Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

PPP i dofinansowanie UE

26 Luty 2020 
Spalarnie odpadów, które mają powstać w Gdańsku i Olsztynie w formule PPP, realizowane...

Prace konserwatorskie w...

26 Luty 2020 
Muzeum Auschwitz ogłosiło przetarg w celu wyłonienia wykonawcy prac konserwatorskich...

100 obwodnic w 10 lat

26 Luty 2020 
14 lutego rozpoczęły się konsultacje publiczne dotyczące projektu programu budowy 100...

Ochrona sygnalistów

Data publikacji: 15-01-2018 Autor: Zbigniew Raczkiewicz

Omawiamy wyniki studium przygotowanego na zlecenie Komisji Europejskiej, w ramach którego oszacowano korzyści ekonomiczne płynące z ochrony sygnalistów w zamówieniach publicznych.


Parę miesięcy temu Komisja Europejska opublikowała przygotowane na jej zlecenie studium, zatytułowane Szacunek korzyści ekonomicznych wynikających z ochrony whistleblower w ramach zamówień publicznych1 (dalej: Studium). Jak sama nazwa wskazuje, w ramach Studium podejmowana jest problematyka zysków i kosztów związanych z ochroną tzw. whistleblowers, czyli informatorów – osób informujących o domniemanych nieprawidłowościach w ramach procesu udzielania zamówień publicznych – zwanych w Polsce sygnalistami.


Po stronie korzyści ekonomicznych od razu należy dostrzec, że sama działalność sygnalistów stanowi dodatkowy mechanizm kontroli zamówień publicznych, zapobiegający korupcji i nepotyzmowi lub zwalczający je oraz przyczyniający się do bardziej przejrzystego i uczciwego udzielania zamówień publicznych. W tym kontekście trzeba również wskazać na potencjalne oszczędności generowane dzięki możliwości odzyskania sprzeniewierzonych funduszy publicznych za sprawą informacji otrzymanych od sygnalistów2.


Na wstępie warto nadmienić, że zwalczanie korupcji jest jednym z priorytetów Unii Europejskiej. Szacuje się bowiem, że w skali rocznej kwota strat, jakie w UE są ponoszone z powodu korupcji, wynosi 120 mld euro, co stanowi 1% PKB UE. Nie da się przy tym ukryć, że zamówienia publiczne są jednym z najbardziej narażonych na korupcję obszarów działalności administracji publicznej.

Po stronie kosztów mamy do czynienia z wydatkami związanymi z wprowadzeniem oraz późniejszym utrzymaniem systemu ochrony sygnalistów. Część Studium poświęcona kosztom bazuje na doświadczeniach siedmiu państw członkowskich UE – Francji, Irlandii, Królestwa Niderlandów, Rumunii, Słowacji, UK oraz Włoch – które wprowadziły już do swoich krajowych porządków prawnych uregulowania dotyczące ochrony sygnalistów (w większości nastąpiło to w ciągu ostatnich kilku lat, z wyjątkiem Rumunii – 2004 r. – i UK – 1998). Trzeba również mieć na uwadze, że ochrona dotyczy zarówno sygnalistów z sektora publicznego, jak i prywatnego, z wyjątkiem Włoch, gdzie ochroną objęci są wyłącznie sygnaliści pracujący w sektorze publicznym.

Poziom ochrony sygnalistów zależy od państwa. W przypadku Irlandii, Królestwa Niderlandów, Rumunii i UK jest on całościowy, a w przypadku Francji, Słowacji i Włoch – częściowy.


Tytułem wstępu warto także dodać, że na świecie znacząca część oszustw jest ujawniana właśnie dzięki działalności sygnalistów. Zgodnie z danymi zawartymi w Global Fraud Report 44% wszystkich oszustów, w skali globalnej, w latach 2016–2017 zostało ujawnionych przez sygnalistów. Przy czym w UK wskaźnik ten wynosił 50%, a w przypadku Włoch – 53%. Nawet jeśli Global Fraud Report odnosi się do oszustw w sektorze prywatnym, to można śmiało założyć, że w sektorze publicznym otrzymamy podobne rezultaty.

Najważniejsze wyniki Studium

Studium wykazuje jednoznacznie, że korzyści płynące z posiadania systemu ochrony sygnalistów wielokrotnie przewyższają koszty związane z jego utworzeniem i późniejszym utrzymaniem. Przykładowo: w przypadku Królestwa Niderlandów stosunek korzyści do kosztów wynosi albo 36:1 albo 22:1, w zależności od tego, czy spojrzymy na optymistyczny, czy też na pesymistyczny wariant szacunku korzyści ekonomicznych i kosztów. Oznacza to, że każde 1 euro zainwestowane w ten system przyniesie – w najlepszym wypadku – 36 euro bądź – w najgorszym – 22 euro odzyskanych pieniędzy publicznych. Wskazane kwoty zostały oszacowane przez autorów Studium na bazie analiz ekonomicznych, dostępnych danych i statystyk. Szczegółowe wyniki tych analiz zaprezentowano w tabeli.

Wartości przedstawione w tabeli wskazują jednoznacznie, że wprowadzenie systemu ochrony sygnalistów może przygnieść – w globalnej skali gospodarki narodowej – olbrzymie korzyści finansowe. Co więcej, korzyści te są widoczne niezależnie od poziomu rozwoju państwa członkowskiego UE. Wyniki te korelują w wynikami innego studium, przeprowadzonego niemal 10 lat temu w Stanach Zjednoczonych. Zgodnie z tamtym opracowaniem każdy dolar zainwestowany w ochronę sygnalistów przynosił od 14 dolarów (wariant pesymistyczny) do 53 dolarów (wariant optymistyczny) korzyści finansowych dla budżetu państwa, przy średniej 33 dolary3.

Aspekt korzyści ekonomicznych

Korzyści finansowe wynikające ze stworzenia systemu ochrony sygnalistów zostały oszacowane w ramach Studium dla każdego państwa członkowskiego UE na bazie trzech kluczowych elementów:

 

  • wielkości gospodarki narodowej (PKB);
  • wartości udzielanych zamówień publicznych;
  • poziomu korupcji.


[...]

Zbigniew Raczkiewicz
kierownik sektora przetargów Urzędu Publikacji Unii Europejskiej; doktor nauk ekonomicznych specjalizujący się w problematyce zamówień publicznych

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

Spis treści Numer niedostępny Zamów prenumeratę

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne