Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Podziel się...

Pakiet wolnościowy

27 Listopad 2019 
Prawo budowlane ma się stać proobywatelskie, deregulacyjne i wolnościowe – taki cel...

Realizacja programów unijnych

27 Listopad 2019 
Portal Funduszy Europejskich opublikował dane dotyczące postępów w realizacji programów...

Zmiana ustawy o zasadach...

27 Listopad 2019 
6 listopada 2019 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o zasadach...

Normy rozproszone

Data publikacji: 01-10-2014 Autor: Paweł Stokłosa

Omawiamy zasady dokonywania wydatków ze środków publicznych, wskazane w kilku przepisach ustawy o finansach publicznych, która z kolei odwołuje się do pzp.

Od 16 kwietnia br. obowiązuje uchwalona 7 lutego ustawa z dnia 14 marca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw1, wprowadzająca m.in. wyższy niż obowiązujący dotychczas próg stosowania ustawy pzp. Wysokość progu została zwiększona z 14 000 do 30 000 euro.

Chociaż podniesienie progu, od którego obowiązkowe jest stosowanie pzp, spotkało się na ogół z aprobatą zamawiających, to możliwość wyłączenia spod reżimu ustawy zamówień o wyższej niż dotychczas wartości nie oznacza pełnej dowolności w wydatkowaniu środków publicznych. Udzielanie zamówień o wartości nieprzekraczającej 30 000 euro wymaga bowiem zachowania właściwych zasad.

Norma kardynalna

Zasadnicze regulacje dotyczące finansów publicznych zostały sformułowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca poświęcił im rozdział X zatytułowany: „Finanse publiczne”. Chociaż większość sformułowanych tam norm odnosi się do konstruowania i wykonania budżetu, to istnieją również przepisy o uniwersalnym charakterze, które powinny być stosowane w zakresie gospodarowania środkami publicznymi przez wszystkie podmioty sektora publicznego. Przykładem takiego przepisu jest art. 216 ust. 1 Konstytucji: „Środki finansowe na cele publiczne są gromadzone i wydatkowane w sposób określony w ustawie”. Norma wynikająca z tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że w kwestiach dotyczących gospodarowania środkami publicznymi obowiązuje ustalony porządek prawny, a dowolność w tym zakresie została wyłączona. Teza ta znajduje potwierdzenie w doktrynie: „Podstawową zasadą wyrażoną w tym artykule jest to, iż w kwestii finansów publicznych, w zakresie ich gromadzenia, jak też wydatkowania, organy administracji nie mogą postępować w sposób arbitralny, że cała ta sfera życia podlega regulacjom ustawowym. Czyli w tej dziedzinie normy prawne mogą stanowić organy władzy ustawodawczej, co zapewnia działanie publiczne, jawne, podejmowane pod kontrolą społeczną”2. Z treści przywołanego przepisu wynika podstawowa zasada gospodarowania finansami publicznymi – zasada jawności. Zasada ta jest przywoływana prawdopodobnie we wszystkich przepisach regulujących kwestie finansów publicznych w Polsce, stąd uzasadnione będzie nazwanie tej zasady normą kardynalną. Jej stosowanie gwarantuje kontrolę społeczną finansów publicznych i pozwala minimalizować patologie pojawiające się podczas obrotu i wydatkowania środków publicznych.

Jawność i przejrzystość finansów publicznych

Zasada jawności została wprost wyartykułowana w treści ustawy o finansach publicznych (dalej: ufp). Rozdział 4 tej ustawy zatytułowano: „Jawność i przejrzystość finansów publicznych”, a art. 33 ust. 1 stanowi, że: „Gospodarka środkami publicznymi jest jawna”. W dalszej części ufp enumeratywnie wymienione zostały sposoby realizacji zasady jawności gospodarowania środkami publicznymi (zob. art. 34 ufp).

Należy wyjaśnić, że przez środki publiczne rozumie się: dochody publiczne, środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), inne niż wymienione wcześniej środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek sektora finansów publicznych pochodzące: ze sprzedaży papierów wartościowych, z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego, ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych, z otrzymanych pożyczek i kredytów, z innych niż wymienione operacji finansowych, przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie działalności oraz pochodzące z innych źródeł (art. 5 ust. 1 ufp). Dochody publiczne również zostały zdefiniowane w ufp (art. 5 ust. 2).

Należy zaznaczyć, że ufp formułuje szczegółowy katalog procesów określanych jako finanse publiczne, stanowiąc: „Finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowywaniem (…)” (art. 3). Wśród procesów tych wymienia się m.in. „wydatkowanie środków publicznych” (art. 3 pkt 2).

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik Przetargi Publiczne