Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Modernizacja dróg łączących...

31 Grudzień 2019 
O blisko 12 mln euro wzrosną inwestycje w infrastrukturę drogową na polsko-słowackim...

Zamówienia z branży IT dla...

31 Grudzień 2019 
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który ma ponad 24 mln klientów, ma też największy system...

Centrum Usług Społecznych

31 Grudzień 2019 
Usługi społeczne są ważnym obszarem inwestycji finansowanych z Funduszy Europejskich.

Normy rozproszone

Data publikacji: 01-10-2014 Autor: Paweł Stokłosa

Omawiamy zasady dokonywania wydatków ze środków publicznych, wskazane w kilku przepisach ustawy o finansach publicznych, która z kolei odwołuje się do pzp.

Od 16 kwietnia br. obowiązuje uchwalona 7 lutego ustawa z dnia 14 marca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw1, wprowadzająca m.in. wyższy niż obowiązujący dotychczas próg stosowania ustawy pzp. Wysokość progu została zwiększona z 14 000 do 30 000 euro.

Chociaż podniesienie progu, od którego obowiązkowe jest stosowanie pzp, spotkało się na ogół z aprobatą zamawiających, to możliwość wyłączenia spod reżimu ustawy zamówień o wyższej niż dotychczas wartości nie oznacza pełnej dowolności w wydatkowaniu środków publicznych. Udzielanie zamówień o wartości nieprzekraczającej 30 000 euro wymaga bowiem zachowania właściwych zasad.

Norma kardynalna

Zasadnicze regulacje dotyczące finansów publicznych zostały sformułowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca poświęcił im rozdział X zatytułowany: „Finanse publiczne”. Chociaż większość sformułowanych tam norm odnosi się do konstruowania i wykonania budżetu, to istnieją również przepisy o uniwersalnym charakterze, które powinny być stosowane w zakresie gospodarowania środkami publicznymi przez wszystkie podmioty sektora publicznego. Przykładem takiego przepisu jest art. 216 ust. 1 Konstytucji: „Środki finansowe na cele publiczne są gromadzone i wydatkowane w sposób określony w ustawie”. Norma wynikająca z tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że w kwestiach dotyczących gospodarowania środkami publicznymi obowiązuje ustalony porządek prawny, a dowolność w tym zakresie została wyłączona. Teza ta znajduje potwierdzenie w doktrynie: „Podstawową zasadą wyrażoną w tym artykule jest to, iż w kwestii finansów publicznych, w zakresie ich gromadzenia, jak też wydatkowania, organy administracji nie mogą postępować w sposób arbitralny, że cała ta sfera życia podlega regulacjom ustawowym. Czyli w tej dziedzinie normy prawne mogą stanowić organy władzy ustawodawczej, co zapewnia działanie publiczne, jawne, podejmowane pod kontrolą społeczną”2. Z treści przywołanego przepisu wynika podstawowa zasada gospodarowania finansami publicznymi – zasada jawności. Zasada ta jest przywoływana prawdopodobnie we wszystkich przepisach regulujących kwestie finansów publicznych w Polsce, stąd uzasadnione będzie nazwanie tej zasady normą kardynalną. Jej stosowanie gwarantuje kontrolę społeczną finansów publicznych i pozwala minimalizować patologie pojawiające się podczas obrotu i wydatkowania środków publicznych.

Jawność i przejrzystość finansów publicznych

Zasada jawności została wprost wyartykułowana w treści ustawy o finansach publicznych (dalej: ufp). Rozdział 4 tej ustawy zatytułowano: „Jawność i przejrzystość finansów publicznych”, a art. 33 ust. 1 stanowi, że: „Gospodarka środkami publicznymi jest jawna”. W dalszej części ufp enumeratywnie wymienione zostały sposoby realizacji zasady jawności gospodarowania środkami publicznymi (zob. art. 34 ufp).

Należy wyjaśnić, że przez środki publiczne rozumie się: dochody publiczne, środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), inne niż wymienione wcześniej środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek sektora finansów publicznych pochodzące: ze sprzedaży papierów wartościowych, z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego, ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych, z otrzymanych pożyczek i kredytów, z innych niż wymienione operacji finansowych, przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie działalności oraz pochodzące z innych źródeł (art. 5 ust. 1 ufp). Dochody publiczne również zostały zdefiniowane w ufp (art. 5 ust. 2).

Należy zaznaczyć, że ufp formułuje szczegółowy katalog procesów określanych jako finanse publiczne, stanowiąc: „Finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowywaniem (…)” (art. 3). Wśród procesów tych wymienia się m.in. „wydatkowanie środków publicznych” (art. 3 pkt 2).

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne