Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Velostrada na Górnym Śląsku

01 Kwiecień 2020 
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM) przygotowuje budowę bezkolizyjnej trasy...

Jawne otwarcie ofert a...

01 Kwiecień 2020 
W związku z sytuacją zagrożenia epidemiologicznego u zamawiających pojawiają się pytania...

Jak wprowadzać zmiany do umów...

01 Kwiecień 2020 
W trakcie prac nad nowym pzp wykonawcy wskazywali, że większa elastyczność w zakresie...

Umowny mechanizm odszkodowawczy

Data publikacji: 08-04-2015 Autor: Kinga Gawron
Autor: Rys. B. Brosz

Zamawiający może zastosować instytucję kary umownej we wzorze umowy, ogólnych warunkach umowy lub w istotnych postanowieniach, które zostaną wprowadzone do treści umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Postanowienia dotyczące kary umownej nie są elementami przedmiotowo istotnymi żadnej umowy (nie stanowią jej essentialia negotii), lecz ich wprowadzenie do umowy zależy wyłącznie od woli stron (tzw. accidentalia negotii). Należy jednak pamiętać, że zamieszczenie w umowie klauzul normujących karę umowną jest korzystne dla podmiotu uprawnionego do żądania jej zapłaty. Zasadniczo jeśli dojdzie do wyrządzenia szkody przez jedną ze stron umowy wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania tej umowy, to na mocy art. 471 ustawy Kodeks cywilny (dalej: kc) druga strona w celu uzyskania odszkodowania musi wykazać działanie/zaniechanie dłużnika wyrządzające szkodę, związek przyczynowy między tym działaniem/zaniechaniem a szkodą oraz wysokość tej szkody. W reżimie odpowiedzialności kontraktowej występuje domniemanie, że podmiot wyrządzający szkodę ponosi odpowiedzialność za okoliczności, które doprowadziły do niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Jeżeli ponadto strony zawarły w umowie postanowienie, że z tytułu konkretnego przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy jedna z nich jest uprawniona do żądania zapłaty kary umownej od drugiej, to nie jest przy tym wymagane udowodnienie wysokości szkody, ponieważ zasadniczo zawsze można żądać zapłaty pełnej kwoty kary umownej. Kwota ta jest określana przez podanie konkretnej wartości albo przez wskazanie stawki procentowej od wysokości wynagrodzenia za pojedynczy przypadek albo za pewną jednostkę czasu, w której dłużnik nie wykonuje zobowiązania umownego lub wykonuje je nienależycie. W konsekwencji zatem wierzyciel, dochodząc zapłaty kary umownej, musi wykazać wyłącznie działanie/zaniechanie dłużnika wyrządzające szkodę, co stanowi przesłankę obciążenia go obowiązkiem zapłaty kary umownej. Warto przy tym pamiętać, że kara umowna nie jest objęta podatkiem od towarów i usług.

Konsekwencje zastrzeżenia kary umownej

Stosownie do art. 484 § 1 zd. drugie kc żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. Kierując się zatem ostrożnością, strony w umowach często zamieszczają postanowienie, że zastrzeżenie kary umownej nie wyłącza prawa dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych do pełnej wysokości szkody. W ten bowiem sposób w sytuacji, kiedy wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania wierzyciel poniósłby szkodę w większej wysokości niż kara umowna przewidziana za dany przypadek w umowie, ma on możliwość dochodzenia odszkodowania do pełnej wysokości, tj. także w zakresie różnicy między faktycznie poniesioną szkodą a kwotą kary umownej, przy czym musi wówczas wykazać wszystkie przesłanki odpowiedzialności kontraktowej dłużnika wynikające z art. 471 kc.

Należy przy tym zaznaczyć, że w myśl art. 5 ust. 2 pkt 6 ustawy o finansach publicznych odszkodowania należne jednostkom sektora finansów publicznych są dochodami publicznymi. Zgodnie zaś z art. 42 ust. 5 tej ustawy jednostki sektora finansów publicznych są zobowiązane do ustalania przypadających im należności pieniężnych, w tym mających charakter cywilnoprawny, oraz do terminowego podejmowania w stosunku do zobowiązanych czynności zmierzających do wykonania zobowiązania. Oznacza to zatem, że jeżeli zaistnieją wskazane w umowie przesłanki zapłaty przez dłużnika kary umownej, to wierzyciel będący jednostką sektora finansów publicznych nie może odstąpić od wyegzekwowania tej wierzytelności.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne