie z prawem – wypełniać swoje obowiązki służbowe, czuć się odpowiedzialny za merytoryczną i wizerunkową stronę funkcjonowania urzędu oraz utożsamiać się ze swoim miejscem pracy. W ramach wypełniania swoich obowiązków służbowych jest on zobowiązany do lojalności wobec swoich przełożonych oraz urzędu w granicach obowiązującego prawa.

Zgodnie z definicją wyraz „lojalny” oznacza „uczciwy i rzetelny w stosunkach z ludźmi; praworządny, prawomyślny”2.

Nierzadko jednak poczucie obowiązku pracownika wobec przełożonego w zakresie wykonywanych zadań zawodowych staje się kłopotliwe w przypadku, gdy przełożony inaczej definiuje lojalność lub myli ją ze swego rodzaju zależnością czy nawet poddaństwem, stosując różnego rodzaju wysublimowane środki perswazji czy też wprost nakazując wykonywanie pewnych czynności. Gdy granice tejże lojalności są naginane czy wręcz łamane, urzędnik nie powinien ze strachu (np. o miejsce pracy czy komfort pracy) zgadzać się na taki stan rzeczy. W takiej sytuacji – zgodnie z art. 25 ust. 3 uops – pracownik samorządowy nie powinien wykonać polecenia przełożonego, jeśli jest przekonany, że prowadzi ono do popełnienia przestępstwa, wykroczenia lub grozi niepowetowanymi stratami; o wszystkim powinien być poinformowany kierownik jednostki (art. 25 ust. 2 uops).

[...]

Marcin Piątek
pracownik w jednostce sektora finansów publicznych

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

Spis treści Numer niedostępny Zamów prenumeratę

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne