Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Elektronizacja zamówień...

29 Maj 2017 
Ubiegłoroczna nowelizacja ustawy Prawo zamówień publicznych przewiduje, że komunikacja...

Marginalne klauzule społeczne

10 Maj 2017 
Najwyższa Izba Kontroli zbadała, jak często w latach 2013–2016 klauzule społeczne były...

Nowa wersja Kodeksu...

10 Maj 2017 
Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa zapowiedziało, że w II kwartale br. zostanie...

Kary umowne w orzecznictwie

Data publikacji: 10-05-2017 Autor: Sylwia Mosur-Blezel
Autor: Rys. B. Brosz

Definiowanie kar umownych w siwz i ich egzekwowanie w toku realizacji zamówienia bywa częstym przedmiotem sporów.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 16 pzp zamawiający zamieszcza w siwz istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy w sprawie zamówienia publicznego, ogólne warunki umowy albo wzór umowy, jeżeli zamawiający wymaga od wykonawcy, aby zawarł z nim umowę w sprawie zamówienia publicznego na takich warunkach. Najczęściej zamawiający decydują się na zamieszczenie w dokumentacji przetargowej wzoru (projektu) umowy. Dokument ten, oprócz wskazania m.in. przedmiotu zamówienia, terminu jego wykonania czy zasad dotyczących płatności, zawiera także opis sankcji, jakie zostaną zastosowane wobec wykonawcy za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zamówienia. O możliwości naliczania kar umownych stanowi art. 483 § 1 ustawy Kodeks cywilny (dalej: kc).

Teoretycznie zamawiający może abstrakcyjnie naszpikować tekst umowy karami za różne przewinienia wykonawcy, mogące pojawić się w toku realizacji zamówienia, tłumacząc się dbałością o wydatkowanie środków publicznych. Wydatkowanie tych środków wiąże się bowiem z koniecznością przestrzegania zasad wynikających w szczególności z ustawy o finansach publicznych.

Cel ustanawiania kar umownych

Wprawdzie w procedurach udzielania i realizacji zamówień publicznych to zamawiający jest w pozycji uprzywilejowanej względem wykonawców, umożliwiającej mu narzucanie warunków dotyczących realizacji zamówienia, jednak powinien on tak ukształtować treść umowy, aby realizacja zamówienia w ogóle była możliwa. Zatem zastrzeganie kar umownych nie powinno być celem samym w sobie, ale środkiem dyscyplinującym wykonawcę. Wielokrotnie wskazywała na to Krajowa Izba Odwoławcza, m.in. w wyroku z 5 marca 2014 r. (KIO 283/14): „Kary umowne mają bowiem nie tylko charakter odszkodowawczy, lecz również prewencyjny, gdyż mają dyscyplinować wykonawców w trakcie realizacji umowy”, albo w wyroku z 22 grudnia 2008 r. (KIO/UZP 1431/08): „(…) na gruncie p.z.p. kara umowna ma szczególne znaczenie. Bardzo istotna jest funkcja prewencyjno-wychowawcza, z punktu widzenia której kara umowna ma stanowić zaporę dla dokonywania naruszeń, a skuteczną barierą będzie wtedy, kiedy jej dolegliwość będzie miała znaczenie, w sensie finansowym, dla wykonawcy”. Ta funkcja kary umownej została także potwierdzona w orzecznictwie sądowym, m.in. w wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 30 września 2016 r. (VIII Ga 277/16), w którym wyrażono opinię, że „kara umowna pełni funkcję stymulacyjną, represyjną i kompensacyjną”.

Kary umowne wliczone w cenę oferty

Niewątpliwie nadmiernie zawyżone kary umowne zniechęcą wykonawców do składania ofert albo zostaną wliczone w cenę oferty jako ryzyko wykonawcy mogące wystąpić z dużym prawdopodobieństwem w toku realizacji zamówienia. Potwierdziła to Izba, wspominając w wyroku z 5 marca 2014 r. (KIO 283/14), że zamawiający jest podmiotem działającym w interesie publicznym, „którego obciąża ryzyko nieosiągnięcia celu danego postępowania i ryzyko to przewyższa normalne ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, które występuje, gdy umowę zawierają dwaj przedsiębiorcy.

[...]

Sylwia Mosur-Blezel
główny specjalista w instytucji współfinansującej projekty unijne i środowiskowe; odznaczona przez Prezydenta RP brązowym medalem za długoletnią służbę

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2012 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne