Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

UZP o zamówieniach na...

11 Marzec 2021 
Zamówieniami publicznymi na innowacje określa się wszelkie zamówienia obejmujące zakup...

Wodny plac zabaw w Katowicach

11 Marzec 2021 
W Katowicach rozpoczyna się właśnie budowa wodnego placu zabaw na Osiedlu Tysiąclecia w...

Polska największym...

11 Marzec 2021 
Jak wynika z analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego, eksport autobusów elektrycznych...

Pułapki oceny wielokryterialnej

Data publikacji: 06-05-2016 Autor: Adam Majgier

Architektura kryteriów powinna być dostosowana do faktycznych potrzeb zamawiającego, czyli odzwierciedlać jego cele. Optymalne wykorzystanie narzędzia wielokryterialnej oceny wymaga jednak pewnej wiedzy i umiejętności.

Optymalizacja wielokryterialna jest niekiedy złożonym zagadnieniem matematycznym, w szczególności ekonomicznym. Istnieją różne metody optymalizacji, lecz ich użycie – w zależności od problemu do rozwiązania – powinno być adekwatne do danej sytuacji. Błędne wyznaczenie kryteriów oceny skutkuje niewłaściwymi decyzjami, co w przypadku zamówień publicznych oznacza w konsekwencji nieefektywny wybór oferty. Warto zatem przyjrzeć się tej problematyce nie tylko od strony rodzajów możliwych kryteriów, ale również specyficznych zależności matematycznych.

Dekompozycja cech przedmiotu zamówienia

Aby dokonać oceny wielokryterialnej, konieczne jest odpowiednie dobranie kryteriów. Chodzi o to, aby móc uszeregować kryteria od najważniejszego do najmniej ważnego, przypisując każdemu z nich określoną wagę. Można powiedzieć, że przeprowadzamy strukturyzację problemu, czyli przedstawiamy go jako pewną strukturę kryteriów. Rozkładając cechy przedmiotu zamówienia na elementy, które są dla nas szczególnie istotne, dokonujemy tzw. dekompozycji problemu do postaci hierarchicznej.

W art. 91 ust. 2a pzp wskazano przykłady możliwych kryteriów innych niż cena, przy czym jest to katalog otwarty. Zamawiający może więc zastosować oprócz ceny również inne kryteria, niewymienione w ustawie. Kluczowym zadaniem konstruktora wielokryterialnej oceny jest ustalenie celu głównego, który powinien łączyć cechy przedmiotu zamówienia z preferencjami zamawiającego. Takim celem może być na przykład wybór najlepszego rozwiązania kosztowego spośród zróżnicowanych jakościowo produktów lub też wybór produktu najbardziej funkcjonalnego, w którym cena spełnia drugorzędną rolę. Przez wiele lat najczęstszym celem zamawiających był wybór oferty z najniższą ceną przedmiotu zamówienia, który w takim wypadku powinien być wręcz perfekcyjnie opisany w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Z reguły jest to trudne do wykonania i na dodatek ogranicza możliwości wyboru. Zatem w zależności od celu głównego trzeba tak dobrać kryteria i ich wagi, aby spełniły one faktyczne oczekiwania kupującego. Bardzo często te oczekiwania są funkcją budżetu, jakim dysponuje kupujący.

Na kolejnej stronie zaprezentowano schemat „Przykładowa hierarchiczna struktura kryteriów”, gdzie przedstawione zostały dwa kryteria, z których każde posiada dwa subkryteria. Powiązanie wag kryteriów stanowi zatem sumę podkryteriów i odpowiadającą jej sumę kryteriów:

Z tego wynika, że liczba kryteriów wpływa na wielkość ich wag. Kryteria stanowią jednak odrębne obszary, czyli wagi subkryteriów składowych oceniane są tylko w relacji wzajemnej. Wobec tego zarówno kryterium jakościowe, jak i kryterium kosztów stanowią osobne przestrzenie 100%. Przypuśćmy, że zamawiający preferuje parametry jakościowe w proporcji 3:1, co w skali preferencji Saty’ego stanowi umiarkowaną preferencję. Otrzymujemy więc następujący podział procentowy: 25% – parametr 1 i 75% – parametr 2.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne