Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Ochrona zabytków w...

02 Wrzesień 2020 
Ponad 4 mln zł przeznaczył samorząd województwa podkarpackiego na dotacje dla zabytków w...

Serwis e-budownictwo

02 Wrzesień 2020 
2 sierpnia 2020 r. ruszył serwis e-budownictwo (e-budownictwo.gunb.gov.pl).

Sprawozdanie z działalności...

02 Wrzesień 2020 
W sierpniu br. Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych przedstawiła „Sprawozdanie z...

Okoliczności nieprzewidywalne

Data publikacji: 30-11-2017 Autor: Jarosław Jerzykowski

Zamawiający może zmienić postanowienia zawartej umowy w przypadku, gdy okaże się to konieczne wskutek wystąpienia okoliczności, których zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć.

Ustawodawca, uchwalając ustawę z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2016 r., poz. 1020 ze zm.), wprowadził nowy art. 144 ust. 1 pkt 3 pzp, który dopuszcza dokonywanie takich zmian umów w sprawach zamówień publicznych, które są konieczne na skutek wystąpienia okoliczności nieprzewidywalnych. Nowo dodany przepis (art. 144 ust. 1 pkt 3 pzp) implementuje do polskiego porządku prawnego postanowienia art. 72 ust. 1 lit. c dyrektywy 2014/24/UE oraz art. 89 ust. 1 lit. c dyrektywy 2014/25/UE. Cel dodania do przepisów o zamówieniach publicznych tej przesłanki zmian umów oraz umów ramowych został objaśniony przez prawodawcę unijnego w motywie 109 preambuły do dyrektywy 2014/24/UE oraz w motywie 115 preambuły do dyrektywy 2014/25/UE, gdzie wskazano, że „instytucje zamawiające mogą napotkać okoliczności zewnętrzne, których nie mogły przewidzieć w momencie udzielania zamówienia, w szczególności gdy zamówienie jest wykonywane przez dłuższy czas. W takim przypadku niezbędny jest pewien stopień elastyczności w celu dostosowania umowy do tych okoliczności bez konieczności przeprowadzania nowego postępowania o udzielenie zamówienia. Pojęcie niemożliwych do przewidzenia okoliczności odnosi się do okoliczności, których nie można było przewidzieć pomimo odpowiednio starannego przygotowania pierwotnego postępowania o udzielenie zamówienia przez instytucję zamawiającą, z uwzględnieniem dostępnych jej środków, charakteru i cech tego konkretnego projektu, dobrych praktyk w danej dziedzinie oraz konieczności zagwarantowania odpowiedniej relacji pomiędzy zasobami wykorzystanymi na przygotowanie postępowania a jego przewidywalną wartością”.

Poprzednio obowiązujący art. 67 ust. 1 pkt 5 pzp

Podkreślenia wymaga, że wyodrębnienie w przepisach pzp omawianej przesłanki zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego jest przejawem bardziej liberalnego podejścia ustawodawcy do instytucji zmiany umowy lub umowy ramowej. Omawiana przesłanka koresponduje po części z przesłanką zmiany udzielenia zamówienia dodatkowego w trybie zamówienia z wolnej ręki określoną w art. 67 ust. 1 pkt 5 pzp w jego brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 22 czerwca 2016 r., czyli przed 28 lipca 2016 r. Ówczes­ny art. 67 ust. 1 pkt 5 pzp stanowił o możliwości udzielenia zamówienia w trybie z wolnej ręki w przypadku udzielania dotychczasowemu wykonawcy usług lub robót budowlanych zamówień dodatkowych, nieobjętych zamówieniem podstawowym i nieprzekraczających łącznie 50% wartości realizowanego zamówienia, niezbędnych do jego prawidłowego wykonania, których wykonanie stało się konieczne na skutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia, jeżeli z przyczyn technicznych lub gospodarczych oddzielenie zamówienia dodatkowego od zamówienia podstawowego wymagałoby poniesienia niewspółmiernie wysokich kosztów lub jeśli wykonanie zamówienia podstawowego jest uzależnione od wykonania zamówienia dodatkowego. Pomijając kwestię sposobu rozszerzenia zakresu rzeczowego realizowanego zamówienia (przed nowelizacją z 22 czerwca 2016 r. było to dodatkowe zamówienie udzielone w trybie zamówienia z wolnej ręki, a po tej nowelizacji jest to zmiana umowy lub umowy ramowej), trudno nie zauważyć, że dotychczasowy art. 67 ust. 1 pkt 5 pzp został rozdzielony na dwie autonomiczne przesłanki zmiany umowy wyrażone odpowiednio w art. 144 ust. 1 pkt 2 pzp oraz w art. 144 ust. 1 pkt 3 pzp. Już sam ten fakt stanowi uproszczenie w dokonywaniu zmian zakresu rzeczowego realizowanego zamówienia w stosunku do poprzednio obowiązującego stanu prawnego. Również poszczególne elementy składowe przesłanki zmiany umowy ujęte w art. 144 ust. 1 pkt 3 pzp są bardziej liberalne niż ta część starego art. 67 ust. 1 pkt 5 pzp, która odnosiła się do konieczności udzielenia zamówienia dodatkowego na skutek wystąpienia okoliczności niemożliwych do przewidzenia.

Nieprzewidywalność

Kluczowym elementem omawianej podstawy prawnej dokonywania zmiany umowy lub umowy ramowej jest nieprzewidywalność wystąpienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zmiany. Ustawodawca wiąże tę nieprzewidywalność z zachowaniem należytej staranności, czyli staranności przyjętej w stosunkach danego rodzaju (zob. art. 355 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny).
 

  • Wyrok Sądu Najwyższego z 23 października 2003 r. (V CK 311/02)


„Przepis art. 355 § 1 k.c. stawia dłużnikowi wymaganie wykonywania zobowiązania z należytą starannością, to jest starannością ogólnie wymaganą w stosunkach danego rodzaju. Wzorzec należytej staranności ma charakter obiektywny. Jego zastosowanie w praktyce polega najpierw na dokonaniu wyboru modelu, ustalającego optymalny w danych warunkach sposób postępowania, odpowiednio skonkretyzowanego i aprobowanego społecznie, a następnie na porównaniu zachowania się dłużnika z takim wzorcem postępowania. O tym, czy na tle konkretnych okoliczności można osobie zobowiązanej postawić zarzut braku należytej staranności w dopełnieniu obowiązków, decyduje nie tylko niezgodność jego postępowania z modelem, lecz także uwarunkowana doświadczeniem życiowym możliwość i powinność przewidywania odpowiednich następstw zachowania. Miernik postępowania dłużnika, którego istota tkwi w zaniechaniu dołożenia staranności, nie może być formułowany na poziomie obowiązków nie dających się wyegzekwować, oderwanych od doświadczeń i konkretnych okoliczności”.

[...]

Jarosław Jerzykowski
radca prawny, komplementariusz w kancelarii Jerzykowski i Wspólnicy Sp.K. 

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne