Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Modernizacja dróg łączących...

31 Grudzień 2019 
O blisko 12 mln euro wzrosną inwestycje w infrastrukturę drogową na polsko-słowackim...

Zamówienia z branży IT dla...

31 Grudzień 2019 
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który ma ponad 24 mln klientów, ma też największy system...

Centrum Usług Społecznych

31 Grudzień 2019 
Usługi społeczne są ważnym obszarem inwestycji finansowanych z Funduszy Europejskich.

Przesłanki zatrzymania wadium

Data publikacji: 11-01-2018 Autor: Michał Zastrzeżyński, Jarosław Rokicki
Tagi:    wadium   zatrzymanie wadium
Autor: Rys. B. Brosz

Wskutek nowelizacji z czerwca 2016 r. zmieniły się regulacje wskazujące, w jakich sytuacjach zamawiający może zatrzymać wadium składane przez wykonawcę w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Instytucja zatrzymania wadium, szczególnie na podstawie art. 46 ust. 4a ustawy Prawo zamówień publicznych, była poddawana wielokrotnie szerokiej analizie w literaturze przedmiotu. Choć zasadniczym celem ustawy z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych było dostosowanie przepisów krajowych do obowiązków wynikających z dyrektyw Unii Europejskiej, elektronizacja procesu udzielania zamówień publicznych oraz przyśpieszenie procedury na etapie badania i oceny ofert, to jednak nowelizacja ta wprowadziła także zmiany w zakresie przesłanek zatrzymania wadium, a już z pewnością materia ta wymaga w kontekście zmienionych przepisów ponownej analizy w odniesieniu do dotychczas głoszonych tez.

Przesłanki zatrzymania wadium zostały określone w art. 46 ust. 4a oraz ust. 5 pzp. Z uwagi na to, że art. 46 ust. 5 pzp w wyniku nowelizacji z czerwca 2016 r. nie uległ zmianie, a także jego treść nie wzbudza większych kontrowersji, toteż przedmiotem niniejszego artykułu będzie analiza przesłanki, o której mowa w art. 46 ust. 4a pzp.

Zasady obowiązujące przed nowelizacją

Zgodnie z brzmieniem art. 46 ust. 4a pzp sprzed nowelizacji zamawiający zatrzymywał wadium wraz z odsetkami, jeżeli wykonawca w odpowiedzi na  wezwanie, o którym mowa w art. 26 ust. 3, z przyczyn leżących po jego stronie, nie złożył dokumentów lub oświadczeń, o których mowa w art. 25 ust. 1, pełnomocnictw, listy podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 5, lub informacji o tym, że nie należy do grupy kapitałowej, lub nie wyraził zgody na poprawienie omyłki, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3, co powodowało brak możliwości wybrania oferty złożonej przez wykonawcę jako najkorzystniejszej.

W literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie wykształciły się dwie linie interpretacyjne odnoszące się do wskazanego przepisu. Jedna z nich głosiła, że tylko fizyczne nieuzupełnienie dokumentów lub oświadczeń powinno skutkować zatrzymaniem wadium, natomiast złożenie dokumentów w sposób błędny co do formy lub treści czy też złożenie dokumentów, które nie potwierdzają spełniania warunków udziału w postępowaniu lub braku podstaw do wykluczenia, nie powinno skutkować zatrzymaniem wadium. Linia ta wskazywała, że obowiązek wynikający z art. 46 ust. 4a pzp materializował się jedynie przy całkowitej bierności wykonawcy. Zwolennicy tej interpretacji kierowali się wykładnią celowościową przepisu. Taką interpretację przyjął m.in. Sąd Najwyższy (dalej: SN) w wyroku z 22 listopada 2012 r.

 

  • Wyrok SN z 22 listopada 2012 r. (II CSK 448/12)


„W każdym wypadku podlegają zatem badaniu przyczyny niewykonania wezwania, bowiem obowiązek zatrzymania wadium przez zamawiającego nie zachodzi w przypadku, gdy niewykonanie wezwania było następstwem okoliczności, na które wykonawca nie miał i nie mógł mieć wpływu. Interpretacja tego przepisu wymaga uwzględnienia jego celu, a zatem powinien być stosowany wyłącznie w celu zapobiegania zmowom wykonawców. Do przyjęcia zawinienia wykonawcy konieczna jest zatem jego całkowita bierność, umyślność i celowość oraz nasilenie złej woli w niepodporządkowaniu się wezwaniu zamawiającego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 lipca 2011 r., II CSK 675/10, niepubl., przyjęcie odmiennego stanowiska i uznanie, że do zatrzymania wadium może dojść w każdej sytuacji, gdy wykonawca nie wypełni należycie wezwania zamawiającego, stwarza pole do nadużyć ze strony zamawiającego i możliwe staje się wykorzystanie instytucji wadium jako sposobu nienależytego przysporzenia. W konsekwencji uznać należy, że zatrzymanie wadium na podstawie art. 46 ust. 4a będzie uzasadniało tylko zawinione działanie wykonawcy polegające na celowym i umyślnym niewykonaniu wezwania zamawiającego do złożenia dokumentów i oświadczeń”.

Druga linia interpretacyjna – bardziej restrykcyjna dla wykonawców – głosiła, że każde uchybienie w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia, w tym złożenie dokumentów, które co do formy są prawidłowe, ale nie potwierdzają spełniania warunków udziału w postępowaniu lub braku podstaw do wykluczenia, powinno skutkować zatrzymaniem wadium. Innymi słowy, jakiekolwiek uchybienie w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia skutkuje zatrzymaniem wadium. Takie stanowisko przyjął SN m.in. w postanowieniu z 27 listopada 2014 r. (IV CSK 115/14), w którym stwierdził: „Zwrot wadium jest bowiem możliwy tylko wtedy, gdy ustalone zostanie, że wykonawcy nie można postawić zarzutu jakiegokolwiek zaniedbania przewidzianego w art. 46 ust. 4a P.z.p.”

[...]

Michał Zastrzeżyński
naczelnik Wydziału Zamówień Publicznych w Urzędzie Miejskim w Sosnowcu

Jarosław Rokicki
adiunkt na Wydziale Administracji i Prawa WSH w Sosnowcu; kierownik Biura Koordynacji Zamówień Publicznych i Opinii Prawnych w Urzędzie Miejskim w Dąbrowie Górniczej

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

Spis treści Numer niedostępny Zamów prenumeratę

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne